Fara beint í efnið

Fjölskylda og velferð

Einkaskipti á dánarbúi

Beiðni um leyfi til einkaskipta

Erfingjum er heimilt að skipta dánarbúi sjálfir og kallast það einkaskipti dánarbús. Einkaskiptum þarf að vera lokið innan árs frá andláti. Við einkaskipti þurfa erfingjar, allir sem einn, að vera sammála um hvernig eignum, skuldum og skuldbindingum dánarbúsins verður skipt.

Náist ekki samkomulag geta erfingjar farið fram á opinber skipti dánarbúsins.

Kostnaður og skattur

  • Skiptagjald er 12.000 kr, greiðist í ríkissjóð samhliða greiðslu erfðafjárskatts

  • Erfðafjárskattur er 10%. Enginn skattur greiðist þó af fyrstu 5 milljónunum af skattstofni miðað við lög um erfðafjárskatt frá 1. janúar 2021. Frítekjumarkið var áður 1.5 milljónir.

Ferlið

Tilkynning um andlát

Fyrsta skref er að tilkynna andlát
Við það fær aðstandandi heimild frá sýslumanni til þess að afla upplýsinga um dánarbúið. Erfingjum eru gefnir 4 mánuðir til þess að afla þessara upplýsinga. 

Eignir og skuldir búsins

Það sem þarf að kanna er:

  • eignir á dánardegi, kannað með því að sækja skattframtal og fleira

  • skuldir samkvæmt skattframtali

  • staða á bankareikningum

  • var hinn látni ábyrgðarmaður á námslánum

  • var hinn látni líftryggður, líftrygging er hluti af búinu

  • borgaði hinn látni í séreignarsjóði

Í þeim tilfellum þar sem skuldir hins látna eru meiri en eignir þá geta erfingjar tekið yfir skuldirnar eða lýst yfir eignalausu búi

Erfingjar geta afsalað sér arfi sem þeir eiga í vændum. Afsalið bindur þá einnig niðja hans nema annað sé tekið fram. 

Beiðni um einkaskipti

Þegar eignir og skuldir liggja fyrir þarf að fylla út beiðni um leyfi til einkaskipta og skila inn til sýslumanns ásamt nauðsynlegum fylgigögn.

Sýslumaður fer yfir beiðnina og fylgigögnin. Hann athugar hvort að allir erfingjar hafi skrifað undir, sem og umboðsmenn eða málsvari. Ef ekkert vantar í beiðnina gefur sýslumaður út leyfi til einkaskipta. Frestur til að ljúka skiptum er eitt ár frá andláti.

Vakin er athygli á því að í beiðni um leyfi til einkaskipta geta erfingjar veitt einum aðila umboð til að annast málefni dánarbúsins á síðari stigum.

Ráðstöfun eigna

Þegar erfingjar hafa fengið leyfi til einkaskipta er þeim heimilt að ráðstafa eignum og fjármunum dánarbúsins. 

  • Ef fasteign í eigu dánarbús er seld þarf afrit af einkaskiptaleyfi að fylgja með sölugögnum.

  • Ef um ökutæki er að ræða þarf afrit af einkaskiptaleyfi að fylgja með eigendaskráningunni. 

Lok einkaskipta

Innan árs frá andláti þarf að skila erfðafjárskýrslu til sýslumanns.

Fylgigögn með henni eru meðal annars:

  • yfirlit yfir innstæðu á bankareikningum á dánardegi

  • reikningar vegna útfararkostnaðar

  • 3 síðustu skattframtöl

  • staðfestingar á sölu ef eignir hafa verið seldar úr dánarbúinu, til dæmis kaupsamningar eða tilkynningar um eigendaskipti 

  • skiptayfirlýsingar fyrir eignir sem skipt er milli erfingja, ef hlutfall er misjafnt milli erfingja þarf að fylgja einkaskiptagerð

Sýslumaður skoðar erfðafjárskýsluna og leggur erfðafjárskatt á þegar við á. 

Greiðsla skatts og skiptagjalds

Við lok einkaskipta á dánarbúi þarf að greiða skiptagjald til ríkissjóðs samhliða greiðslu erfðafjárskatts. 

Beiðni um leyfi til einkaskipta

Þjónustuaðili

Sýslu­menn