Fyrsti höfundur er Ragnheiður Inga Bjarnadóttir og er þetta þriðja greinin í doktorsnámi hennar við Háskóla Íslands. Titill doktorsritgerðarinnar er Stillbirth in Iceland: causes and clinicopathological phenotypes og verður doktorsvörnin 17. ágúst. Alexander er í doktorsnefndinni.

Niðurstöðurnar sem eru birtar í þessari grein byggja á öllum andvana fæðingum í einburameðgöngum á Íslandi á árunum 1996–2021, alls 338 tilfellum. Markmiðið var að bæta skilning á breytingum í fylgju og naflastreng sem geta tengst andvana fæðingu og hvernig þær tengjast klínískum einkennum meðgöngunnar.

Niðurstöðurnar sýna að í rúmlega 70% tilfella fundust einkennandi breytingar í fylgju sem geta varpað ljósi á mögulegar skýringar á andvana fæðingu. Rannsakendur greindu sérstaklega fjögur meginmynstur fylgjuskemmda og sýndu fram á að mismunandi mynstur tengjast ólíkum áhættuþáttum og mismunandi stigum meðgöngu.

Ein helsta niðurstaðan er að breytingar sem tengjast skertu blóðflæði frá móður til fylgju komu oft fram samhliða þekktum áhættuþáttum, svo sem háþrýstingi á meðgöngu og vaxtarskerðingu fósturs. Hins vegar voru breytingar sem tengdust blóðflæði í naflastreng og ákveðnum bólgubreytingum í fylgju gjarnan til staðar án þess að fyrir lægju augljós klínísk viðvörunarmerki á meðgöngunni, sérstaklega þegar andvana fæðing varð við lok meðgöngu.

Höfundar benda á að fylgjan sé í raun „svarti kassinn“ eftir andvana fæðingu. Með því að skilja betur þær breytingar sem verða í fylgju og naflastreng má bæta ráðgjöf til foreldra eftir slíkan missi, meta betur líkur á endurtekningu og skipuleggja eftirlit á síðari meðgöngum. Jafnframt gæti aukin þekking á þessum breytingum stuðlað að því að draga enn frekar úr tíðni andvana fæðinga í framtíðinni.

„Það hefur verið virkilega gefandi að fá tækifæri til að vera í doktorsnefnd Ragnheiðar Ingu og taka þátt í rannsóknum á þessu mikilvæga málefni. Þó að við séum svo heppin að búa við aðstæður þar sem andvana fæðingar eru orðnar mjög fáar og óvíða í heiminum færri, er hvert barn svo óendanlega mikilvægt og því er sorgin mikil þegar illa fer. Við verðum að reyna allt sem við getum til að skilja betur hvers vegna barn deyr og þá vonandi auka líkur á að ekki einungis á næstu meðgöngu fæðist lifandi barn heldur náum við að bjarga fleiri börnum. Nú tekur við stór rannsókn styrkt af Rannís þar sem leitað verður leiða til segja til um fylgjuþurrð áður en illa fer. Það að starfsfólk SAk taki þátt í rannsóknum er mikilvægt fyrir öflun þekkingar en einnig er líklegra að þjónusta SAk sé byggð á bestu þekkingu á hverjum tíma,” segir Alexander K. Smárason.

Hér má lesa greinina: Clinicopathological phenotypes of singleton stillbirth: A retrospective cohort study