Þann 8. júlí tóku gildi breytingar á lögum um útlendinga og lögum um atvinnuréttindi útlendinga sem samþykktar voru á Alþingi 18. júní síðastliðinn. Með breytingunum færist ábyrgð á meðferð umsókna og útgáfu atvinnuleyfa frá Vinnumálastofnun til Útlendingastofnunar.

Á síðustu vikum hafa einnig tekið gildi breytingar á reglugerð um útlendinga annars vegar varðandi skammtímadvalarleyfi og hins vegar varðandi forgangsröðun og áhættumat við afgreiðslu umsókna um dvalarleyfi.

Helstu breytingar sem þetta hefur í för með sér eru taldar upp hér að neðan.

Flutningur atvinnuleyfa til Útlendingastofnunar

Umsóknir um atvinnuleyfi verða héðan í frá afgreiddar af Útlendingastofnun.

Leiðbeiningar og upplýsingar fyrir umsækjendur og atvinnurekendur verður fyrst um sinn áfram að finna á upplýsingasíðunum Dvalarleyfi vegna atvinnu og Sækja um atvinnuleyfi en efnið verður sameinað og uppfært á næstu vikum.

Fullnægjandi námsárangur alltaf skilyrði endurnýjunar

Handhafar námsmannaleyfa munu þurfa að sýna fram á viðunandi námsárangur við hverja endurnýjun en ekki aðeins við fyrstu endurnýjun. Viðunandi námsárangur þýðir að útlendingur hafi lokið samanlagt að minnsta kosti 75% af fullu námi á námsárinu.

Atvinnuþátttaka námsmanna heimil án atvinnuleyfis

Handhöfum námsmannaleyfa verður heimilt að vinna á Íslandi án atvinnuleyfis í samanlagt allt að 60% starfshlutfalli meðan á námi stendur. Samanlagt þýðir að ef námsmaður vinnur á fleiri en einum vinnustað meðfram námi þá er honum ekki heimilt að vera í meira en 60% starfshlutfalli samanlagt á öllum vinnustöðum.

Hvenær má starfa meira en 60%?

Heimilt er að starfa í hærra starfshlutfalli ef eitt af eftirfarandi á við:

• Starfið fer fram á milli námsanna samkvæmt námskrá viðkomandi skóla.

• Einstaklingur hefur lokið háskólanámi hér á landi og dvelur hér í atvinnuleit á grundvelli sérþekkingar sinnar.

• Um er að ræða formlegt starfsnám á vinnustað.

Skylda til að veita upplýsingar um atvinnuþátttöku

Við endurnýjun dvalarleyfis þarf námsmaður að leggja fram upplýsingar um atvinnuþátttöku sína til staðfestingar á að hann hafi ekki starfað umfram heimilað starfshlutfall.

Útlendingastofnun getur einnig óskað eftir upplýsingum um atvinnuþátttöku á gildistíma dvalarleyfis og aflað nauðsynlegra upplýsinga frá öðrum opinberum aðilum og vinnuveitanda. Ef atvinnuþátttaka samræmist ekki skilyrðum laganna getur Útlendingastofnun endurskoðað eða fellt niður heimild viðkomandi til atvinnuþátttöku.

Dvöl að loknu námi

Heimilt verður að endurnýja námsmannaleyfi útlendings sem hefur lokið háskólanámi hér á landi í 18 mánuði frá útskriftardegi, í stað þriggja ára áður, til þess að leita atvinnu á grundvelli sérfræðiþekkingar.

Skilyrði fyrir veitingu slíks dvalarleyfis er jafnframt að viðkomandi hafi lokið bakkalárgráðu á grunnstigi, prófgráðu af meistarastigi eða prófgráðu á doktorsstigi frá innlendum háskóla.

Þá verður einnig heimilt að endurnýja sérfræðileyfi útlendings sem hefur lokið doktorsnámi hér á landi í allt að 12 mánuði til atvinnuleitar á grundvelli sérfræðiþekkingar. Ekki er skilyrði að atvinnuleyfi hafi verið veitt til þess að veita slíkt dvalarleyfi.

Takmarkanir á rétti námsmanna til fjölskyldusameiningar

Réttur námsmanna til fjölskyldusameiningar við maka og börn takmarkast hér eftir við þá sem stunda fullt nám á háskólastigi til bakkalárgráðu á grunnstigi, prófgráðu af meistarastigi eða til prófgráðu á doktorsstigi. Einstaklingar í diplómanámi eiga þar með ekki lengur rétt til fjölskyldusameiningar. Þá fellur réttur allra námsmanna til fjölskyldusameiningar við foreldra niður.

Forgangsröðun umsókna og áhættumat

Með nýju ákvæðið í reglugerð um útlendinga hefur Útlendingastofnun fengið skýrari heimild til þess að forgangsraða umsóknum um dvalarleyfi. Þannig verður heimilt að taka fullbúnar umsóknir um dvalarleyfi á grundvelli atvinnuþátttöku fram fyrir aðrar og jafnframt að forgangsraða fullbúnum umsóknum tímabundið vegna sérstakra tímafresta til dæmis nýjar umsóknir um dvalarleyfi námsmanna vegna upphafs skólaárs og umsóknir um dvalarleyfi fyrir íþróttafólk vegna félagaskiptaglugga viðkomandi íþróttagreinar.

Annað nýtt ákvæði fjallar um mat á áreiðanleika gagna og áhættumat. Þar er sérstaklega tekið fram að Útlendingastofnun sé ekki heimilt að byggja ákvörðun um veitingu dvalarleyfis á gagni ef rökstudd ástæða er til þess að efast um að það sé ósvikið eða að uppruni þess eða innihald sé trúverðugt.

Skammtímadvalarleyfi

Með nýjum kafla um skammtímadvalarleyfi í reglugerð um útlendinga eru grundvöllur og skilyrði slíkra leyfa útfærð. Leyfin eru ætluð útlendingum sem vilja dvelja á Íslandi lengur en 90 daga en þó ekki lengur en 180 daga, annað hvort í þeim tilgangi að heimsækja náinn fjölskyldumeðlim eða til að heimsækja landið sem listamenn, vísindamenn eða íþróttamenn.