I. KAFLIAlmenn ákvæði.

1. gr. Gildistaka Schengen-gerðar.

Reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2024/1356 frá 14. maí 2024 um innleiðingu skimunar ríkisborgara þriðju landa á ytri landamærunum og um breytingu á reglugerðum (EB) nr. 767/2008, (ESB) 2018/1240 og (ESB) 2019/817, sbr. fylgiskjal sem birt er með reglugerð þessari, skal öðlast gildi hér á landi í samræmi við samning sem ráð Evrópusambandsins og lýðveldið Ísland og konungsríkið Noregur gera með sér um þátttöku hinna síðarnefndu í framkvæmd, beitingu og þróun Schengen-gerðanna, með þeirri aðlögun sem getið er um í reglugerð þessari.

2. gr. Gildissvið.

Reglugerð þessi gildir um framkvæmd skimunar á ytri landamærum Íslands og, eftir því sem við á, innanlands eins og kveðið er á um í reglugerð (ESB) 2024/1356. Reglugerðin kveður á um hlutverk, ábyrgð og samvinnu skimunaryfirvalda og heilbrigðisstarfsfólks við skimun, framkvæmd skimunar, þjálfun og um meðferð og vinnslu persónuupplýsinga.

3. gr. Aðlögun tilvísana til EES- og Schengen-gerða.

Tilvísanir í gerðir, í reglugerð (ESB) 2024/1356, eiga við um hliðstæð ákvæði íslensks réttar, eftir því sem við á.

4. gr. Skimun.

Skimun samkvæmt reglugerð (ESB) 2024/1356 felur í sér forskoðun ríkisborgara þriðju ríkja sem falla undir 5. og 7. gr. þeirrar reglugerðar. Markmið skimunar er að afla upplýsinga og leggja mat á atriði sem hafa þýðingu fyrir áframhaldandi meðferð máls viðkomandi einstaklings.

Skimun skv. 5. mgr. 8. gr. reglugerðar (ESB) 2024/1356 felur í sér auðkennisathugun, öryggisathugun, heilsufarsskimun og bráðabirgðaathugun á stöðu einstaklings. Hún felur jafnframt í sér skráningu lífkennaupplýsinga í Eurodac-kerfið að því marki sem það hefur enn ekki verið gert sbr. d-lið 5. mgr. 8. gr. sömu reglugerðar, útfyllingu skimunareyðublaðs og vísun máls til viðeigandi stjórnvalds eða málsmeðferðar að lokinni skimun eða þegar frestur til framkvæmdar hennar skv. 8. gr. sömu reglugerðar er liðinn.

II. KAFLI Hlutverk og ábyrgð við skimun.

5. gr. Hlutverk skimunaryfirvalda.

Skimunaryfirvöld í skilningi þessarar reglugerðar eru lögregla, Útlendingastofnun og það stjórnvald sem fer með þjónustu við umsækjendur um alþjóðlega vernd.

Skimunaryfirvöld skulu sameiginlega annast upplýsingagjöf til einstaklinga skv. 11. gr. reglugerðar (ESB) 2024/1356 og útfyllingu skimunareyðublaðs skv. 17. gr. sömu reglugerðar. Verkaskipting þeirra ræðst af eðli upplýsinga og hlutverki hvers stjórnvalds. Lögregla ber þó ábyrgð á upplýsingagjöf við upphaf skimunar.

Lögregla skal annast mat á því hvaða einstaklingar skuli sæta skimun og framkvæma auðkennis- og öryggisathuganir skv. 14. og 15. gr. reglugerðar (ESB) 2024/1356, ásamt skráningu lífkennaupplýsinga í Eurodac-kerfið, þegar við á, til samræmis við d-lið 5. mgr. 8. gr. sömu reglugerðar. Lögregla skal einnig óska eftir viðveru starfsmanns barnaverndarþjónustu við skimun fylgdarlauss barns, sem skal fylgja og aðstoða fylgdarlaust barn við skimun, sbr. 3. mgr. 13. gr. reglugerðar (ESB) 2024/1356.

Útlendingastofnun skal tryggja að upplýsingar á skimunareyðublaði séu aðgengilegar viðkomandi einstaklingi til samræmis við skilyrði 3. málsl. 3. mgr. 17. gr. reglugerðar (ESB) 2024/1356 og að uppfyllt séu önnur skilyrði 4. og 5. málsl. sömu málsgreinar. Stofnunin skal jafnframt tryggja að máli viðkomandi einstaklings sé vísað til viðeigandi stjórnvalds eða tekið til viðeigandi málsmeðferðar, að lokinni skimun eða þegar frestur skv. 8. gr. reglugerðar (ESB) 2024/1356 rennur út.

Stjórnvald sem fer með þjónustu við umsækjendur um alþjóðlega vernd ber ábyrgð á að annast bráðabirgðaathugun á viðkvæmri stöðu einstaklings, sbr. 3. mgr. 12. gr. reglugerðar (ESB) 2024/1356.

6. gr. Hlutverk heilbrigðisstarfsfólks.

