Útlendingastofnun móttekur umsókn fylgdarlauss barns frá lögreglu í gegnum Löke.

Útlendingastofnun tilkynnir Barna- og fjölskyldustofu að fylgdarlaust barn hafi sótt um vernd og hvaða barnaverndarþjónusta fari með mál barns.

Barna- og fjölskyldustofa móttekur tilkynningu frá Útlendingastofnun og stofnar hagsmunagæslumál í nafni barnsins. Barna- og fjölskyldustofa setur sig í samband við þá barnaverndarþjónustu sem fer með mál barns og tilkynnir þjónustunni um opnun hagsmunagæslumáls.

Barnaverndarþjónusta sem fer með mál barns pantar tíma fyrir barnið í skyldubundna heilbrigðisskoðun (first medical check) hjá Heilsugæslunni á höfuðborgarsvæðinu (Heilbrigðisskoðun Innflytjenda). Sé barn með langvinn veikindi og eða fötlun fer skoðun fram á Barnaspítala Hringsins.

Barnaverndarþjónustan sem fer með mál barns ber ábyrgð á að barnið fái notið þjónustu miða við sínar þarfir og í samræmi við lög. Barnaverndarþjónustan vinnur mál barnsins í samvinnu við forsjáraðila eftir því sem við á.

Útlendingastofnun skipar barni löglærðan talsmann og upplýsir viðkomandi um hvaða barnaverndarþjónusta fer með mál barns. Barnaverndarþjónustan fær tilkynningu frá Útlendingastofnun um hvaða talsmaður fer með málið.

Útlendingastofnun metur hvort farið verði fram á aldursgreiningu í máli barns. Útlendingastofnun sendir boð á barnaverndarþjónustu og löglærðan talsmann barn og boðar barnið í aldursgreiningu sé niðurstaða matsins að þess sé þörf. - sjá kafla um ferli aldursgreiningar barns -

Útlendingastofnun metur í hvaða málsmeðferð mál barns er sett miða við aðstæður þess og eðli umsóknar. Þegar málsmeðferð barns liggur fyrir er viðeigandi barnaverndarþjónusta upplýst. - sjá viðauka um mismunandi tegundir málsmeðferða

Útlendingastofnun leggur mat á, í samráði við barnaverndarþjónustu hvort viðtal við barn vegna umsóknar þess um alþjóðlega vernd fari fram í Barnahúsi eða hjá Útlendingastofnun.

Ef viðtal fer fram í Barnahúsi sendir Útlendingastofnun beiðni á barnaverndarþjónustu um að óska eftir viðtali fyrir barnið vegna umsóknar þess um alþjóðlega vernd. Þegar dagsetning og staðsetning viðtals liggur fyrir, sendir Útlendingastofnun viðtalsboð á löglærðan talsmann barns, barnaverndarþjónustu og túlk.

Að viðtali loknu sendir Útlendingastofnun löglærðum talsmanni barnsins og barnaverndarþjónustu afrit af samantekt úr viðtalinu. Löglærður talsmaður og barnaverndarþjónusta geta óskað eftir myndbandsupptöku af viðtali hjá Útlendingastofnun.

Þegar endanleg niðurstaða máls liggur fyrir um að veita barni dvalarleyfi skal löglærður talsmaður birta niðurstöðuna fyrir barninu að viðstöddum starfsmanni barnaverndarþjónustu. Tryggja skal að barn skilji efni ákvörðunar og réttaráhrif hennar og mikilvægt er að upplýsa barn og barnaverndarþjónustu um tímalengd dvalarleyfisins og hvenær skal endurnýja leyfið. Þá þarf að upplýsa barn og barnaverndarþjónustu um mögulegan rétt barns til fjölskyldusameiningar.

Eftir birtingu ákvörðunar lýkur hlutverki löglærðs talsmanns barns sem skipaður var af Útlendingastofnun.

Ef niðurstaða ákvörðunar Útlendingastofnunar í máli barns er sú að barnið fær rétt til dvalar á Íslandi sendir Barna- og fjölskyldustofa tölvupóst á barnaverndarþjónustu og óskar eftir afstöðu til skipunar forsjá barns.

Þegar liggur fyrir hvaða barnaverndarþjónusta mun fara með forsjá barns sendir Barna- og fjölskyldustofa skipunarbréf á viðkomandi þjónustu og upplýsir Útlendingastofnun um skipunina og tilkynnir um lok hagsmunagæslu í máli barns.

