Á prófdegi, áður en fyrirlögn hefst, þarf kennari að skrá nemendur sína í próf í gegnum stafrænt viðmót Matsferils. Hægt er að framkvæma skráninguna rétt áður en nemendur mæta í prófstofuna. Leiðbeiningar í formi myndbands um skráningu nemenda í próf eru væntanlegar.

Þegar skráning nemenda í próf hefur farið fram og nemendur er komnir í sætin sín með innskráningarupplýsingar (notandanafn og lykilorð) tilbúnar á borðunum þarf að tryggja að þrjú skref séu stigin í réttri röð:

(1) kennari les leiðbeiningar upphátt til allra nemenda í upphafi, (2) nemendur opna prófaforritið og skrá sig inn með notandanafni og lykilorði, (3) nemendur lesa leiðbeiningar á upplýsingasíðum prófs og kennari tryggir að þeir hafi hjálpargögn sem þarf fyrir viðkomandi próf. Þá tekur við hlutverk nemenda í skrefum 4-6: að hefja prófið, leysa það og ljúka því.

Hér á eftir er nánari lýsing fyrir kennara á hverju skrefi. Í lok þessa hluta handbókar eru sömu skref listuð upp í formi leiðbeininga til nemenda sem í boði er að nota til aðstoðar fyrir sjónrænt skipulag til nemenda við fyrirlögn.

Skref 1: Lestur leiðbeininga til nemenda

Kennari les leiðbeiningar upp sem leiðir nemendur í gegnum nauðsynleg skref til að hefja próf. Mikilvægt er að nemendur skrái sig ekki inn í prófið fyrr en kennari segir til svo upplesturinn taki ekki próftíma af nemendum (sjá kaflann Leiðbeiningar lesnar í upphafi prófs).

Að loknum upplestri skal tryggja vinnufrið og að sérhver nemandi hafi það sem þarf til að hefja próf. Þá má minna nemendur á hvað þeir skulu gera eftir að þeir ljúka prófi og þar til próftíma lýkur samkvæmt fyrirkomulagi skólans (sjá kaflann Að loknu prófi).

Skref 2: Innskráning nemenda í prófakerfi

Hver nemandi fær úthlutað notandanafni og lykilorði sem hann hefur útprentað á borðinu sínu. Gott er að hafa í huga að innskráning í prófið getur tekið dálítinn tíma og gera má ráð fyrir að nemendur í yngri bekkjum þurfi meiri aðstoð við innskráninguna en þeir eldri.

Innskráning nemenda í prófið ræðst af því á hvers konar tæki þeir taka prófin. Mikilvægt er að kennari þekki vel innskráningarleiðina fyrir þau tæki sem nemendur hans taka prófin á. Sjá nánari leiðbeiningar hér eftir tækjum:

• Chromebook

• iPad

• PC (Windows)

Skref 3: Hjálpargögn í prófum

Stærðfræðipróf

• Rissblöð og skriffæri: Nauðsynlegt er fyrir nemendur að hafa hjá sér rissblað og skriffæri til útreikninga. Mikilvægt er að rissblöðum sé eytt með öruggum hætti eftir hverja próffyrirlögn.

• Reiknivélar á unglingastigi: Reiknivélar eru leyfðar í 8., 9. og 10. bekk. Nota má eigin reiknivél eða reiknivél á skjá inni í viðmóti prófakerfis.

• Engar reiknivélar á yngsta og miðstigi: Reiknivélar á þessum stigum eru ekki leyfðar svo hægt sé að tryggja réttmæti prófanna við að meta talnaleikni í þessum árgöngum.

• Þýðingarforrit: Nemendum með fjölbreyttan tungumála- og menningarbakgrunn stendur til boða að nota þýðingarforrit í stærðfræðiprófi í öðru tæki sem tæknitengiliðir sjá um að undirbúa. Athugið að samkvæmt athugunum hjá MMS þýðast til dæmis 15–20% stærðfræðihugtaka í Google Translate ekki nákvæmlega eða rétt.

• Upplestur á stærðfræðiprófi – sjá kaflann Stuðningsúrræði.

Að auki eru í stærðfræðiprófi sömu aðgengistól og í lesskilningsprófi.

Lesskilningspróf

Eins og fram hefur komið er ekki boðið upp á upplestur í lesskilningsprófi þar sem verið er að kanna að hvaða marki nemendur geta nýtt lestrarfærni sína til að tileinka sér efni texta. Prófakerfið býður upp á nokkur aðgengistól sem geta gert lesturinn aðgengilegri eða þægilegri. Þau eru:

• Lestrarstika eða lestrargluggi: Lestrarstikuna er hægt að stækka og minnka. Hún getur til dæmis hjálpað nemendum að fara ekki línuvillt á skjá.

• Áherslupennar: Í prófakerfinu er boðið upp á áherslupenna í mörgum litum. Notkun þeirra getur til dæmis hjálpað nemendum að finna atriði í texta sem skipta máli.

• Bakgrunnslitur á skjá: Hægt er að breyta bakgrunnslit í viðmóti en þessi möguleiki getur til dæmis nýst nemendum sem eru vanir að lesa af skjá með dökkum bakgrunni.

• Stækkun á letri: Hægt er að stækka letur en það getur komið sér vel þar sem tæki og skjáir geta verið mismunandi.

Athugið að mikilvægt er að nemendur fái þjálfun í að velja sér verkfæri sem henta þeim og venjast því að nota þau ÁÐUR en að próftöku kemur með því að fara eins oft og þarf í gegnum sýnispróf.

