Stafsetning og greinarmerki
Fram kemur í efnisstefnu Ísland.is að texti eigi að vera skýr og aðgengilegur öllum. Efnið á vefnum á að leiða fólk áfram í þjónustuferli eða hjálpa fólki að taka ákvarðanir.
Texti á Ísland.is á að vera á góðri íslensku og ensku, laus við villur í málfari og stafsetningu, greinarmerkjasetning á að vera skýr og frágangur efnis til fyrirmyndar.
Forðumst að skrifa orð með hástöfum (e. caps lock). Ef vekja þarf sérstaka athygli á einhverju er betra að nota feitletrun, og þá sparlega.
Heilinn skannar orð út frá lögun þeirra. Hástafir tefja því fyrir að notendur þekki orð sem þeir lesa á útliti þeirra – sem hægir á lestrinum.
✅ Það er bannað að veiða rjúpur í friðlandinu.
🚫 Það er BANNAÐ að veiða rjúpur í friðlandinu.
Við notum almennt ekki skáletrun í texta á Ísland.is.
Til að leggja áherslu á orð eða setningarhluta má nota punktalista, millifyrirsagnir eða hafa orðin framarlega í málsgreininni.
Nota má skáletrun í undantekningartilfellum til að vísa til heitis verka eða útgáfu.
Við notum ekki undirstrikun sem áhersluauka í textum á Ísland.is.
Það er villandi fyrir notendur sem oftar tengja undirstrikun við hlekki yfir á aðrar síður.
Notum feitletrun sparlega. Óhófleg notkun leiðir til þess að notandinn á erfitt með að átta sig á hvaða hlutum efnisins hann ætti að veita athygli.
Til að leggja áherslu á orð eða setningarhluta má nota punktalista, millifyrirsagnir eða hafa orðin framarlega í málsgreininni.
Feitletrun hentar vel til dæmis þegar verið er að vísa til hluta af viðmóti vefsins.
Dæmi
✅ Eftir innskráningu velur þú Staðfesta tölvupóstfang til að klára skráninguna.
🚫 Í umsókninni þarf að koma fram nafn og kennitala umsækjanda, heimilisfang, ástæða umsóknar og upplýsingar um tengiliði.
Ekki er hægt að ganga út frá því að allir notendur þekki skammstafanir.
Skjálesarar lesa skammstafanir ekki alltaf rétt.
Öruggast er að sleppa skammstöfunum og skrifa orð í heild sinni.
Dæmi
Skjálesarinn ReadSpeaker á althingi.is og ruv.is les á eftirfarandi hátt:
skv. 1. mgr. = „samkvæmt fyrstu em ge err“.
o.fl. = „og forsetningarliður“.
1000 kr. = „1000 ká err“.
Þegar vísað er í nafn vefsins er skrifað Ísland.is, með stórum upphafsstaf.
Heiti vefsins er aldrei beygt (ekki Íslandi.is eða Íslands.is).
Á ensku heitir vefurinn líka Ísland.is.
Í íslensku og ensku eru aðallega notaðar þrjár gerðir af strikum. Það getur verið erfitt að greina á milli þeirra, til dæmis vegna mismunandi leturgerða.
Flest lyklaborð eru með sjálfvirkar stillingar fyrir strik af þessu tagi. Því er mikilvægt að tryggja að lyklaborðið skili réttri gerð hverju sinni.
Strikin eru mislöng og notuð í ólíkum tilgangi:
1. Bandstrik (e. hyphen) er styst. Það er notað til að tengja saman orðahluta.
Vöru- og þjónustukaup.
Norður-Íshaf.
AA-fundur.
2. Millistrik (e. en dash) er aðeins lengra. Notað þegar vísað er í tímabil eða samsett heiti.
18.–21. ágúst.
Eftir tvo–þrjá mánuði.
Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn.
Flýtivísun fyrir millistrik er: Alt+0150.
3. Þankastrik (e. em dash) er lengst. Það er notað til að afmarka setningar og í fyrirsögnum og titlum.
Á Íslandi — og hvergi nema á Íslandi — er þetta náttúrufyrirbæri að finna.
Undirskriftalistar á Íslandi — leiðbeiningar fyrir stjórnmálaflokka.
