Útgáfa dóma og úrskurða á netinu miðar að því að varpa ljósi á starfsemi dómstólanna. Um útgáfu fer eftir lögum um dómstóla nr. 50/2016 og reglum sem dómstólasýslan setur á grundvelli þeirra um útgáfu dóma og úrskurða á vefsíðum dómstóla.

Tilgangur

Útgáfa dóma og úrskurða á að tryggja rétt almennings í lýðræðislegu samfélagi til aðgangs að upplýsingum um réttarframkvæmd. Útgáfunni er líka ætlað að styðja við fyrirmæli 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og meginreglu réttarfars um opinbera málsmeðferð. Þessar reglur eiga að veita dómstólum aðhald og stuðla að auknu trausti almennings á því að öll njóti jafnræðis við úrlausn mála fyrir dómstólum.

Meginreglan um útgáfu dómsúrlausna

Meginreglan er sú að dómar og úrskurðir skulu gefnir út á vefsíðum dómstólanna. Þó eru undantekningar á þeirri reglu, sérstaklega varðandi dómsúrlausnir héraðsdómstólanna.

• Í fyrsta lagi eftir klukkustund: Dómsúrlausn skal ekki birt á netinu fyrr en liðin er að minnsta kosti klukkustund frá uppkvaðningu en þetta gefur lögmanni ráðrúm til að upplýsa skjólstæðing sinn um niðurstöðu málsins.

• Innan 14 virkra daga: Dómstólar hafa allt að 14 virka daga frá uppkvaðningu til þess að birta dómsúrlausnir á netinu.

• Útgáfu frestað: Dómstóll má fresta útgáfu ef rannsóknarhagsmunir í sakamáli krefjast þess.

Hvaða dómsúrlausnir eru ekki gefnar út?

Dómar og úrskurðir héraðsdómstóla eru ekki gefnir út þegar um er að ræða:

• Kröfu um gjaldþrotaskipti.

• Kröfu um opinber skipti.

• Beiðni um heimild til greiðslustöðvunar.

• Beiðni um heimild til að leita nauðasamnings.

• Mál samkvæmt lögræðislögum nr. 71/1997.

• Beiðni um dómkvaðningu matsmanns.

• Beiðni um úrskurð á grundvelli laga um horfna menn nr. 44/1981.

• Mál samkvæmt barnaverndarlögum nr. 80/2002.

• Mál samkvæmt barnalögum nr. 76/2003.

• Mál samkvæmt hjúskaparlögum nr. 31/1993.

• Mál um erfðir.

• Kröfu um heimild til beinnar aðfarargerðar (innsetningar- og útburðarmál).

• Úrskurð sem gengur undir rekstri máls og felur ekki í sér lokaniðurstöðu þess.

• Einkamál þar sem ekki er haldið uppi vörnum.

• Kröfu um úrskurð samkvæmt ákvæðum IX.–XV. kafla laga um meðferð sakamála nr. 88/2008.

• Kröfu um breytingu eða niðurfellingu ráðstafana samkvæmt 62. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

• Sakamál þar sem refsing er sekt undir áfrýjunarfjárhæð.

Þegar sérstaklega stendur á getur dómstjóri ákveðið að víkja frá þessari reglu. Dómstjóri þarf að skrá rökstuðning fyrir ákvörðun sinni í málaskrá dómstóla.

Fyrri dómsúrlausnir

Þegar dómsúrlausnir Landsréttar eða Hæstaréttar eru gefnir út skulu viðeigandi dómsúrlausnir lægri réttar fylgja eða hlekkur á þær.

Nafnleynd

Dómsúrlausnir eru almennt birtar með nöfnum aðila en undantekningar eru á þeirri reglu.

Ef um dómsúrlausn í einkamáli er að ræða skal afmá nöfn einstaklinga úr henni þegar:

• Fjallað er um viðkvæm persónuleg málefni, svo sem lögræði, sifjar, erfðir, forsjá barna, umgengni við þau og barnavernd.

• Fram koma upplýsingar sem teljast viðkvæmar, þar á meðal persónuupplýsingar um kynþátt, þjóðernisuppruna, stjórnmálaskoðanir, trúarbrögð, lífsskoðun, kynlíf, kynhneigð og kynvitund, heilsufarsupplýsingar, erfðafræðilegar upplýsingar og lífkennaupplýsingar.

• Nöfn matsmanna og annarra sem láta í té sérfræðiálit sín skulu jafnframt ekki birt.

• Nafnleyndar skal gæta um lögaðila ef gæta ber nafnleyndar um fyrirsvarsmann hans.

Nafnleynd í dómsúrlausnum í sakamálum:

Nöfn þeirra sem koma fram í dómsúrlausn sakamáls skulu almennt ekki birt. Ef ákærður einstaklingur er sakfelldur er viðkomandi almennt nafngreindur. Nafn dómfellda skal þó ekki birt ef:

• birting á nafni dómfellda er andstæð hagsmunum brotaþola,

• dómfelldi var ekki orðinn 18 ára þegar brot sem ákært er fyrir voru framin.

Beiðni um nafnleynd

Þegar ár er liðið frá útgáfu dómsúrlausnar á vefsíðu dómstóls er hægt að óska eftir því að nafn verði hreinsað úr dóminum. Þegar orðið er við beiðni um nafnhreinsun gæti þurft að hreinsa aðrar persónurekjanlegar upplýsingar úr dóminum.

Ef málið hefur farið í gegnum öll dómstigin þarf að senda hverjum dómstól, sem birt hefur dóminn á vefsíðu sinni, sérstaka beiðni um nafnhreinsun.

Hægt er að sækja um nafnleynd rafrænt hjá dómstólunum með því að smella á eftirfarandi hlekki:

Beiðni um nafnleynd í dómi Hæstaréttar

Beiðni um nafnleynd í dómi Landsréttar

Beiðni um nafnleynd í dómi Héraðsdóms Reykjavíkur

Beiðni um nafnleynd í dómi Héraðsdóms Vesturlands

Beiðni um nafnleynd í dómi Héraðsdóms Vestfjarða

Beiðni um nafnleynd í dómi Héraðsdóms Norðurlands vestra

Beiðni um nafnleynd í dómi Héraðsdóms Norðurlands eystra

Beiðni um nafnleynd í dómi Héraðsdóms Austurlands

Beiðni um nafnleynd í dómi Héraðsdóms Suðurlands

Beiðni um nafnleynd í dómi Héraðsdóms Reykjaness

Gagnasöfn, sem rekin eru af öðrum en dómstólunum, safna saman öllum dómsúrlausnum Hæstaréttar, Landsréttar, Endurupptökudóms og héraðsdómstóla sem birtar hafa verið á vefsíðum þeirra. Það þarf að hafa sérstaklega samband við rekstraraðila þessara gagnasafna ef þess er óskað að nafn aðila verði einnig afmáð úr dómsúrlausn í gagnasöfnum þeirra.