Almennt les fólk aðeins hluta texta á hverri vefsíðu, oft bara um 20-28% textans.
Fólk skannar síður meira en það les.

Lestur á pappír er línulegur og í lengri lotum en lestur á stafrænu efni. Notendur á vefnum hafa tilhneigingu til að meðtaka upplýsingar afar hratt en á yfirborðskenndan hátt.

Lestur á vef er oft háður stöðugum truflunum.

Fólk les ekki texta á netinu staf fyrir staf. Það einbeitir sér að orði eða orðhluta, meðtekur upplýsingar, hoppar svo yfir og einbeitir sér að næsta orði sem það þekkir. Það er auðveldara að spá fyrir um orð sem eru stutt og einföld, en flókin og óalgeng orð hægja á lestrinum. Það flýtir fyrir lestri að nota algeng orð og forðast lagamál, tæknimál og flókin orð sem fáum er tamt að nota.

Flestir notendur vilja klára erindi sín eins hratt og hægt er, með lágmarksfyrirhöfn. Fæstir eru að leita að langri lesningu um viðkomandi viðfangsefni. Þess vegna skiptir máli hvar lykilupplýsingar á hverri síðu eru staðsettar. Þær geta auðveldlega týnst ef ekki er hugað að staðsetningu þeirra.

Lagkökusnið

Til eru nokkur þekkt skannmynstur í lestri á vef. Efni á Ísland.is er sett upp með „lagkökusniði“ sem lýsir því hvernig notendur skanna efni á vef þegar það er skipulagt í skýra kafla með fyrirsögnum. Notendur lesa þá fyrst fyrirsagnirnar og ákveða síðan hvort þeir vilji lesa meira í tilteknum kafla.

Lagkökusnið næst með:

• stuttum textaköflum,

• lýsandi millifyrirsögnum þar sem lykilorð eru framarlega,

• góðri uppbyggingu á texta sem dregur fram aðalatriði, til dæmis með punktalistum.

Notendur horfa mest á titil og millifyrirsagnir þangað til þeir finna kafla sem þeir hafa áhuga á, þá byrja þeir að lesa.

Þetta hefur mikil áhrif á hvernig efni ætti að vera uppsett, sérstaklega á farsímum þar sem notendur skrolla meira og sjá minni hluta síðunnar í einu.

Dæmi um uppsetningu í lagkökusniði

Dæmi um uppsetningu sem er erfiðara að skanna

Stundum er efnið ætlað notendum sem þegar hafa mikla þekkingu á viðfangsefninu. Þegar skrifað er fyrir sérhæfðan markhóp eða sérfræðinga er leyfilegt að nota hugtök sem ekki eru kunn almennum lesendum, sé þess þörf. Þó er brýnt að setja einnig inn samantekt á skýru og einföldu máli fyrir:

• fólk sem er ekki kunnugt um efnið,

• sérfræðinga sem þurfa að skanna efnið til að meta hvort það sé ætlað þeim.

Þótt efnið sé ætlað sérfræðingum þarf samt að huga vel að framsetningu þess og læsileika. Fólk með mjög góðan lesskilning kýs almennt líka texta á skýru og einföldu máli fremur en flókið og tæknilegt málfar. Skýrt mál auðveldar þeim og öllum öðrum að meðtaka upplýsingarnar hraðar.

Við notum sama orðaforða og fólk notar þegar það ræðir málefni sín á milli. Reynum að sleppa tæknimáli, lagamáli og öðru flóknu orðalagi sem fáum er tamt að nota.

Ef nauðsynlegt er að nota flókið hugtak eða orð þarf að útskýra það þegar það kemur fyrst fyrir í textanum.

Skrifum út frá því sem notandinn þarf að gera/vita en ekki út frá stofnuninni. Verum eins skýr og kostur er svo notandinn viti til hvers er ætlast af honum.

Sjá nánar í kafla um orðanotkun.