Alþingiskosningar
Almennar reglulegar alþingiskosningar verða næst haustið 2028, nema til þingrofs komi.
Kjörtímabilið er fjögur ár og eiga almennar reglulegar alþingiskosningar að fara fram við lok kjörtímabils. Upphaf og lok kjörtímabils miðast við sama vikudag í mánuði, talið frá mánaðamótum.
Ef Alþingi er rofið fara alþingiskosningar fram þann dag sem þingrofið tekur gildi.
Við alþingiskosningar skal almennt hefja kosningu utan kjörfundar 29 dögum fyrir kjördag, en 23 dögum fyrir kjördag fari kosningar til Alþingis fram eftir tilkynningu um þingrof.
Allir íslenskir ríkisborgarar sem hafa náð 18 ára aldri þegar kosning fer fram og eiga lögheimili á Íslandi.
Íslendingar 18 ára og eldri sem eiga lögheimili erlendis hafa kosningarrétt í sextán ár frá því að flutt var frá Íslandi ef þeir hafa einhverntíman átt lögheimili á Íslandi. Eftir þann tíma þarf að sækja um til Þjóðskrár Íslands um að vera tekinn á kjörskrá. Ákvörðun um töku á kjörskrá gildir í fjögur ár frá 1. desember næstum eftir að umsókn var lögð fram.
Kjördæmi er landfræðileg afmörkun á því svæði þar sem kjósandi kýs. Kjördæmi við alþingiskosningar eru sex talsins. Afmörkun þeirra ræðst af mörkum einstakra sveitarfélaga en Reykjavík skiptist í tvö kjördæmi. Kjördæmin eru:
Norðvesturkjördæmi
Norðausturkjördæmi
Suðurkjördæmi
Suðvesturkjördæmi
Reykjavíkurkjördæmi norður
Reykjavíkurkjördæmi suður
Í Norðvesturkjördæmi skulu vera sex kjördæmissæti og eitt jöfnunarsæti. Í Norðausturkjördæmi og Suðurkjördæmi skulu vera níu kjördæmissæti og eitt jöfnunarsæti í hvoru kjördæmi. Í Suðvesturkjördæmi skulu vera tólf kjördæmissæti og tvö jöfnunarsæti. Í Reykjavíkurkjördæmi norður og Reykjavíkurkjördæmi suður skulu vera níu kjördæmissæti og tvö jöfnunarsæti í hvoru kjördæmi.
Ný stjórnmálasamtök sem ætla að bjóða fram til Alþingis þurfa að sækja um listabókstaf og staðfest heiti stjórnmálasamtakanna til dómsmálaráðuneytisins.
Sjá nánar hér um skilyrðin: Stjórnarráðið | Kosningar (stjornarradid.is)
Eftir alþingiskosningar tekur dómsmálaráðuneytið saman skrá um listabókstafi og heiti stjórnmálasamtaka við kosningarnar og halda þau sínum listabókstaf ef þau bjóða fram við næstu kosningar.
Stjórnmálasamtök sem hafa fengið úthlutuðum listabókstaf eru:
B-listi: Framsóknarflokkur
C-listi: Viðreisn
D-listi: Sjálfstæðisflokkur
F-listi: Flokkur fólksins
G-listi: Græningjar stjórnmálasamtök
J-listi: Sósíalistaflokkur Íslands
L-listi: Lýðræðisflokkurinn – samtök um sjálfsákvörðunarrétt
M-listi: Miðflokkurinn
O-listi: Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn
P-listi: Píratar
S-listi: Samfylkingin – jafnaðarmannaflokkur Íslands
V-listi: Vinstrihreyfingin – grænt framboð
Y-listi: Ábyrg framtíð
Um úthlutun þingsæta gilda ákvæði XVI. kafla kosningalaga nr. 112/2021.
Samkvæmt ákvæðum laganna fer úthlutun hinna 63 sæta á Alþingi fram í tveimur meginskrefum. Fyrst er kjördæmissætum úthlutað, en þau eru 54 að tölu. Kjördæmissætunum er alfarið úthlutað á grundvelli fylgis lista í hverju kjördæmi. Landsfylgið kemur ekki við sögu. Það gildir líka einu hvort viðkomandi flokkur hafi boðið fram í öllum kjördæmum eða ekki.
Síðan er jöfnunarsætum úthlutað, en þau eru 9 talsins. Úthlutun jöfnunarsætanna gerist þannig að þeim er samtímis skipt á milli stjórnmálasamtakanna og um leið ráðstafað til lista þeirra í einstökum kjördæmum. Þegar sætum hefur þannig verið ráðstafað til lista á eftir að finna hvaða frambjóðendur hvers lista hljóta sætin.
Hér fyrir neðan má finna annars vegar lýsingu á úthlutun þingsæta, sem Þorkell Helgason vann fyrir landskjörstjórn (eldri) árið 2013 og notar úrslit úr þingkosningunum 2009 til skýringar, og hins vegar reiknivél fyrir úthlutun þingsæta.