Fara beint í efnið

Fjölskylda og velferð

Lögheimili barns og áhrif þess

Ef foreldrar búa ekki saman, og eru með sameiginlega forsjá, þarf að ákveða hjá hvoru foreldrinu barnið er með skráð lögheimili.

Börn geta ekki haft tvö lögheimili.

Ákvörðun um lögheimilið þarf til dæmis að taka þegar foreldrar ákveða að hafa sameiginlega forsjá eftir skilnað eða eftir sambúðarslit, eða þegar foreldrar ákveða að gera samning um að hafa sameiginlega forsjá. Meginreglan er að forsjá sé áfram sameiginleg eftir skilnað eða sambúðarslit.

Foreldri sem er eitt með forsjá, er með lögheimili barns skráð hjá sér, nema það ákveði annað. 

Áhrif lögheimilisskráningar barns

Orðanotkun

Þegar foreldrar eru með sameiginlega forsjá er barn með skráð lögheimili hjá öðru þeirra. Talað er um:

  • lögheimilisforeldri - foreldrið sem lögheimili barns er skráð hja

  • umgengnisforeldri - foreldri sem er ekki með lögheimili barns skráð hjá sér

Áhrif skráningar

Litið er svo á að barn hafi að jafnaði fasta búsetu hjá því foreldri þar sem það á lögheimili. Margvísleg áhrif fylgja skráningu lögheimilis hjá foreldri og mikilvægt að kynna sé vel þær reglur áður en samningur um lögheimili er gerður. Skráning lögheimilis hefur meðal annars eftirfarandi áhrif:

  • Meðlag er greitt til lögheimilisforeldris.

  • Lögheimilisforeldri getur farið fram á sérstakt framlag til framfærslu frá umgengnisforeldri.

  • Barnabætur eru almennt greiddar til þess foreldris sem barnið á lögheimili hjá við árslok.

  • Lögheimilisforeldri hjá hefur heimild til að taka afgerandi ákvarðanir um daglegt líf barnsins svo sem um val á leikskóla, grunnskóla, daggæslu, heilsugæslu og tómstundastarf. Foreldrar sem fara saman með forsjá barns skulu þó ávallt leitast við að hafa samráð um málefni barnsins.

  • Lögheimilisforeldri getur ákveðið að flytja lögheimli sitt innanlands, og þar með lögheimli barnsins, án þess að afla samþykkis umgengnisforeldris.

  • Barnið á rétt til þjónustu frá sveitarfélaginu þar sem það á lögheimili t.d. leikskóli, grunnskóli og félagsþjónusta.

  • Opinber stuðningur eða réttur til þjónustu eða aðstoðar, kann að ráðast af lögheimili barns.

Samþykki beggja foreldra með sameiginlega forsjá þarf til þess að barn fari til útlanda.

Samningur um lögheimili barns

Sem hluti af skilnaðarferlinu eða sambúðarslitum gera foreldrar með sér samning um forsjá, meðlag og lögheimili á fundi með lögfræðingi sýslumanns. Eðlilegt er að hafa eldri börn með í ráðum þegar slíkar ákvarðanir eru teknar.

Samningar foreldra um forsjá eða lögheimili geta verið tímabundnir, þó ekki til skemmri tíma en sex mánaða.

Náist ekki samkomulag getur sýslumaður boðið foreldrum sáttameðferð eða aðra ráðgjöf. Hægt er að útkljá skráningu lögheimilis með dómi ef foreldrar ná ekki samkomulagi. 

Foreldrar fá afrit af samningnum með sér eða sent í pósthólf sitt á Mínum síðum á Ísland.is. Staðfesting sýslumanns er send Þjóðskrá Íslands sem breytir skráðu lögheimili barnsins til samræmis.

Þjónustuaðili

Sýslu­menn