Fara beint í efnið

Lögbundin gjafsókn

Gjafsókn er það kallað þegar kostnaður við dómsmál einstaklings er greiddur úr ríkissjóði. Það ber að gera í ákveðnum tilvikum. Nánar í lögum um meðferð einkamála

  • Gjafsókn er veitt í málum þar sem settar eru fram kröfur um bætur fyrir handtöku, leit á manni eða í húsi, hald á munum, rannsókn á heilsu manns, gæsluvarðhald og aðrar aðgerðir sem hafa frelsissviptingu í för með sér.

  • Foreldrar, fósturforeldrar og barn sem gengur inn í mál skulu hafa gjafsókn fyrir héraðsdómi og Hæstarétti.

  • Almennar gjafsóknarreglur gilda um málssókn og málsvörn fyrir Félagsdómi.

  • Stefnandi skal hafa gjafsókn í dómsmáli vegna ættleiðingar.

  • Heimilt er að veita málsaðila, sem ekki hefur krafist þess að álits verði aflað hjá EFTA-dómstólnum um skýringu samnings um Evrópska efnahagssvæðið, gjafsókn vegna þess þáttar málsins.

  • Umboðsmaður Alþingis getur lagt til að gjafsókn verði veitt í máli sem heyrir undir starfssvið umboðsmanns og hann telur rétt að lagt verði fyrir dómstóla til úrlausnar.

  • Greiða skal úr ríkissjóði þóknun lögmanns stefnanda sem dómari ákveður, svo og annan málskostnað, þegar barn er stefnandi faðernismáls. Ákvæði sömu greinar barnalaga eiga við í dómsmálum til vefengingar á faðerni barns, þegar barn er stefnandi.

Hvernig er sótt um gjafsókn?

Umsókn um gjafsókn skal senda dómsmálaráðuneytinu. Umsókn skal vera skrifleg, leggja fram nægjanlega tímanlega, og eigi síðar en þremur vikum fyrir aðalmeðferð máls. Heimilt er að vísa frá umsókn sem berst svo skömmu fyrir aðalmeðferð máls að tóm gefst ekki til gagnaöflunar og að veita rökstudda umsögn.

Ráðuneytið framsendir umsókn síðan til gjafsóknarnefndar. Ráðuneytið getur ekki veitt gjafsókn nema gjafsóknarnefnd mæli með því.

Afgreiðslutími umsókna er almennt 1-2 mánuðir.

Ríkissjóði ber, samkvæmt lögum, að greiða kostnað við dómsmál í ákveðnum tilvikum. Sækja þarf um slíka gjafsókn við dómsmálaráðuneytisins. Nánar á vef ráðuneytisins

Efnisyfirlit