Stigin hafa verið skref að markvissari miðlun skjala og upplýsinga í réttarvörslukerfinu í gegnum Mínar síður á Ísland.is. Einstaklingum geta nú borist tilkynningar frá héraðsdómstólum og lögreglu inn á Mínum síðum, hvort sem um er að ræða ákærur eða dóma.

Með þessari stafrænu birtingu er unnið að því að samræma boðleiðir stjórnvalda til borgaranna, stytta málsmeðferðartíma í dómskerfinu og auka öryggi með markvissari aðgangsstýringu að mikilvægum gögnum – án þess að fórna réttaröryggi. Þannig er búið að fækka þeim tilvikum þar sem hafa þarf upp á fólki á heimili þess eða vinnustað til þess að birta fyrir þeim gögn frá lögreglu og dómstólum.

Hvað er fyrirkall?

Fyrirkall í sakamáli er lögformleg tilkynning frá héraðsdómstól um að einstaklingur eigi að mæta fyrir dóm þegar sakamál á hendur honum verður þingfest.

Innleiðing sem skilar árangri

Fyrstu stafrænu ákærurnar voru birtar í umferðarlagabrotum árið 2024 og árið 2025 hófst stafræn birting dóma í þeim tilvikum þar sem lögregla annast hana. Góð reynsla er komin á þessa miðlunarleið og árangurinn sýnilegur – þannig eru nú 80% ákæra og dóma í umferðarlagabrotum birt einstaklingum með stafrænum hætti þar sem viðkomandi staðfestir móttöku skjala sjálfur. Í því samhengi er ekki lengur þörf á mannafla við það eitt að koma skjölum til fólks með sannreynanlegum hætti.

Ótvírætt hagræði er af þessari framkvæmd en sem dæmi má nefna eru um 1800 ákærur og fyrirköll birt á landsvísu á ári hverju.

Þétt samvinna

Dómsmálaráðuneytið hefur verið leiðandi í að stafvæða ferla sem vinnast þvert á stofnanir réttarvörslukerfisins og er þessi þróun afrakstur samvinnu ákæruvaldsins, ríkislögreglustjóra, dómstólasýslunnar og Stafræns Íslands, verkefnastofu innan fjármála- og efnahagsráðuneytisins sem fer með stefnumótun stjórnvalda á sviði upplýsingatækni.

Verkefnið er unnið með fyrirtækjum í hugbúnaðarþróun á Íslandi sem starfa innan rammasamnings við Stafrænt Ísland. Með þéttri samvinnu hefur tekist að færa ferla sem áður voru þungir og tímafrekir yfir í stafrænt umhverfi, þar sem hraði, rekjanleiki og skilvirkni eru í forgrunni.

Kjarnaþjónustur Stafræns Íslands, eins og sameiginleg þjónustugátt Ísland.is, Stafrænt pósthólf, Mínar síður og innskráningar- og umboðskerfi, eru nú í útbreiddri notkun hjá opinberum aðilum sem nýta þær til að draga úr margverknaði og mögulegri sundurleitni í tæknilausnum.

Á bak við stafræna birtingu sem þessa liggur umfangsmikil tæknileg þróun og innleiðing þar sem margar stofnanir og aðilar koma að – tenging milli mismunandi upplýsingakerfa, trygging öryggis og aðgangsstýringar og rekjanleiki samskipta. Lykilforsenda þess að stór þróunarverkefni gangi vel er öflug samvinna hagsmunaaðila og hugbúnaðarteyma – bæði innan stofnana ríkisins og hjá þeim teymum sem starfa innan rammasamnings Stafræns Íslands.

Skýr lagagrundvöllur

Með lögum um stafrænt pósthólf stjórnvalda var árið 2021 komið á fót miðlægum og öruggum samskiptaleiðum milli bæði hins opinbera og einstaklinga og lögaðila við hið opinbera.

Þessu var síðan fylgt enn frekar eftir með breytingum á lögum um meðferð sakamála árið 2024, þar sem sérstaklega var heimilað að birta ákærur og fyrirköll í stafrænu pósthólfi.