Heilsufarsskimun samkvæmt 1. mgr. 12. gr. reglugerðar (ESB) 2024/1356 skal framkvæmd af heilbrigðisstarfsmanni með starfsleyfi samkvæmt lögum um heilbrigðisstarfsmenn, sem er fær um að meta heilsufar einstaklinga og sinna þeim verkefnum sem mælt er fyrir um í 12. gr. reglugerðar þessarar.

III. KAFLIFramkvæmd skimunar.

7. gr. Skimunarferlið.

Skimun skal framkvæmd án tafar og ávallt lokið innan þeirra fresta sem mælt er fyrir um í 3. og 4. mgr. 8. gr. reglugerðar (ESB) 2024/1356.

Framkvæmd einstakra þátta skimunar skal taka mið af aðstæðum og þörfum þess einstaklings sem sætir skimun.

8. gr. Skimunarstaður.

Skimun getur farið fram í móttökumiðstöð skv. 27. gr. laga um útlendinga, á landamærastöð, lögreglustöð eða öðrum stað sem lögregla ákveður.

9. gr. Viðvera á meðan skimun stendur.

Einstaklingur sem sætir skimun skal vera til staðar á meðan skimun fer fram.

Lögregla getur, í því skyni að tryggja viðveru einstaklings meðan á skimun stendur, skyldað hann til að sinna reglulegri tilkynningarskyldu eða dveljast á ákveðnum stað, sbr. 1. mgr. 114. gr. laga um útlendinga.

Þegar skimun er lokið eða frestur til framkvæmdar hennar er liðinn skal einstaklingur ekki lengur vera bundinn af skyldu til viðveru skv. 1. mgr. né sæta ráðstöfunum skv. 2. mgr. Frá þeim tíma fer um réttarstöðu og málsmeðferð einstaklings samkvæmt þeim lögum og reglugerðum sem við eiga.

IV. KAFLINánari framkvæmd einstakra þátta skimunar.

10. gr. Framkvæmd auðkennisathugunar.

Við framkvæmd auðkennisathugunar skal staðfesta eða sannprófa deili á einstaklingi á grundvelli framlagðra skilríkja, annarra fyrirliggjandi gagna og upplýsinga sem aflað er við skimun, sbr. 14. gr. reglugerðar (ESB) 2024/1356.

11. gr. Framkvæmd öryggisathugunar.

Við framkvæmd öryggisathugunar og í þeim tilgangi að meta hvort viðkomandi kunni að ógna innra öryggi Schengen-svæðisins skal leita í þeim kerfum og gagnagrunnum sem tilgreind eru í 2. mgr. 15. gr. reglugerðar (ESB) 2024/1356 sem lögreglan hefur heimild til að leita í.

12. gr. Framkvæmd heilsufarsskimunar.

Við framkvæmd heilsufarsskimunar skv. 1. mgr. 12. gr. reglugerðar (ESB) 2024/1356 skal heilbrigðisstarfsfólk skv. 6. gr. leggja mat á heilsufar viðkomandi með það að markmiði að skima fyrir bráðum veikindum, smitsjúkdómum og öðrum þáttum sem geta haft áhrif á heilsufar einstaklings eða lýðheilsu, og tryggja að gripið sé til viðeigandi viðbragða sem fyrst. Við heilsufarsskimun skal einkum:

1. skima fyrir vísbendingum um alvarleg veikindi eða áverka, mæla lífsmörk, meta brýnar heilsufarslegar þarfir og, eftir því sem við á, veita fyrstu hjálp eða vísa viðkomandi til frekari heilsufarsskoðunar sé þess talin þörf,
2. meta hvort hætta sé á útbreiðslu smitsjúkdóma og grípa til viðeigandi ráðstafana, þar á meðal einangrunar og tilkynningar til heilbrigðisyfirvalda eftir því sem við á,
3. skima fyrir vísbendingum um bráðan geðrænan vanda,
4. skima fyrir sérstökum áhættuþáttum, svo sem áhættumeðgöngu eða því hvort barn þurfi sérstaka eða bráða aðstoð.

Heilsufarsskimun skal fara fram af varfærni og án óþarfa íhlutunar.

Heilsufarsskimun skal fara fram í aðstöðu sem tryggir öryggi, trúnað og næði. Almennt skulu engir aðrir vera viðstaddir en sá sem annast eftirlitið, viðkomandi einstaklingur og, eftir atvikum, túlkur.

Barn skal sæta heilsufarsskimun í viðurvist foreldris eða umsjónaraðila, eða, þegar um fylgdarlaust barn er að ræða, starfsmanns barnaverndarþjónustu, nema slíkt teljist ekki samrýmast hagsmunum barnsins.

13. gr. Framkvæmd bráðabirgðaathugunar á viðkvæmri stöðu einstaklings.

