Ákvörðun dómsmálaráðherra um að veita sameiginlega vernd vegna fjöldaflótta frá Úkraínu gildir til og með 2. mars 2027, sjá auglýsingu um ákvörðun dómsmálaráðherra frá 2. janúar 2025.
Nýjar leiðbeiningar um beitingu ákvæðis útlendingalaga um sameiginlega vernd vegna fjöldaflótta tóku gildi 23. ágúst 2026, sjá auglýsingu um ákvörðun dómsmálaráðherra frá 20. ágúst 2026.
Eftirtaldir aðilar kunna að eiga rétt á sameiginlegri vernd á Íslandi:
úkraínskir ríkisborgarar, sem búsettir voru í Úkraínu 24. febrúar 2022,
einstaklingar sem nutu alþjóðlegrar verndar, viðbótarverndar eða voru handhafar dvalarleyfis af mannúðarástæðum í Úkraínu 24. febrúar 2022,
fjölskyldumeðlimir þeirra sem liðir 1 og 2 ná til, burtséð frá því hvort viðkomandi fjölskyldumeðlimir eru þriðja ríkis borgarar og gætu með öruggum hætti horfið aftur til upprunaríkis. Með fjölskyldumeðlimum er átt við:
maka eða sambúðarmaka, sem var hluti af viðkomandi fjölskyldu 24. febrúar 2022;
börn og stjúpbörn undir 18 ára;
aðra nána ættingja sem eru að hluta eða alfarið háð einstaklingum sem liðir 1 og 2 ná til.
Viðbótarskilyrði sem gilda frá og með 23. ágúst 2026
Að jafnaði verður sameiginleg vernd ekki veitt ef umsækjandi er þegar með:
gilt dvalarleyfi á grundvelli tímabundinnar verndar í aðildarríki ESB eða
gilt dvalarleyfi á sambærilegum grundvelli í Danmörku, Noregi, Sviss eða Liechtenstein.
Útlendingastofnun metur umsóknir einstaklingsbundið og er heimilt að gera undanþágu vegna tiltekinna fjölskyldutengsla við einstaklinga sem búsettir eru á Íslandi og njóta sameiginlegrar verndar.
Umsækjendur sem yfirgáfu Úkraínu eftir 23. ágúst 2026 kunna einnig að þurfa að sýna fram á að þeim hafi verið heimilt að yfirgefa landið samkvæmt úkraínskum lögum. Þessi krafa kann að gilda óháð aldri eða kyni umsækjanda.
Sönnun fyrir lögmætri brottför getur meðal annars verið brottfararstimpill í vegabréfi eða opinbert skjal, á pappír eða rafrænu formi, sem staðfestir að á viðkomandi hvíli ekki skyldur gagnvart her landsins.
Þessi viðbótarskilyrði gilda aðeins um nýjar umsóknir. Þau hafa ekki áhrif á einstaklinga sem þegar hafa fengið sameiginlega vernd á Íslandi né rétt einstaklinga til að sækja sérstaklega um alþjóðlega vernd.
Einstaklingar eiga alla jafna ekki rétt á sameiginlegri vernd ef þeir tilheyra ekki einhverjum þeirra hópa sem lýst er hér að framan.
Mismunandi málsmeðferð kann að eiga við eftir ríkisfangi þínu, fyrri búsetu, hvort þú njótir verndar í öðru landi og aðstæðum við brottför þína frá Úkraínu.
Þetta kann að eiga við ef einstaklingar:
Eru með annað ríkisfang til viðbótar við úkraínskt ríkisfang.
Bjuggu í ríki sem er hluti af Dyflinnarsamstarfinu fyrir 24. febrúar 2022.
Bjuggu í ríki þar sem þeir gætu dvalið á öruggan hátt, ferðast eða verið fluttir til, og hefðu getað óskað eftir því að verða viðurkenndir sem flóttamenn þar.
Eru þegar með:
gilt dvalarleyfi á grundvelli tímabundinnar verndar í aðildarríki ESB; eða
gilt dvalarleyfi á sambærilegum grundvelli í Danmörku, Noregi, Sviss eða Liechtenstein.
