Rannsóknadeild Sjúkrahússins á Akureyri (SAk) hefur tekið í notkun nýtt og öflugt greiningartæki, MALDI‑TOF massagreinir, af gerðinni VITEK® MS Prime frá bioMérieux. Tækið var tekið í notkun í vikunni og markar tímamót í starfsemi deildarinnar, bæði hvað varðar hraða, nákvæmni og framtíðarsýn sýklarannsókna á SAk.

Innleiðing tækisins er gríðarlega mikilvæg fyrir rannsóknadeildina. Hingað til hefur deildin að stórum hluta þurft að styðjast við handvirk greiningarpróf til auðkenningar sýkla, próf sem hafa reynst mjög takmarkandi og eru jafnframt smám saman að hverfa af markaði. Deildarstjóri rannsóknadeildar bendir á að þessi staða hafi haft veruleg áhrif á vinnulag deildarinnar: „Handvirku greiningarprófin hafa verið mjög takmarkandi og því höfum við oft þurft að senda sýni suður á Landspítala til lokagreiningar. Með tilkomu MALDI‑TOF tækisins breytist þetta gríðarlega mikið og við getum nú framkvæmt mun fleiri og flóknari greiningar hér heima á Akureyri.“ segir Inga Stella Pétursdóttir, deildarstjóri rannsóknardeildar SAk.

Rannsóknadeildin hefur lengi beðið eftir MALDI‑TOF tæki til að efla rannsóknarstofuna og fylgja þeirri þróun sem flestar sýklarannsóknastofur innanlands og erlendis hafa nú þegar innleitt sem staðalbúnað. Með nýja tækinu eykst bæði sjálfstæði deildarinnar og þjónusta við klínískar deildir, auk þess sem tegundagreining liggur mun fyrr fyrir.

MALDI‑TOF aðferðafræðin (Matrix‑Assisted Laser Desorption/Ionization – Time of Flight) byggir á því að greina próteinmynstur úr örverum. Lítið sýni af ræktun er sett á mælipunkt, leysir er notaður til að losa og jóna prótein og flugmiðun þeirra mæld. Útkoman er eins konar „próteinfingrafar“ sem borið er saman við gagnagrunn og gerir kleift að greina bakteríur og sveppi með mikilli nákvæmni á örskömmum tíma. Aðferðin er bæði hraðari og áreiðanlegri en hefðbundnar aðferðir og styður betur við klíníska ákvarðanatöku.

Fyrr á árinu tók rannsóknadeild SAk jafnframt í notkun Mini Amplex® Genie II greiningartæki. Tækið er notað til hraðrar greiningar á ákveðnum sýklalyfjaónæmiskerfum með því að mæla virkni ensíma sem brjóta niður betalaktam‑sýklalyf. Sem stendur er verið að nota AMP‑C kit, sem greinir AmpC β‑laktamasa, mikilvægt ónæmisensím í mörgum gram-neikvæðum bakteríum. Slíkar greiningar þurfti áður að senda suður á Landspítala, en með tilkomu Genie II hefur aðstaða til þessara greininga á SAk batnað verulega og svör berast nú mun hraðar. Möguleikar á notkun annarra greiningarkita á Genie II eru jafnframt í skoðun.

Innleiðing þessara nýju greiningartækja mun auðvelda innleiðingu faggildingar, sem nú er í vinnslu hjá rannsóknadeildinni. Tækin styðja við staðlað, rekjanlegt og vel skjalfest vinnulag sem samræmist kröfum faggildingar og styrkir enn frekar gæði og öryggi rannsóknarniðurstaðna.

Með þessum mikilvægu fjárfestingum stígur rannsóknadeild SAk stór skref í átt að nútímalegri og öflugri sýklarannsóknarþjónustu í samræmi við alþjóðlega þróun og viðurkenndar verklagsreglur.