Ekkert barn á að þurfa að þola ofbeldi eða verða vitni að ofbeldi.
Allt ofbeldi á heimili þar sem börn dvelja, er jafnframt ofbeldi gagnvart börnum.

Vissir þú að ofbeldi er þegar einstaklingur eða hópur beitir valdi til að meiða eða niðurlægja aðra. Ofbeldi gegn börnum getur tekið á sig ýmsar myndir.

Þegar talað er um börn, þá er átt við börn á aldrinum 0-18 ára. Þegar fólk hugsar um ofbeldi (meiða) koma oft líkamsmeiðingar fyrst upp í hugann. En ofbeldi (meiða) er skipt í þrjá flokka: líkamlegt, andleg og kynferðislegt. Þannig eru hótanir, flengingar, niðurlægingar, niðrandi athugasemdir og öskur allt dæmi um ofbeldi (meiða) gagnvart börnum. Þegar börn verða vitni að heimilisofbeldi, þar sem annar aðili á heimilinu er þolandi, flokkast það einnig sem ofbeldi gagnvart börnunum sem horfa upp á það.

Kynferðislegt ofbeldi getur verið líkamlegt t.d. þegar einhver snertir einkastaðina þína eða lætur þig snerta sína. Kynferðisofbeldi getur líka verið á netinu t.d. ef einhver sendir þér myndir af einkastöðunum sínum þó þú viljir ekki fá þær og/eða reynir að fá þig til að senda sér slíkar myndir af þér. Það er líka kynferðislegt ofbeldi að birta slíkar myndir eða annað persónulegt efni af þér á samfélagsmiðlum.

Ef þú býrð við slíkar aðstæður eða þekkir eitthvert barn sem býr við slíkar aðstæður þá áttu að hafa samband við 112. Þar getur þú rætt málin við lögreglu í fullum trúnaði. Samband er haft við barnaverndarnefnd ef ástæða er til. Mikilvægt er að hafa samband þótt þú sért í vafa.

Allir eru skyldugir samkvæmt íslenskum lögum til að tilkynna til lögreglu eða barnaverndarnefndar ef grunur er um að barn sé beitt ofbeldi, það verði fyrir áreitni eða búi við óviðunandi uppeldisaðstæður. Sá sem tilkynnir þarf ekki að hafa rökstuddan grun um að brotið sé gegn barni.

Það er mikilvægt að við leyfum börnum að njóta vafans og látum fagfólk skoða málið og grípa til aðgerða ef þess reynist þörf. Þeir sem tilkynna geta óskað nafnleyndar gagnvart öllum aðilum málsins nema barnaverndarstarfsmanni.

Þeir sem vinna með börnum hafa sérstaka skyldu til að tilkynna aðstæður til barnaverndar þá er sérstaklega átt við leikskólakennara, grunnskólakennara, starfsfólk frístundar, heilbrigðisstarfsfólk og þjálfarar.

Gott að vita:

• Talaðu við einhvern sem þú treystir og getur leiðbeint þér

• Það eru aðilar sem geta hjálpað þér, oft gott að treysta tilfinningunni og bera aðstæður undir aðra.

• Með því að segja frá geturðu unnið úr sársaukanum og orðið sterkari en áður

• Ábyrgðin er aldrei þín

• Ofbeldið er aldrei þér að kenna

• Til að ofbeldið haldi ekki áfram þarftu að segja einhverjum frá

Talað er um kynferðislegt ofbeldi ef barn eru fengið til kynferðislegra athafna eða þegar nálgast er barnið með kynferðislegum athugasemdum/athöfnum. Kynferðislegt ofbeldi felur m.a.í sér samfarir og/eða munnmök, þukl innan klæða á kynfærum og öðrum persónulegum stöðum og þegar horft er á kynfæri, kynferðislegar athafnir eða klámefni.

Það kallast heimilisofbeldi þegar einstaklingur verður fyrir ofbeldi af hálfu einhvers sem er nákominn, tengdur eða skyldur, til dæmis maki, fyrrverandi maki eða fjölskyldumeðlimur. Þar sem gerandi og þolandi tengjast á þolandi oft erfiðara um vik með að slíta tengslum við gerandann og áhrif ofbeldisins verða djúpstæðari. Heimilisofbeldi er ekki bundið við heimili geranda eða þolanda og getur átt sér stað hvar sem er.

