Lögregla tilkynnir fylgdarlaust barn til barnaverndarþjónustu þess sveitarfélags þar sem barnið er statt og óskar eftir aðkomu þjónustunnar.

Lögregla framkvæmir upplýsingatöku vegna umsóknar barns um alþjóðlega vernd, að viðstöddum starfsmanni barnaverndarþjónustu. Lögregla styðst m.a. við staðlað eyðublað við upplýsingaöflun. Lögregla tekur ljósmynd af barni, haldleggur ferðaskilríki þess og tekur afrit af þeim. Ef vafi leikur á um lögmæti skilríkja, leggur skilríkjasérfræðingur lögreglu mat á þau og upplýsir Útlendingastofnun og barnaverndarþjónustu um niðurstöður matsins.

Lögregla skoðar öll gögn sem barn kann að hafa meðferðis. Upplýsingaöflun á þessu stigi er mikilvæg fyrir bæði lögreglu og barnaverndarþjónustu. Lögregla veitir starfsmanni barnaverndarþjónustu allar þær upplýsingar og gögn sem kunna að hafa þýðingu í máli barns og sendir skriflega tilkynningu til þeirrar barnaverndarþjónustu sem ber ábyrgð á málinu.

Lögregla og barnaverndarþjónusta veita því sérstaka athygli hvort barn kunni að vera þolandi mansals eða hvort koma þess til landsins tengist annarri refsiverðri háttsemi fullorðinna einstaklinga, t.d. smygli á fólki.

Lögregla færir upplýsingar um umsókn barns í málaskrárkerfi ríkislögreglustjóra (LÖKE) og hakar við að barn sé fylgdarlaust.

Barnaverndarþjónusta metur hagsmuni barns, öryggi þess og líðan og tekur yfir umsjá þess. Þegar viðtali lögreglu við barn er lokið fer starfsmaður barnaverndarþjónustu með barn í viðeigandi úrræði. Barnaverndarþjónusta Suðurnesjabæjar starfrækir búsetuúrræði fyrir fylgdarlaus börn og stendur úrræðið öðrum barnaverndarþjónustum til boða, ef rými er til staðar.

Barnaverndarþjónusta skráir barn í málakerfi þjónustunnar þegar tilkynning berst frá lögreglu og opnar barnaverndar- og hagsmunagæslumál.

Lögregla tryggir að Útlendingastofnun berist umsókn fylgdarlauss barns um vernd í gegnum LÖKE. Lögregla veitir stofnuninni einnig upplýsingar um það hvaða barnaverndarþjónusta fari með mál barns.

Útlendingastofnun móttekur umsókn fylgdarlauss barns frá lögreglu í gegnum LÖKE.

Útlendingastofnun tilkynnir Barna- og fjölskyldustofu að fylgdarlaust barn hafi sótt um vernd og hvaða barnaverndarþjónusta fari með mál barns.

Barna- og fjölskyldustofa móttekur tilkynningu frá Útlendingastofnun og stofnar hagsmunagæslumál í nafni barnsins. Barna- og fjölskyldustofa hefur samband við þá barnaverndarþjónustu sem fer með mál barns og tilkynnir þjónustunni um opnun hagsmunagæslumáls.

Barnaverndarþjónusta sem fer með mál barns pantar tíma fyrir barnið í skyldubundna heilbrigðisskoðun (e. first medical check) hjá Heilsugæslunni á höfuðborgarsvæðinu (Heilbrigðisskoðun innflytjenda). Ef barn er með langvinn veikindi og/eða fötlun fer heilbrigðisskoðun fram á Barnaspítala Hringsins.

Barnaverndarþjónusta sem fer með mál barns ber ábyrgð á að barnið njóti þjónustu í samræmi við þarfir þess og í samræmi við lög. Barnaverndarþjónusta vinnur mál barns í samvinnu við forsjáraðila, eftir því sem við á.

Útlendingastofnun skipar barni löglærðan talsmann og upplýsir viðkomandi um hvaða barnaverndarþjónusta fer með mál barns. Barnaverndarþjónusta fær tilkynningu frá Útlendingastofnun um þann talsmann sem fer með mál barns.

Útlendingastofnun metur hvort farið verði fram á aldursgreiningu í máli barns. Útlendingastofnun sendir boð á barnaverndarþjónustu og löglærðan talsmann barns og boðar barn í aldursgreiningu, ef niðurstaða matsins er sú að þess sé þörf.

Útlendingastofnun metur hvaða málsmeðferð fer fram í máli barns á grundvelli aðstæðna þess og eðli umsóknar. Þegar málsmeðferð barns liggur fyrir er viðeigandi barnaverndarþjónusta upplýst um það.

Útlendingastofnun leggur mat á, í samráði við barnaverndarþjónustu, hvort viðtal við barn vegna umsóknar þess um alþjóðlega vernd fari fram í Barnahúsi eða hjá Útlendingastofnun.

