Opinberir kaupendur ættu að velja kæli- og loftkælingarbúnað sem hefur sem minnst áhrif á loftslagið.

Við kaup á slíkum búnaði skal veita þeim kerfum forgang sem:

• nota kælimiðla með mjög lítil loftslagsáhrif

• eru orkunýtin

• nota kælimiðla með mjög lágan hlýnunarmátt jarðar (Global Warming Potential, GWP)

• eru örugg í uppsetningu, notkun og viðhaldi

• uppfylla íslenskar og evrópskar reglur um flúoraðar gróðurhúsalofttegundir (F-gös)

Náttúrulegir kælimiðlar skulu njóta forgangs þegar þeir eru tæknilega hentugir og öruggir í notkun.

Veljið kælimiðla með lítil loftslagsáhrif

Loftslagsáhrif kælimiðils eru mæld með hlýnunarmætti hans (GWP).

Opinberir kaupendur ættu að velja kælimiðla með eins lágan hlýnunarmátt og kostur er. Náttúrulegir kælimiðlar eru yfirleitt besti kosturinn til lengri tíma litið.

Ef ekki er hægt að nota náttúrulegan kælimiðil ættu opinberir kaupendur almennt að velja kælimiðil með GWP gildi 675 eða lægra. Kælimiðlar með hærra gildi ættu aðeins að vera samþykktir ef fyrir liggja skjalfest tæknileg eða öryggistengd rök.

Dæmi um náttúrulega kælimiðla eru:

• própan (R290)

• ísóbútan (R600a)

• ammoníak (R717)

• koltvísýringur (R744 eða CO₂)

Forðist flúoruð gös með mikil loftslagsáhrif

Opinber innkaup ættu að styðja við útfösun flúoraðra lofttegunda.

Kælimiðlar með háan hlýnunarmátt jarðar ættu ekki að vera samþykktir nema enginn hentugur valkostur sé fyrir hendi. Þetta á sérstaklega við um kælimiðla sem sæta takmörkunum samkvæmt umhverfisreglum.

Vetnisflúorkolefni (HFC) og vetnisflúorólefín (HFO) ætti almennt að líta á sem bráðabirgðalausnir í þeim tilfellum sem náttúrulegir kælimiðlar eru ekki tæknilega hentugir. Þeir kunna að verða dýrari eða erfiðara að fá eftir því sem reglur og markaðir færast í átt að náttúrulegum kælimiðlum.

Takið tillit til orkunotkunar og líftímakostnaðar

Ódýrasta tilboðið er ekki alltaf hagkvæmasti kosturinn.

Við mat á tilboðum ætti að taka tillit til líftímakostnaðar, þar á meðal orkunotkunar, viðhalds og meðhöndlunar kælimiðla, fremur en eingöngu kaupverðs.

Við mat á tilboðum ætti að taka tillit til heildarkostnaðar búnaðarins yfir líftíma hans, þar á meðal:

• kaupverðs

• orkunotkunar

• viðhalds

• áfyllingar og meðhöndlunar kælimiðla

• förgunar og endurvinnslu

Búnaður sem notar náttúrulega kælimiðla kann að kosta meira í innkaupum en getur verið ódýrari til lengri tíma litið vegna minni orkunotkunar, lengri líftíma og stöðugra aðgengis að kælimiðlum.

Setjið fram skýrar lágmarkskröfur

Útboðsgögn ættu að gera skýran greinarmun á lágmarkskröfum og valforsendum sem notaðar eru til að bera saman tilboð sem uppfylla kröfur útboðsins.

Lágmarkskröfur geta meðal annars falið í sér:

• búnaðurinn verður að uppfylla þær virknikröfur sem tilgreindar eru í útboðinu

• kælimiðillinn verður að vera undir tilgreindum mörkum fyrir hlýnunarmátt jarðar

• búnaðurinn verður að uppfylla lágmarkskröfur um orkunýtni

• kælimiðillinn má ekki hafa ósoneyðandi áhrif

• uppsetning, notkun og förgun verða að fara fram í samræmi við öryggis- og umhverfisreglur

Þar sem náttúrulegir kælimiðlar eru tæknilega hentugir má krefjast þeirra sem lágmarkskröfu.

Notið valforsendur gæðamats til að umbuna betri lausnum

Valforsendur má nota til að bera saman tilboð sem uppfylla lágmarkskröfurnar.

Tilboð geta fengið hærri einkunn fyrir:

• minni loftslagsáhrif kælimiðilsins

• notkun náttúrulegra kælimiðla

• betri orkunýtni

• lægri líftímakostnað

Útboðsgögnin ættu að útskýra hvernig stig eru veitt.

Óskið eftir gögnum frá birgjum

Birgjar ættu að leggja fram:

• öryggisblöð fyrir kælimiðilinn

• sönnun um samræmi við öryggis- og umhverfisstaðla

• gögn sem sýna tegund kælimiðilsins og hlýnunarmátt hans (GWP), orkumerkingar eða útreikninga á orkunýtni

• áætlun um ábyrga förgun eða endurvinnslu

• skýringu ef tilboðið notar flúoruð gös í stað náttúrulegra kælimiðla

• viðhalds- og lekavarnaáætlun

• upplýsingar um uppruna kælimiðilsins, þar sem það á við

Þetta hjálpar kaupendum að bera saman tilboð og sannreyna að kælimiðillinn sé löglegur, öruggur og hentugur.

Taka verður tillit til öryggis

Allur búnaður verður að vera öruggur í uppsetningu, rekstri og viðhaldi.

Náttúrulega kælimiðla má nota á öruggan hátt þegar kerfi eru rétt hönnuð og uppsett. Öryggissjónarmið ætti ekki að nota sem ástæðu til að halda áfram notkun flúoraðra lofttegunda þegar öruggir náttúrulegir valkostir eru í boði.

Tengdar upplýsingar

Nánari upplýsingar um orkunýtnar vörur má finna í upplýsingum framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins um orkunýtnar vörur.