Hveragerði — vin skáldanna.
Flýtivísun fyrir þankastrik er: Alt+0151.
Dæmi um samanburð á strikunum þremur
Kærunefnd vöru- og þjónustukaupa heldur ráðstefnu dagana 18.–21. ágúst þar sem yfirskriftin er „Réttindi neytenda — vandinn við miðlun í nútímanum“.
Nánari upplýsingar um strik og notkun þeirra eru í ritreglum.
Ritháttur dagsetninga er: Tala – punktur – bil – mánuður, og ártal ef vill.
✅ 14. júlí 2025.
🚫 14.júlí 2025.
✅ 7. nóv. 1948.
🚫 7.nóv. 1948.
Ef vísa þarf til dagsetningar er mikilvægt að skrifa út orðin „næstkomandi“ eða „síðastliðinn“ í stað þess að nota skammstafanir þeirra. Munið þó að slík orð úreldast hratt.
Við notum tvöfaldar gæsalappir. Auðvelt er að muna að þær minna á tölurnar 99 niðri og 66 uppi.
✅ „Muna“.
🚫 "Muna".
🚫 ‘Muna’.
Flýtivísanir fyrir gæsalappir eru:
Alt + 0132 fyrir gæsalappir niðri („)
Alt + 0147 fyrir gæsalappir uppi (“).
Meginreglan er að ef þú ert að skrifa heila setningu sem tilvitnun er punkturinn fyrir innan gæsalappir:
✅ „Ég tel að þetta sé fullnægjandi.“
🚫 „Ég tel að þetta sé fullnægjandi“.
Ef þú ert að skrifa tilvitnaða setningu sem ekki stendur ein og sér eru greinarmerki fyrir innan gæsalappir.
✅ „Ég tel að þetta sé fullnægjandi,“ sagði Guðjón Guðjónsson forstöðumaður.
🚫 „Ég tel að þetta sé ekki fullnægjandi niðurstaða“, sagði Gunnjóna Guðjónsdóttir framkvæmdastjóri.
🚫 „Ég er ekki viss“. Sagði forstöðumaðurinn.
Athugið að munur er á notkun gæsalappa í íslensku og breskri ensku.
Notum orðið Sími eða Símanúmer á undan birtingu númera.
Ekki Númer, GSM eða Símanr.
Skrifum símanúmerið með bili á milli en ekki bandstriki. Bandstrik gera þeim erfitt fyrir sem vilja afrita númerið inn í símaforrit til að hringja.
Dæmi
✅ 426 5500
🚫 426-5500
Hlekkir á símanúmer
Ekki er mælt með að búa til „tel:“ hlekk á símanúmer í texta.
Flestir vafrar greina símanúmer í texta og gera það sjálfkrafa að hlekk sem notandi getur smellt á til að hringja.
Ef símanúmerið er gert að hlekk í kóða verður það líka hlekkur hjá notendum í tækjum sem ekki er hægt að hringja úr.
Þegar við birtum kennitölur er mælt með að sleppa strikum og bilum.
Dæmi
✅ 5501692829
🚫 550169-2829
🚫 550169 2829
Strik og bil geta valdið villum í sumum formum og forritum. Það er auðveldara að afrita kennitölur milli kerfa ef tölurnar eru í einni runu.
Ritháttur talna er ólíkur í íslensku og ensku:
Tegund | Ísland | Bresk enska |
Tugabrotsmerki | Komma: 3,14 | Punktur: 3.14 |
Fjögurra stafa tölur | Punktur eða bil: | 1,000 eða 1000 |
Gjaldmiðill | 1.234,56 kr. | 1,234.56 ISK |
Prósenta | Komma: 10,2% | Punktur: 10.2% |
Svigar geta gert málsgreinar flóknari og erfiðari að skilja. Reynum að lágmarka notkun þeirra til dæmis með því að endurorða málsgreinina svo að innihald svigans geti staðið sem sjálfstæð setning.
Sviga má nota:
til að útskýra styttingar á orðum í fyrsta sinn þegar þau eru kynnt,
fyrir tilvísanir,
til að útskýra heiti hugtaka á erlendum tungumálum.
Alltaf skal nota hefðbundinn sviga, ekki [hornklofa], <gogga> eða aðrar gerðir.