Skimun fer fram á öllum heilsugæslustöðvum. Einnig er hægt að leita til kvensjukdómalækna.

Þau sem hafa fengið boðsbréf geta:

• Mætt án tímabókunar í opið hús í leghálsskimun.

• Pantað tíma í leghálsskimun á heilsugæslustöð að eigin vali.

• Skoðað tíma og staðsetningar skimana og pantað tíma með því að hringja í þá stöð sem hentar.

Ef þú vilt afþakka boð í skimanir eða ert óviss um þátttöku (til dæmis vegna fyrri aðgerða), skaltu hafa samband við Samhæfingarstöð krabbameinsskimana (SKS).

• Sími 513 6700 alla virka daga frá 8:30 til 12

• Tölvupóstur: krabbameinsskimun@heilsugaeslan.is

Ráðgjöf: Ef þú ert óviss hvort þú eigir að fara í skimun, getur þú rætt við þinn lækni eða hjúkrunarfræðing hjá SKS.

• Skimun fyrir leghálskrabbameini á vef Heilsuveru

• Skimun fyrir leghálskrabbameini (.pdf) á ensku (.pdf), á pólsku(.pdf)

Boðsbréf í skimun eru send til allra með legháls á aldrinum:

• 23 til 29 ára, á 3 ára fresti.

• 30 til 64 ára, á 5 ára fresti.

Skimun er í höndum sérþjálfaðra ljósmæðra og hjúkrunarfræðinga og tekur um 10 mínútur. Sýni er tekið úr leghálsi og sent til greiningar til að leita að frumubreytingum.

HPV veiran getur valdið frumubreytingum sem í flestum tilfellum eru einkennalausar. Þess vegna er boðið upp á reglubundnar skimanir. Með því að greina frumubreytingar er hægt að meðhöndla þær áður en þær þróast í krabbamein.

Já, HPV bólusetning veitir ekki vörn gegn öllum afbrigðum af HPV sem geta valdið frumubreytingum í leghálsi.

Niðurstöður eru sendar í gegnum Heilsuveru og Ísland.is þegar þær liggja fyrir. Ef þörf er á frekari greiningu og eftirliti vegna frumubreytinga, fylgir Heilsugæslan málum eftir í samvinnu við Landspítala og Sjúkrahúsið á Akureyri.

Markmið með leghálssýnatökunni er að finna frumubreytingar. Til þess að frumubreytingar geti myndast þarf HPV smit að vera til staðar. Skimun með HPV rannsókn finnur 95 prósent allra slæmra frumubreytinga í stað um 80 prósent ef aðeins er gerð frumuskoðun. Ef HPV smit er til staðar er nánast öruggt að það greinist.

Best er að hafa samband við okkur hjá Samhæfingarstöð krabbameinsskimana.

Í flestum tilfellum ræður ónæmiskerfið okkar við HPV veiruna og frumubreytingar af lágri gráðu og því gefum við líkamanum tíma til að vinna á því. Það getur tekið ónæmiskerfið eitt til tvö ár að losa sig við veiruna.

• Frumubreytingar eru ekki krabbamein.

• Þú finnur ekki fyrir því ef frumubreytingar eru til staðar.

• Séu frumubreytingar uppgötvaðar og meðhöndlaðar í tíma er hægt að koma í veg fyrir að þær valdi leghálskrabbameini.

Ef leghálssýnið var tekið af kvensjúkdómalækni er best fyrir þig að hafa sambandi við lækninn. Ef sýnið var tekið á heilsugæslustöð þá mun starfsfólk Landspítalans hafa samband við þig til að gefa þér tíma í leghálsspeglun.

Nei, þú þarft ekki að koma í þéttara eftirlit með leghálskrabbameini þó þú sért með BRCA-gen. BRCA-gen á við um krabbamein í brjóstum og eggjastokkum en tengist ekki frumubreytingum eða krabbameini í leghálsi.

Nei, ekki er talin ástæða til aukins eftirlits hjá þeim sem eru á ónæmisbælandi lyfjum.

Nei, því krabbamein í leghálsi orsakast af HPV veiru sem smitast með kynmökum og er því ekki tengt erfðum.

Best er að vera í sambandi við Samhæfingarstöð krabbameinsskimana eða ljósmóður í mæðravernd til þess að meta hvert tilfelli fyrir sig.

Já, en mikilvægt er að láta kvensjúkdómalækninn sem mun framkvæma speglunina vita af þunguninni fyrirfram.

Frumubreyting þýðir að frumurnar fá óeðlilegt útlit. Yfirleitt stafa frumubreytingar af bólgusvari sem jafnar sig í flestum tilfellum af sjálfu sér.

Þegar frumubreytingar þarfnast meðferðar er í langflestum tilvikum hægt að fjarlægja þær með keiluskurði. Við keiluskurð fjarlægir læknirinn keilulagaðan hluta fremst af leghálsinum. Aðgerðin er gerð í staðdeyfingu á sjúkrahúsi.

HPV er veira sem smitast milli manna. Veiran getur valdið frumubreytingum og krabbameini í leghálsi ef hún verður viðvarandi í langan tíma. Veirusmitið er einkennalaust, þess vegna er mælt með reglubundnum skimunum.