Verklagið tekur mið af ákvæðum laga um útlendinga nr. 80/2016 (hér eftir lög um útlendinga), reglugerð um útlendinga nr. 540/2017, barnaverndarlaga nr. 80/2002 (hér eftir barnaverndarlög), reglugerð um málsmeðferð fyrir barnaverndarnefnd nr. 56/2004 og lög um samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins nr. 19/2013 (Barnasáttmálinn). Verklagið er aðgerð í framkvæmdaáætlun á sviði barnaverndar 2023-2027 og nær til fylgdarlausra barna sem eru umsækjendur um alþjóðlega vernd.

Verklaginu er skipt í tvo hluta; A. hluti þegar barn kemur eitt á ferð og B. hluti þegar barn kemur í fylgd fullorðins aðila sem er ekki foreldri eða forsjáraðili. Að auki er að finna umfjöllun um aldursgreiningarferlið hjá Útlendingastofnun. Þá fylgir verklaginu umfjöllun um mismunandi málsmeðferðir hjá Útlendingastofnun en mál fylgdarlausra barna sem eru umsækjendur um alþjóðlega vernd eru ólík eftir málsmeðferð.

Verklag um fylgdarlaus börn sem eru umsækjendur um dvalarleyfi hér á landi án þess að vera umsækjendur um alþjóðlega vernd er í endurskoðun en styðjast má við eftirfarandi verklag: verklag-fylgdarlaus-born-lokaeintak-BVS.pdf

Fylgdarlaust barn samkvæmt lögum um útlendinga, sbr. 12. tl. 3. gr: Barn sem kemur fylgdarlaust inn á yfirráðasvæði ríkis, svo lengi sem það hefur ekki í reynd verið tekið í umsjá foreldra eða fullorðins einstaklings sem ber ábyrgð á því samkvæmt lögræðislögum. Þetta á einnig við ef barnið er skilið eftir án fylgdar eftir að það kemur á yfirráðasvæði ríkis.

Barn sem sækir um alþjóðlega vernd á rétt á túlkaþjónustu á öllum stigum málsins.

Hafa ber í huga að fylgdarlaus börn geta verið hugsanlegir þolendur mansals og annarrar misneytingar. Hlutaðeigandi stofnanir og barnaverndarþjónustur, sem að málum fylgdarlausra barna koma, skulu óska eftir könnun/rannsókn lögreglu ef upp vaknar grunur þess efnis að barn sé þolandi mansals. Ennfremur skal tilkynna málið til viðeigandi barnaverndarþjónustu.

Leiðbeiningar DMR um mansal - Bæklingur á íslensku

Stjórnarráðið - Þekkir þú vísbendingar um mansal? - Bæklingar m.a. á ensku og pólsku

Í 3. gr. Barnasáttmálans er að finna grundvallarregluna um bestu hagsmuni barns, sem felur í sér að hagsmunir barns skulu ávallt ganga fyrir við allar ákvarðanir sem varða það. Við alla málsmeðferð hjá stjórnvöldum ber að hafa regluna í huga, en það á jafnt við um börn í fylgd með fullorðnum, sem og fylgdarlaus börn. Þá skal gætt að því að þeir staðir sem ætlaðir eru börnum séu barnvænir og að börn fái upplýsingar á barnvænan hátt um mál sitt. Hvað varðar málefni fylgdarlausra barna sérstaklega, skal hver og ein stofnun sem kemur að móttöku fylgdarlausra barna hafa skýrt verklag innan sinnar starfsemi, sem mælir fyrir um það hvernig gætt er að hagsmunum barns við alla ákvarðanatöku við meðferð máls.