Yfirgáfu Úkraínu eftir 23. ágúst 2026 og geta ekki sýnt fram á að þeim hafi verið heimilt að yfirgefa landið samkvæmt úkraínskum lögum, að teknu tilliti til þeirra skyldna sem þeir kunna að hafa gagnvart úkraínska hernum.
Til að meta umsókn þurfa íslensk stjórnvöld að staðfesta auðkenni umsækjenda og ganga úr skugga um að þeir uppfylli öll skilyrði fyrir sameiginlegri vernd.
Sönnun á auðkenni
Umsækjendur þurfa að leggja fram eitt eða fleiri af eftirfarandi gögnum:
vegabréf með eða án lífkenna,
úkraínskt persónuskilríki,
fæðingarvottorð,
útrunnið vegabréf eða
annað opinbert skjal sem hjálpar til við að staðfesta auðkenni þeirra.
Ef umsækjendur eru ekki með persónuskilríki kunna stjórnvöld að þurfa að framkvæma frekari athuganir til að staðfesta auðkenni þeirra.
Ef umsækjendur voru með alþjóðlega vernd, viðbótarvernd eða dvalarleyfi af mannúðarástæðum í Úkraínu þann 24. febrúar 2022 þurfa þeir einnig að leggja fram gögn sem staðfesta þá stöðu.
Vernd eða dvalarleyfi í öðrum löndum
Umsækjendur þurfa að veita réttar og nákvæmar upplýsingar um vernd eða dvalarleyfi sem þeir hafa haft í öðru landi. Að jafnaði verður sameiginleg vernd ekki veitt ef umsækjendur eru þegar með:
gilt dvalarleyfi á grundvelli tímabundinnar verndar í aðildarríki ESB eða
gilt dvalarleyfi á sambærilegum grundvelli í Danmörku, Noregi, Sviss eða Liechtenstein.
Umsækjendur kunna að vera beðnir um að leggja fram dvalarleyfiskort, ákvörðun frá viðkomandi stjórnvöldum eða önnur gögn sem sýna tegund og gildistíma dvalarleyfis þeirra.
Sönnun þess að umsækjendum hafi verið heimilt að yfirgefa Úkraínu
Ef umsækjendur yfirgáfu Úkraínu eftir 23. ágúst 2026 kann að vera gerð krafa um að þeir sýni fram á að brottför þeirra hafi verið í samræmi við úkraínsk lög, þar á meðal skyldur sem tengjast herþjónustu. Umsækjendur geta sýnt fram á lögmæta brottför með því að leggja fram:
brottfararstimpil í vegabréfi eða
opinbert skjal, á pappír eða rafrænu formi, sem staðfestir að á viðkomandi hvíli ekki skyldur gagnvart her landsins.
Þessi krafa ræðst ekki eingöngu af aldri eða kyni umsækjenda. Umsækjendur bera ábyrgð á að leggja fram fullnægjandi gögn sem sýna fram á að brottför þeirra frá Úkraínu hafi verið lögmæt. Útlendingastofnun kann að óska eftir frekari upplýsingum eða gögnum. Hver umsókn er metin einstaklingsbundið.
Þú verður að vera á Íslandi til að sækja um vernd.
Umsóknir þarf að leggja fram hjá lögreglu í eigin persónu.
Hægt er að sækja um á Keflavíkurflugvelli við komu til Íslands.
Ef þú ert nú þegar á Íslandi getur þú sótt um vernd í móttökumiðstöð fyrir umsækjendur um alþjóðlega vernd í Egilsgötu 3 í Reykjavík.
Ef þú ert utan höfuðborgarsvæðisins getur þú sótt um vernd á næstu lögreglustöð.
Móttökumiðstöð fyrir umsækjendur um vernd er í Egilsgötu 3 í Reykjavík.
Opnunartími er milli 8:00 og 16:00 á virkum dögum.
Ef þú uppfyllir kröfur um vernd vegna fjöldaflótta þarftu ekki að skila inn vegabréfi þínu.
Í öðrum tilvikum verður þú að skila vegabréfi þínu eða öðrum ferðaskilríkjum til yfirvalda til varðveislu á meðan umsókn þín er í vinnslu.
Lög
Dvalarleyfið er veitt á grundvelli 74. greinar laga um útlendinga.
Þjónustuaðili
Útlendingastofnun