Við framkvæmd bráðabirgðaathugunar á viðkvæmri stöðu einstaklings, skv. 3. og 4. mgr. 12. gr. reglugerðar (ESB) 2024/1356, skal afla upplýsinga um hvort viðkomandi hafi sérstakar þarfir eða sé í viðkvæmri stöðu með því að kanna hvort fyrir hendi séu vísbendingar um slíkt. Athugunin skal miða að því að tryggja að hægt verði að bregðast við brýnum þörfum einstaklings og að upplýsingarnar um stöðu einstaklingsins liggi fyrir í málsmeðferðargögnum viðkomandi.

Við mat á því hvort einstaklingur teljist í viðkvæmri stöðu er meðal annars heimilt að byggja á upplýsingum sem aflað er í samskiptum við viðkomandi og mati á ytri einkennum hans, svo sem hegðun, útliti eða vísbendingum um ofbeldi, fötlun eða aðra þætti sem kunna að gefa tilefni til að ætla að einstaklingur sé í viðkvæmri stöðu, sem og fyrirliggjandi gögnum.

Bráðabirgðaathugun á viðkvæmri stöðu einstaklings skal fara fram af varfærni og í aðstöðu sem tryggir öryggi, trúnað og næði. Almennt skulu engir aðrir vera viðstaddir en sá sem annast athugunina, viðkomandi einstaklingur og, eftir atvikum, túlkur.

Við framkvæmd bráðabirgðaathugunar á viðkvæmri stöðu barns skal það vera í fylgd fullorðins fjölskyldumeðlims, umsjónaraðila eða, þegar um fylgdarlaust barn er að ræða, starfsmanns barnaverndarþjónustu, nema slíkt teljist ekki samrýmast hagsmunum barnsins.

14. gr. Vísun máls til viðeigandi stjórnvalds eða í viðeigandi málsmeðferð.

Þegar skimun er lokið eða frestur til framkvæmdar skimunar er liðinn, skal máli einstaklings vísað til viðeigandi stjórnvalds eða viðeigandi málsmeðferðar.

Viðeigandi málsmeðferð getur meðal annars falist í málsmeðferð vegna umsóknar um alþjóðlega vernd, málsmeðferð vegna frávísunar eða brottvísunar eða annarri málsmeðferð samkvæmt lögum.

Þegar mál er tekið til meðferðar vegna umsóknar um alþjóðlega vernd skal ákveðið hvaða málsmeðferð samkvæmt lögum um útlendinga skuli beita, svo sem efnismeðferð, meðferð á grundvelli ábyrgðar annars ríkis eða aðra málsmeðferð samkvæmt lögunum.

V. KAFLISamstarf, þjálfun og vinnsla persónuupplýsinga.

15. gr. Þjálfun, samvinna og verklag við skimun.

Skimunaryfirvöld skulu tryggja fullnægjandi þjálfun starfsfólks sem framkvæmir skimun, sbr. 9. mgr. 8. gr. og 3. mgr. 12. gr. reglugerðar (ESB) 2024/1356, þar með talið um framkvæmd auðkennis- og öryggisathugana, bráðabirgðaathugana á viðkvæmri stöðu, upplýsingagjöf og samskipti við einstaklinga sem sæta skimun, viðeigandi eftirfylgni vegna einstaklinga í viðkvæmri stöðu, meðferð trúnaðarupplýsinga og skráningu upplýsinga í skimunareyðublað.

Við skimun skulu skimunaryfirvöld og heilbrigðisstarfsfólk skv. 6. gr. viðhafa skilvirka og vandaða framkvæmd og tryggja virðingu fyrir mannlegri reisn og grundvallarréttindum einstaklings. Þau skulu starfa með samræmdum hætti og tryggja viðeigandi skráningu og miðlun upplýsinga í samræmi við lög og reglugerð þessa.

Skimunaryfirvöld og heilbrigðisstarfsfólk skv. 6. gr. skulu setja sér sameiginlegar verklagsreglur um framkvæmd skimunar. Verklagsreglur skulu samræmast lögum, reglugerð þessari og viðmiðum viðkomandi stofnana Evrópusambandsins sem hafa gefið út leiðbeiningar um framkvæmd skimunar skv. reglugerð (ESB) 2024/1356.

16. gr. Vinnsla persónuupplýsinga.

Stjórnvöldum sem fara með verkefni samkvæmt reglugerð þessari er heimilt að vinna persónuupplýsingar, þar á meðal viðkvæmar persónuupplýsingar, að því marki sem það er nauðsynlegt til að framkvæma skimun og fyrir áframhaldandi málsmeðferð að henni lokinni.

Vinnsla persónuupplýsinga skal ávallt vera í samræmi við lög um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga og lög um vinnslu persónuupplýsinga í löggæslutilgangi eftir því sem við á. Um eftirlit með vinnslu persónuupplýsinga samkvæmt reglugerð þessari fer eftir sömu lögum.

VI. KAFLIGildistaka.

17. gr. Lagastoð og gildistaka.

Reglugerð þessi er sett með heimild í 5. tölul. 1. mgr. 120. gr. laga um útlendinga, nr. 80/2016 og öðlast þegar gildi.

B deild — Útgáfudagur: 11. júní 2026