Fara beint í efnið

Kjarasamningar og aðilar vinnumarkaðarins

Kjarasamningar

Kjarasamningar eru samningar milli stéttarfélaga og atvinnurekenda og samtaka þeirra um laun og starfskjör launafólks. Í þeim er tilgreint hver lágmarkskjör skulu vera fyrir tiltekin störf á því svæði sem samningurinn nær til.

Kjarasamningar eru gerðir innan ramma laga sem gilda um vinnumarkaðinn og kveða nánar á um starfskjör launafólks en lög gera.

Kjarasamningar hafa almennt að geyma ákvæði um laun, launabreytingar, vinnutíma, orlof, rétt til launa og veikinda og rétt í slysatilvikum, tryggingar, uppsagnarfrest, iðgjöld til lífeyrissjóða og sjúkra- og starfsmenntasjóða, félagsgjöld og trúnaðarmenn stéttarfélaga.

Atvinnurekanda og starfsmanni er óheimilt að semja um lægri laun og lakari starfskjör en þau sem viðkomandi kjarasamningar kveða á um. Slíkir samningar eru ógildir að því marki sem vikið er frá ákvæðum kjarasamninga.

Starfsmanni er heimilt að semja um betri kjör sér til handa en þau lágmarkskjör sem kjarasamningur kveður á um.

Stéttarfélög eru samningsaðilar við gerð kjarasamninga og gæta hagsmuna launafólks gagnvart atvinnurekendum.

Samtök atvinnulífsins fara með samningsumboð fyrir hönd aðildarfyrirtækja sinna í kjarasamningum. Samtök atvinnulífsins

Samninganefnd ríkisins semur fyrir hönd fjármála- og efnahagsráðherra við ríkisstarfsmenn en launanefnd sveitarfélaga semur við samtök sinna starfsmanna. Launanefnd sveitarfélaga

Ef stéttarfélög og viðsemjendur þeirra komast ekki að samkomulagi í kjaraviðræðum er heimilt að vísa deilum þeirra til ríkissáttasemjara en hlutverk hans er að leita sátta í vinnudeilum. Ríkissáttasemjari

Vinnumarkaðurinn

Vinnumarkaðurinn er vettvangur atvinnurekenda og launafólks. Leikreglur hans eru settar í lögum og kjarasamningum sem segja til um gagnkvæmar skyldur vinnuveitenda og starfsmanna.

Vinnumarkaðurinn skiptist í almennan og opinberan vinnumarkað. Á almennum vinnumarkaði starfa fyrirtæki í eigu einkaaðila og hlutafélög en á opinberum vinnumarkaði eru fyrirtæki og stofnanir í eigu ríkis og sveitarfélaga, auk félaga og stofnana sem veita opinbera þjónustu.

Mismunandi lög og reglur gilda að ýmsu leyti um almennan og opinberan vinnumarkað.

Málefni vinnumarkaðarins heyra undir félagsmálaráðuneyti. Um vinnumál á vef stjórnarráðsins

Aðilar vinnumarkaðarins

Heildarsamtök launafólks annars vegar og atvinnurekenda hins vegar eru venjulega nefnd aðilar vinnumarkaðarins.

Vert að skoða

Efnisyfirlit