Útlendingastofnun boðar barn og barnaverndarþjónustu í myndatöku fyrir dvalarleyfiskort og undirbýr skráningarblað barnsins til Þjóðskrár. Farið er yfir leiðbeiningar sem máli kunna að skipta eins og reglur um ferðaskilríki og afhendingu vegabréfs.

Útlendingastofnun sendir skráningarblað vegna beiðni um kennitölu til Þjóðskrár eftir að hafa fengið upplýsingar frá barnaverndarþjónustu um hvar barn er vistað.

Þegar skráningu er lokið í Þjóðskrá og dvalarleyfiskort er tilbúið til afhendingar fær barnaverndarþjónusta tilkynningu um það.

Ef að ákvörðun Útlendingastofnunar er kærð fer málið áfram til Kærunefndar útlendingamála sem kemur með úrskurð í málinu. Úrskurðurinn getur falið í sér endanlega niðurstöðu málsins á stjórnsýslustigi eða leitt til þess að málinu sé vísað aftur til Útlendingastofnunar.

Þegar endanleg niðurstaða máls liggur fyrir um að synja barni um vernd skal löglærður talsmaður barnsins birta niðurstöðuna fyrir barninu að viðstöddum starfsmanni barnaverndarþjónustu. Tryggja skal að barn skilji efni ákvörðunar/úrskurðar og réttaráhrif hans og mikilvægt er að upplýsa barn og barnaverndarþjónustu um réttinn til að bera mál undir dómstóla, reglur um frestun réttaráhrifa og tímafresti í tengslum við brottvísun úr landi.

Réttur barns til aðstoðar löglærðs talsmanns sem skipaður er af Útlendingastofnun lýkur þegar endanleg niðurstaða á stjórnsýslustigi liggur fyrir. Barnaverndarþjónusta metur hvort skipa þurfi barninu lögmann fyrir framhaldið.

Barnaverndarþjónusta getur, fyrir hönd barns, óskað eftir aðstoð við sjálfviljuga heimför hjá Útlendingastofnun. Beiðni þarf að berast innan þess frests sem kveðið er á um í ákvörðun Útlendingastofnunar eða úrskurði kærunefndar útlendingamála. Sama gildir ef barn dregur umsókn um alþjóðlega vernd til baka.

Útlendingastofnun hefur samband við barnaverndarþjónustu og býður fram aðstoð við sjálfviljuga heimför áður en frestur er liðinn. Fylgdarlausum börnum er alla jafna veitt meira svigrúm til umhugsunar en öðrum umsækjendum.

Ef barn þiggur aðstoð við sjálfviljuga heimför boðar Útlendingastofnun barn og barnaverndarþjónustu í viðtal. Þar er farið yfir hvað felst í sjálfviljugri heimför hvaða skilyrði þurfa að vera uppfyllt og annað tengt framkvæmdinni. Kynntar eru reglur um enduraðlögunarstyrk sem barn á rétt á.

Útlendingastofnun er í samtarfi við erlend samtök, IOM og EURP, þegar kemur aða sjálfviljugri heimför. IOM eða EURP bera ábyrgð á undirbúning og framkvæmd heimferðar í samstarfi við Útlendingastofnun. Grundvöllur þess að barn fái aðstoð við sjálfviljuga heimför af hálfu IOM eða EURP er að barnið vilji fara sjálfviljugt og fyrir liggi mat barnaverndarþjónusta um að heimför sé barninu fyrir bestu. Við undirbúning heimfarar þarf barn og barnaverndarþjónusta að fylla út nauðsynleg eyðublöð og undirrituð yfirlýsing frá foreldrum/forsjáraðilum í heimaríki um móttöku barnsins þarf að liggja fyrir.

Starfsmenn IOM/EURP, eftir atvikum starfsmaður barnaverndarþjónusta, fylgja barninu út.

IOM/EURP sendir staðfestingu til Útlendingastofnunar þegar framkvæmd heimferðar er lokið. Útlendingastofnun tryggir að sömu upplýsingar berist barnaverndarþjónustu og Barna- og fjölskyldustofu. Útlendingastofnun fylgir málinu eftir þar til enduraðlögunarstyrkur hefur verið greiddur og málinu er formlega lokið.

Ef barn sækir ekki um sjálfviljuga heimför innan frests sendir Útlendingastofnun verkbeiðni til heimferða- og fylgdadeild ríkislögreglustjóra og upplýsir barnaverndarþjónustu um að málið hafi verið fært þangað. Heimferða- og fylgdadeildar ríkislögreglustjóra ber ábyrgð á þvinguðum brottflutningi úr landi.