Innra öryggi Íslands 2026 - ný skýrsla greiningardeildar

Skýrslan er sú fyrsta sinnar tegundar hér á landi og er byggð á fyrirmyndum frá Norðurlöndunum.

Skýrsluna má lesa í heild sinni hér.

Í skýrslunni er fjallað um innra öryggi Íslands út frá sjónarhóli löggæslu, sér í lagi með tilliti til verkefna og ábyrgðarsviða sem heyra undir embætti ríkislögreglustjóra. Ytra öryggisumhverfi landsins hefur tekið breytingum undanfarin ár sem hefur áhrif á innra öryggi.

Í grunninn snýst innra öryggi um að ríki geti haldið uppi lögum og reglu, verndað borgarana og viðhaldið trausti innan samfélagsins en það er meðal grundvallar hlutverka embættis ríkislögreglustjóra. Ógnir við innra öryggi geta verið margvíslegar og birtast með ólíkum hætti. Í skýrslunni er leitast við að varpa ljósi á stöðuna hér á landi og draga fram áskoranir og áhættuþætti.

Hryðjuverkaógn á Íslandi er áfram metin á þriðja hættustigi af fimm, eða aukin ógn. Ógnin, sem er raunhæf, er helst talin stafa af ofbeldissinnuðum einstaklingum sem starfa einir síns liðs eða í litlum og laustengdum hópum.

Upplýsingaóreiða getur verið ógn við innra öryggi ríkja og er mikilvægt að vera á varðbergi gagnvart henni. Rangar, villandi eða vísvitandi falskar upplýsingar geta dregið úr trausti almennings til opinberra stofnana, aukið sundrung og gert almenningi erfiðara að taka upplýsta afstöðu. Upplýsingaóreiða getur þannig haft áhrif á ákvarðanatöku, bæði hjá almenningi og yfirvöldum og getur skapað sérstaka hættu í neyðarástandi.

Á undanförnum árum hafa Evrópuríki upplýst um aukna ógn vegna ólöglegrar eða óhefðbundinnar upplýsingaöflunar erlendra ríkja, t.d. Rússa og Kínverja. Njósnastarfsemin er talin beinast gegn ýmsum sviðum samfélagsins og getur haft óbeina og beina þýðingu fyrir Ísland, m.a. vegna legu landsins. Þá getur smæð samfélagsins skapað ákveðna veikleika þegar kemur að öryggi upplýsinga, m.a. vegna stuttra boðleiða og opinna samskipta milli stofnana, fyrirtækja og einstaklinga.

Til að bregðast við ógn af ólöglegri upplýsingaöflun erlendra ríkja hér á landi er nauðsynlegt að byggja upp markvissa forvarnar- og viðbragðsgetu og auka greiningargetu innan lögreglu. Ekki er síður mikilvægt að hafa skýrar reglur í gildi um vernd upplýsinga innan stjórnkerfis og hjá fyrirtækjum sem gegna lykilhlutverki í samfélaginu. Markviss fræðsla og upplýst samtal samfélagsins í heild er lykilatriði.

Nánari upplýsingar veitir Helena Rós Sturludóttir, samskiptastjóri ríkislögreglustjóra, í síma 444-2570 eða helena.sturludottir@logreglan.is.