Notkun á niðurstöðum stöðu- og framvinduprófa í skólastarfi

Nokkur eðlismunur er á stöðu- og framvinduprófi í lesskilningi annars vegar og stöðu- og framvinduprófi í stærðfræði hins vegar. Með stöðu- og framvinduprófinu í lesskilningi er lagt mat á grunnhæfni sem er nauðsynleg í öllu námi. Lesskilningur er því ekki sérstök námsgrein heldur er það viðfangsefni allra kennara, óháð námsgrein, að efla orðaforða og lesskilning nemenda sinna. Niðurstöður stöðu- og framvinduprófs í lesskilningi veita upplýsingar um stöðu nemanda eða hóps miðað við jafnaldra en endurspeglar ekki árangur af einstökum námsmarkmiðum sem unnið hefur verið með í kennslu. Þau endurspegla þó hæfniviðmið aðalnámskrár sem eru bæði fá og almenn. 

Stöðu- og framvinduprófið í stærðfræði metur þekkingu og hæfni innan afmarkaðs þekkingarsviðs. Það metur almenna stöðu og framvindu í námi í stærðfræði en felur ekki í sér ítarlegt mat á tilteknum hæfniviðmiðum aðalnámskrár eða námsmarkmiðum skóla. Því ber ekki að leggja niðurstöður prófsins til grundvallar námsmati kennara sem þeir setja út frá aðalnámskrá og stuðningsefni hennar. Niðurstöður prófanna virka betur sem viðbót og stuðningur við mat skóla.  

Það er mikilvægt fyrir skóla að hafa í huga að með notkun matstækja skapast siðferðileg skylda til að bregðast við niðurstöðum með skýrum og afgerandi hætti. Því ber kennurum að læra vel á matstækin, þekkja hugsmíðina sem liggur að baki hverju prófi, vanda framkvæmd og túlkun, og vera vel í stakk búnir til að bregðast við niðurstöðum. Hlutverk skólastjórnenda er að skapa góð skilyrði til kennslu og náms gegnum leiðandi samtal á grundvelli gagna sem liggja fyrir um stöðuna hverju sinni. Þetta þarf að skila sér í samræmdum aðgerðum sem lúta að því að allir nemendur eigi möguleika á að ná góðum árangri á eigin forsendum.

Megintilgangur þess að leggja próf fyrir nemendur er að fá upplýsingar um árangur af kennslu, stöðu og framvindu nemenda í lesskilningi og stærðfræði og hver næstu skref þurfa að vera í námi þeirra. Eitt meginmarkmið framsetningar á niðurstöðum prófanna er að uppfylla þennan tilgang með því að veita ítarlegri upplýsingar um stöðuna svo hægt sé að skipuleggja kennslu einstakra nemenda, bekkjar eða á skólavísu með árangursríkum hætti. Hringrás mats og kennslu lýsir ferlinu skýrt en niðurstöður mats leggja grunninn að öðrum þáttum hringrásarinnar.

Hringrásin hefst þegar kennari eða skóli vill eða þarf að afla upplýsinga um stöðu og framvindu náms með því að leggja einhvers konar mat fyrir nemendur sína. Þegar niðurstöðurnar liggja fyrir eru þær rýndar eða greindar og túlkaðar í samhengi við aðrar upplýsingar sem kennari hefur um nemendur sína. Greiningin er notuð til að skipuleggja næstu skref í kennslu og setja ný markmið til að mæta námsþörfum allra nemenda. Þannig má koma í veg fyrir að ákveðinn hópur dragist aftur úr í námi og tryggja öflugum nemendum viðfangsefni sem fela í sér áskoranir fyrir þá og þoka þeim í átt að aukinni færni. Ef skóli rýnir með skipulögðum hætti í niðurstöður er til dæmis hægt að átta sig á heildarstöðu allra árganga skólans í lestri og skipuleggja kennslu og forgangsraða innan stoðþjónustu skólans í samræmi við hana.

Síðasti liðurinn, sá mikilvægasti og sá sem gerir mestar kröfur til fagþekkingar og reynslu kennara, er sjálf kennslan. Greining og túlkun á niðurstöðum, ásamt öðrum upplýsingum sem kennari hefur um nemandann, leggur grunninn að fyrirkomulagi og inntaki kennslunnar og þarf hvort tveggja að taka mið af stöðu nemenda. Stigskipt kennsla felur í sér markvissa notkun á niðurstöðum til að finna strax og styðja við nemendur sem dragast aftur úr í námi vegna mögulegs vanda. Hún snýst því um að veita réttan stuðning á réttum tíma og koma í veg fyrir að nemendur sitji eftir eða nái sér ekki á strik í lestrarnámi sem hefur víðtæk áhrif á allt nám. Þegar kennslulotu lýkur er árangurinn af kennslu eða inngripum metinn með endurteknu mati og hringrásin endurtekur sig.

Hringrás mats og kennslu