Ef viðtal við barn fer fram í Barnahúsi sendir Útlendingastofnun beiðni til barnaverndarþjónustu um að óska eftir viðtali fyrir barn vegna umsóknar þess um alþjóðlega vernd. Þegar dagsetning og staðsetning viðtals liggur fyrir sendir Útlendingastofnun viðtalsboð á löglærðan talsmann barns, barnaverndarþjónustu og túlk.

Að viðtali loknu sendir Útlendingastofnun löglærðum talsmanni barns og barnaverndarþjónustu afrit af samantekt viðtalsins. Löglærður talsmaður og barnaverndarþjónusta geta óskað eftir myndbandsupptöku af viðtalinu hjá Útlendingastofnun.

Að viðtali loknu er löglærðum talsmanni barns veittur frestur til að leggja fram greinargerð í málinu og gögn ef því er að skipta. Frestur til að skila gögnum og greinargerð getur verið allt að 14 dagar , fer eftir málsmeðferð.

Þegar löglærður talsmaður barns hefur skilað greinargerð og gögnum tekur við áframhaldandi rannsókn málsins hjá Útlendingastofnun. Málshraði er misjafn og fer það eftir eðli og umfangi máls. Hluti af rannsókn máls er að kanna einstaklingsbundnar aðstæður barns, m.a. með því að afla viðeigandi upplýsinga frá barnaverndarþjónustu sem fer með mál barns, svo sem samskipti við foreldra barns, barnaverndaryfirvöld í viðkomandi ríki, upplýsingar um aðstæður og líðan barns og annað sem kann að skipta máli. Rannsókn er mismunandi eftir málsmeðferð.

Barnaverndarþjónusta getur að eigin frumkvæði, á öllum stigum máls, komið upplýsingum og gögnum til Útlendingastofnunar sem þjónustan telur geta haft þýðingu fyrir úrlausn þess.

Ef til stendur að synja barni um vernd, sem er með mál í efnismeðferð, ber Útlendingastofnun að óska eftir umsögn Barna- og fjölskyldustofu áður en ákvörðun er tekin í málinu.

Þegar ákvörðun Útlendingastofnunar liggur fyrir í málinu er hún send löglærðum talsmanni barns og barnaverndarþjónustu. Talsmaður barns skal birta ákvörðun fyrir barni, að viðstöddum starfsmanni barnaverndarþjónustu. Tryggja skal að barn skilji efni ákvörðunar og réttaráhrif hennar og mikilvægt er að upplýsa barn og barnaverndarþjónustu um kærurétt, tímafresti og önnur atriði sem kunna að hafa þýðingu í málinu, sjá mismunandi málsmeðferð.

Útlendingastofnun sendir tilkynningu um niðurstöðu í máli barns til Barna- og fjölskyldustofu.

Framhald málsins ræðst af því hvort umsókn barns verði samþykkt eða synjað.

Þegar endanleg niðurstaða máls liggur fyrir um að veita barni dvalarleyfi skal löglærður talsmaður birta niðurstöðuna fyrir barninu að viðstöddum starfsmanni barnaverndarþjónustu. Tryggja skal að barn skilji efni ákvörðunar og réttaráhrif hennar og mikilvægt er að upplýsa barn og barnaverndarþjónustu um tímalengd dvalarleyfisins og hvenær skal endurnýja leyfið. Þá þarf að upplýsa barn og barnaverndarþjónustu um mögulegan rétt barns til fjölskyldusameiningar. Sjá mismunandi málsmeðferð.

Eftir birtingu ákvörðunar lýkur hlutverki löglærðs talsmanns barns sem skipaður var af Útlendingastofnun.

Þegar niðurstaða ákvörðunar Útlendingastofnunar í máli barns er sú að barnið fær rétt til dvalar á Íslandi sendir Barna- og fjölskyldustofa tölvupóst á barnaverndarþjónustu og óskar eftir afstöðu til skipunar forsjá barns.

Þegar liggur fyrir hvaða barnaverndarþjónusta mun fara með forsjá barns sendir Barna- og fjölskyldustofa skipunarbréf á viðkomandi þjónustu og upplýsir Útlendingastofnun um skipunina og tilkynnir um lok hagsmunagæslu í máli barns.

Útlendingastofnun boðar barn og barnaverndarþjónustu í myndatöku fyrir dvalarleyfiskort og undirbýr skráningarblað barnsins til Þjóðskrár. Farið er yfir leiðbeiningar sem máli kunna að skipta eins og reglur um ferðaskilríki og afhendingu vegabréfs.

Útlendingastofnun sendir skráningarblað vegna beiðni um kennitölu til Þjóðskrár eftir að hafa fengið upplýsingar frá barnaverndarþjónustu um hvar barn er vistað.