Ofbeldið getur haft fjölbreyttar birtingarmyndir: Líkamlegt, andlegt, kynferðislegt, fjárhagslegt, stafrænt, trúarlegt, eltihrellir eða tengt heiðri.

Ofbeldi getur átt sér stað óháð kyni, aldri, kynhneigð eða hverju öðru. Konur eru meirihluti þolanda, þegar kemur að ítrekuðu, alvarlegu ofbeldi og kynferðisbrotum frá hendi maka, núverandi eða fyrrverandi tilkynnt til lögreglu.

Nauðungarstjórnun er þegar að maki, eða fyrrverandi maki, tekur sér stjórn á lífi annarar manneskju, t.d. með því að stýra aðgengi viðkomandi að samskiptum við vini og fjölskyldu, fjármálum, samfélagsmiðlum eða öðru sem eðlilegt er að frjáls manneskja hafi forræði yfir sjálf eða sjálfur. Sá sem býr við nauðungarstjórnun er þannig einskonar gísl í sínu eigin lífi.

Efnið er þýtt og staðfært með góðfúslegu leyfi Jane Monckton-Smith. Hún er fyrrum lögreglumaður og afbrotafræðingur sem rannsakaði upphaflega 372 kvennamorð í Englandi og Wales sem áttu sér stað á árunum 2012–2015, en þau tengdust ofbeldi í nánu sambandi. Hún vinnur mikið með lögreglu við rannsókn mála, við greiningu á grunsamlegum dauðsföllum og við þjálfun lögreglumanna, dómara, ákærenda og fleiri starfsmanna réttarkerfisins. Þá hefur hún unnið mikið með fjölskyldum kvenna sem hafa verið myrtar af maka, sambýlismanni, kærasta eða fyrrverandi.

Nauðungarstjórnun og átta stiga tímalína í manndrápsmálum í nánu sambandi:

Nauðungastjórnun - Lögreglan á Höfuðborgarsvæðinu

Ekki taka þátt í ofbeldi

Átt þú barn á unglingsaldri ?

Slagsmál unglinga er áhættuhegðun sem lögreglan hefur töluverðar áhyggjur af enda hafa rannsóknir sýnt að ofbeldismenning er útbreidd meðal ungmenna á Íslandi.

Sprottið hafa upp síður á samfélagsmiðlum og lokaðir hópar þar sem birt eru myndbönd af unglingum, jafnvel í grófum slagsmálum á meðan aðrir standa aðgerðarlausir í kring eða hvetja þau til dáða.

Þátttakendur í slagsmálunum eru bæði stelpur og strákar, oftast unglingar á grunnskólaaldri. Í slagsmálunum er algengt að sjá endurtekin högg og spörk í höfuð og búk andstæðingsins sem augljóslega skapar mikla hættu fyrir þann sem fyrir verður.

Því miður eru dæmi þess að líkamsárásir af þessu tagi hafi haft alvarlegar afleiðingar í för með sér, bæði fyrir þolendur og gerendur.

Við þurfum að snúa við því útbreidda viðhorfi meðal ungmenna að líkamsárásir sem þessar séu eðlileg og jafnvel eftirsóknarverð hegðun. Foreldrar og þeir sem vinna með unglinga þurfa að vera vakandi yfir slíkri hegðun og ræða við ungmennin um þessi mál.

Ræða um þá ábyrgð sem fylgir því að taka þátt í svona atburðum og hættuna sem þeim fylgir. Því fylgir líka ábyrgð að hafa verið á staðnum sem áhorfandi ef eitthvað alvarlegt gerist. Mikilvægt er að brýna fyrir unglingunum að taka alls ekki þátt í slagsmálum, fylgja ekki ofbeldissíðum né horfa á slagsmálamyndbönd á samfélagsmiðlum og að taka ekki upp myndbönd af slagsmálum eða dreifa slíkum myndböndum.

Hvetjum þau til að ganga í burtu ef þau verða vör við eða frétta af slíkum slagsmálum og að þau láti lögreglu vita í 112. Það gæti jafnvel bjargað mannslífi.

Lögregla hefur markvisst verið að skoða ofbeldismyndbönd á netinu undanfarið og mun halda áfram að vakta þessa hegðun.

Ef þú veist um síður/hópa á samfélagsmiðlum þar sem verið er að birta myndbönd af slagsmálum unglinga eða þú hefur slíkt myndband undir höndum hvetjum við þig til að koma upplýsingunum áfram til lögreglu hér: Tilkynning – Ofbeldismyndband ungmenna