Skref 4–6: Meðan á prófi stendur

Eftir að nemendur hefja próf getur kennari gengið um og séð á vinnustiku nemenda neðst á skjá þeirra hvernig fram vindur með að svara prófatriðum.

Skref 1: [Að loknu nafnakalli] Nú er að hefjast próf í lesskilningi/stærðfræði. Þetta er stöðu- og framvindupróf sem mun gefa ykkur upplýsingar um hvernig þið standið í lesskilningi/stærðfræði og þess vegna er mikilvægt að þið gerið ykkar allra besta.

• Hver nemandi er með sína eigin klukku sem birtist efst á skjánum í prófakerfinu. Klukkan í prófinu byrjar að telja þegar þið eruð búin að skrá ykkur inn og þá hefst prófið. Klukkan er stillt á 90 mínútur [80 mín próftími en 10 mín gefnar aukalega fyrir lestur á leiðbeiningum inni í kerfinu].

• Flestir ættu að ná að klára prófið á 40 – 60 mínútum þannig að þið hafið nægan tíma. Mikilvægt er að nýta tímann vel en ekki flýta sér of mikið.

• Sumar spurningar á prófinu eru léttar en aðrar erfiðar. Ef þið eruð ekki viss um rétt svar skulið þið velja það sem ykkur finnst líklegast til að vera rétt.

Skref 2: Nú megið þið opna prófaforritið og skrá ykkur inn (sjá skref 2 í Leiðbeiningum til nemenda – próftakan í skrefum).

• Sláið inn notandanafnið ykkar og lykilorð sem er á borðinu ykkar. Smellið á „Byrja“ [undir stærðfræðipróf eða lesskilningspróf].

Skref 3: Nú sjáið þið leiðbeiningar sem þið skuluð lesa vel.

• Smellið á bláu örina neðst í hægra horninu til að fletta áfram.

• Réttið upp hönd ef þið þurfið aðstoð. Ég má aðstoða ykkur við að halda áfram en ég má ekki hjálpa ykkur að leysa verkefnin. Þið þurfið að leysa þau upp á eigin spýtur svo prófið gefi réttar niðurstöður.

• Munið að fara vel yfir í lokin hvort þið séuð búin að svara öllum spurningum í prófinu.

• Verið viss um að þið hafið þau gögn sem þið þurfið til að hefja prófið.

• Gangi ykkur vel!

Nemendur eiga ekki að fá hjálp við að leysa verkefni í prófunum eða fá vísbendingar um hvert rétt svar sé. Besta leiðin til að svara spurningum nemenda sem óska eftir aðstoð við lausn verkefna er til dæmis:

„Ég má ekki hjálpa þér við að leysa þetta verkefni/dæmi.”  
„Gerðu eins vel og þú getur.”  
„Merktu við svarið sem þú telur að sé réttast.“

Gott er að hafa í huga að sumir nemendur þurfa meiri hvatningu og athygli vegna próftökunnar en aðrir.

Í ljósi þessi hve fyrirlagnartímabilið er rúmt er ekki ástæða til að hafa áhyggjur af veikindum nemenda á fyrirhuguðum prófadögum en gott er að hefja fyrirlögn snemma innan fyrirlagnartímabils til að það nýtist sem best. Það eykur líkurnar á að það takist að leggja prófin fyrir alla nemendur.

Verði nemandi veikur meðan á próftöku stendur og hann ekki fær um að ljúka prófi, skal fylgja eftirfarandi skrefum:

Nemendur eiga að sitja í sætum sínum meðan á próftöku stendur. Þurfi nemendur að fara á salerni skal sjá til þess að þeir geti ekki átt samskipti við aðra nemendur.

Rissblöð (A4 eða A5) eru nauðsynleg í stærðfræðiprófi en skóli ber ábyrgð á að þeim sé eytt með tryggilegum hætti að loknu prófi.

Mikilvægt er að ákveðin ró og góður vinnufriður séu til staðar á prófstað og við próftöku. Á sama tíma verður að sýna aðstæðum og þörfum nemenda skilning og bregðast við í samræmi við velferð barna.

Farsímar og önnur snjalltæki eru bönnuð meðan á prófi stendur. Hafi nemendur farsíma með sér er nauðsynlegt að slökkt sé á þeim og þeim komið í örugga vörslu.

Nemendum er óheimilt að hlusta á tónlist meðan á próftöku stendur.

Ef spurningar vakna á meðan fyrirlögn stendur yfir, þar sem mögulega þarf að víkja frá leiðbeiningum um fyrirlögn prófanna, skal ávallt hafa samband við MMS og fá samþykki fyrir því. Sama á við ef upp koma óvænt tilvik við fyrirlögn sem bregðast þarf við. Í öllum tilvikum á að tilkynna MMS um þessi tilvik. Senda má póst á hjalp@midstodmenntunar.is.

Gott er að tilgreina málavexti skýrt í erindinu, nafn þess sem hefur samband og símanúmer viðkomandi.

Það getur verið gott fyrir nemendur að hafa yfirsýn yfir það hvað próffyrirlögnin felur í sér. Því hafa verið útbúnir þrír gátlistar sem hægt er að leggja hjá nemendum við próftöku eða varpa upp á vegg. Gátlistarnir eru eingöngu hugsaðir til hægðarauka fyrir kennara og notkun þeirra valkvæð.

Gátlisti: Lesskilningspróf 4.-10. bekkur

Gátlisti: Stærðfræðipróf 4.-7. bekkur

Gátlisti: Stærðfræðipróf 8.-10. bekk