Þegar skráningu er lokið í Þjóðskrá og dvalarleyfiskort er tilbúið til afhendingar fær barnaverndarþjónusta tilkynningu um það.

Barnaverndarþjónusta getur fyrir hönd barns óskað eftir aðstoð við sjálfviljuga heimför hjá Útlendingastofnun. Beiðni þarf að berast innan þess frests sem kveðið er á um í ákvörðun Útlendingastofnunar eða í úrskurði kærunefndar útlendingamála. Hið sama gildir ef barn dregur umsókn um alþjóðlega vernd til baka.

Útlendingastofnun hefur samband við barnaverndarþjónustu og býður fram aðstoð við sjálfviljuga heimför áður en frestur er liðinn. Fylgdarlausum börnum er alla jafna veitt meira svigrúm til umhugsunar en öðrum umsækjendum.

Ef barn þiggur aðstoð við sjálfviljuga heimför boðar Útlendingastofnun barn og barnaverndarþjónustu til viðtals. Í viðtalinu er farið yfir hvað felst í sjálfviljugri heimför, hvaða skilyrði þurfi að vera uppfyllt og önnur atriði tengd framkvæmdinni. Kynntar eru reglur um enduraðlögunarstyrk sem barn á rétt á.

Útlendingastofnun er í samtarfi við erlend samtök, IOM og EURP, þegar kemur aða sjálfviljugri heimför. IOM eða EURP bera ábyrgð á undirbúning og framkvæmd heimferðar í samstarfi við Útlendingastofnun. Grundvöllur þess að barn fái aðstoð við sjálfviljuga heimför af hálfu IOM eða EURP er að barnið vilji fara sjálfviljugt og fyrir liggi mat barnaverndarþjónusta um að heimför sé barninu fyrir bestu. Við undirbúning heimfarar þarf barn og barnaverndarþjónusta að fylla út nauðsynleg eyðublöð. IOM eða EURP afla undirritaðrar yfirlýsingar um móttöku barns í heimaríki frá foreldrum/forsjáraðilum eða öðrum þar til bærum aðilum.

Starfsmenn IOM/EURP og eftir atvikum starfsmaður barnaverndarþjónustu fylgja barni til heimaríkis.

IOM/EURP sendir staðfestingu til Útlendingastofnunar þegar framkvæmd heimferðar er lokið. Útlendingastofnun tryggir að sömu upplýsingar berist barnaverndarþjónustu og Barna- og fjölskyldustofu. Útlendingastofnun fylgir málinu eftir þar til enduraðlögunarstyrkur hefur verið greiddur og málinu er formlega lokið.

Ef barn sækir ekki um sjálfviljuga heimför innan frests sendir Útlendingastofnun verkbeiðni til heimferða- og fylgdadeildar ríkislögreglustjóra (HOF) og upplýsir barnaverndarþjónustu um að málið hafi verið flutt þangað. HOF ber ábyrgð á þvinguðum brottflutningi úr landi.

HOF boðar barn og barnaverndarþjónustu í viðtal þar sem fjallað er um næstu skref og tilhögun þeirrar ferðar sem framundan er. Ef barn vill fara sjálfviljugt úr landi eftir samtal við sérfræðinga HOF er málinu vísað aftur til Útlendingastofnunar sem kannar hvort sjálfviljug heimför sé í boði.

HOF tilkynnir Barna- og fjölskyldustofu um þvingaðan brottflutning barns.

Áður en fylgd barns úr landi er framkvæmd skal Barna- og fjölskyldustofa í samráði við barnaverndarþjónustu, ganga úr skugga um að í ríkinu sem flytja skal barn til séu ættingjar eða forsjáraðilar þess eða fullnægjandi móttökuaðstaða fyrir börn.

Samvinna barnaverndarþjónustu, Barna- og fjölskyldustofu og HOF er mikilvæg í þessu ferli og er unnið út frá hagsmunum barns.

Við vinnslu máls gera sérfræðingar HOF áhættumat út frá fyrirliggjandi gögnum og meta hvort líklegt sé að barn eða einstaklingar tengdir barninu hindri framkvæmd fylgdar.

Upplýsingar um ferðina eru veittar barni með tillit til áhættumats og hagsmuna barns. Barnaverndarþjónusta fær allar nauðsynlegar upplýsingar til að undirbúa ferðina.

HOF ber ábyrgð á framkvæmd fylgdar barns úr landi. Lögreglufulltrúi fundar með barni og barnaverndarþjónustu, þar sem farið er yfir öll skref ferðarinnar. Barnaverndarþjónusta metur þörf á aðkomu þjónustunnar að fylgdinni sjálfri.

HOF tilkynnir til barnaverndarþjónustu og Barna- og fjölskyldustofu þegar fylgd barns er lokið.