Refsingar geta verið fangelsi eða sekt í ríkissjóð.

Fangelsi getur ýmist verið óskilorðsbundið, skilorðsbundið eða skilorðsbundið að hluta.

Hvað þýðir það ef fangelsisdómur er óskilorðsbundinn?

Óskilorðsbundinn fangelsisdómur þýðir að dómfelldi (sá sem er búinn að fá dóm) þarf að sitja í fangelsi í tiltekinn tíma.

Hvaða þýðingu hefur það ef dómur er skilorðsbundinn eða skilorðsbundinn að hluta?

Ef dómur er skilorðsbundinn hefur ákvörðun refsingar eða fullnustu hennar verið frestað um tiltekinn tíma, oftast í tvö ár, með því skilyrði að dómfelldi brjóti ekki af sér á þeim tíma. Einnig er hægt að setja frekari skilyrði, til dæmis að viðkomandi neyti ekki áfengis og vímuefna á skilorðstímanum o.fl. Ef viðkomandi heldur skilorðið þarf hann ekki að fara í fangelsi.

Ef viðkomandi rýfur skilorðið á þessu tímabili verður dómurinn tekinn upp með síðara broti og bætist við ákvörðun refsingar í því máli. Þetta er því tækifæri fyrir þá sem hafa brotið af sér til að bæta ráð sitt.

Önnur viðurlög

Dómstólar geta einnig gert mönnum önnur viðurlög, s.s. sviptingu ökuréttar vegna tiltekinna umferðarlagabrota og upptöku eigna og/eða ávinnings af brotum.

Svipting ökuréttar:

Ökuréttindi falla niður á tímabili sviptingar og dómfellda er óheimilt að aka á því tímabili. Dómfelldi gæti þurft að fara aftur á námskeið og standast bóklegt og verklegt nám til að virkja ökuréttindi á ný þegar tímabil sviptingar er liðið. Hafi dómfelldi misst ökuréttindi ævilangt er hægt að sækja um að fá þau aftur að fimm árum liðnum.

Nánari upplýsingar um skilyrði fyrir endurveitingu ökuréttar er að finna hér: https://island.is/endurveiting-oekurettar

Upptaka muna og fjármuna

Gera má upptæka með dómi ávinning af broti (t.d. peninga), muni sem tengjast framningu brots (t.d. síma, tölvur, bifreiðar) eða muni sem eru almennt bannaðir eins og fíkniefni, ólögleg vopn og þess háttar. Það sem gert er upptækt verður eign ríkissjóðs nema annað sé sérstaklega ákveðið í lögum eða þegar andvirðið er nýtt til að greiða bótakröfu brotaþola.

Það að peningar eða hlutir séu gerðir upptækir þýðir að dómfelldi getur ekki fengið þá aftur.

Greiðsla og innheimta sekta:

Sýslumaðurinn á Norðurlandi vestra sér um að innheimta sektir og sakarkostnað fyrir íslenska ríkið. Hægt er að hafa samband í síma 458-2500 til að fá frekari upplýsingar. Þá eru einnig ýmsar hagnýtar upplýsingar um greiðslu sekta á heimasíðu sýslumannsembættisins:

Frekari upplýsingar eru á heimasíðu sýslumannsins á Norðurlandi vestra

Þar er t.d. að finna upplýsingar um hvaða úrræði eru notuð til að knýja á um greiðslu sekta, hvernig sækja á um greiðsludreifingu og hvaða skilyrði þurfa að vera uppfyllt til að menn eigi möguleika á því að afplána vararefsingu eða sinna samfélagsþjónustu í stað þess að greiða sekt.

Hvað er vararefsing?

Vararefsing er fangelsisrefsing sem þarf að afplána ef sekt er ekki greidd. Þegar vararefsing fésektar er ákvörðuð er höfð til hliðsjónar tafla í reglum um reglum vararefsingu fésektar nr. 1/2020.

Upplýsingar um skilyrði og umsókn um samfélagsþjónustu

Þeir sem hafa verið dæmdir í allt að 24 mánaða óskilorðsbundið fangelsi geta sótt um að afplána refsingu með samfélagsþjónustu. Samfélagsþjónusta er tímabundið, ólaunað starf sem getur komið í stað fangelsisvistar, hvort sem um er að ræða óskilorðsbundna refsingu eða vararefsingu fésekta.

Ákvörðun um samfélagsþjónustu og framkvæmd hennar er í höndum Fangelsismálastofnunar. Á heimasíðu stofnunarinnar að finna ítarlegar upplýsingar um skilyrði og annað þessu tengt. Samfélagsþjónusta | Fangelsismálastofnun ríkisins

Hver greiðir þóknun eða málsvarnarlaun verjenda?

Meginreglan er sú að sá sem er sakfelldur fyrir refsiverðan verknað greiði fyrir þjónustu verjanda síns.

Framkvæmdin er sú að ríkissjóður greiðir verjandanum og innheimtir svo greiðslu þess kostnaðar frá dómfellda. Sýslumaðurinn á Norðurlandi vestra sér um það.

Ef ákærði er sýknaður eða mál fellt niður (þ.e. hann er ekki fundinn sekur) greiðist þessi kostnaður úr ríkissjóði.

Útgáfa dóma á netinu, nafnleynd o.fl.

Meginreglan er sú að dómar í sakamálum eru gefnir út á netinu. Þó eru nokkrar undantekningar á þessu:

• Þegar aðili er dæmdur til að greiða sekt sem er lægri en áfrýjunarfjárhæð er dómur ekki gefinn út á heimasíðu dómstólanna.

• Viðurlagaákvarðanri um sektir og vararefsingu eru heldur ekki birtar.

Nöfn þeirra sem koma fram í dómi sakamáls, t.d. brotaþola og vitna, skulu ekki birt. Ef ákærður einstaklingur er sakfelldur er viðkomandi almennt nafngreindur. Nafn hans skal þó ekki birt:

• ef birting á nafni hans er andstæð hagsmunum brotaþola, t.d. vegna tengsla þeirra,

• ef hann var ekki orðinn 18 ára þegar þau brot sem ákært er fyrir voru framin.

Hægt er að sækja um nafnleynd ári eftir að dómur var gefinn út.

Sjá nánar:

Reglur um útgáfu dómsúrlausna: https://www.domstolasyslan.is/domstolasyslan/reglur/reglur-um-utgafu-doma-og-urskurda-a-vefsidum-domstola/