Úrskurður

um kvörtun yfir vinnslu persónuupplýsinga með notkun eftirlitsmyndavélar á lóð nágranna, í máli nr. 2023101573:

Málsmeðferð

1. Hinn 9. október 2023 barst Persónuvernd kvörtun frá [A] (hér eftir kvartendur) yfir eftirlitsmyndavél við lóð [B] í parhúsi að [...]. Nánar tiltekið lýtur kvörtunin að því að [B] hafi sett upp eftirlitsmyndavél sem beint væri að allri framhlið húsnæðis kvartenda að [...], þ.m.t. útihurð þeirra, innkeyrslu og pottasvæði.

2. Persónuvernd bauð [B] að tjá sig um kvörtunina með bréfi 29. janúar 2024, og bárust svör 9. febrúar og 13. mars s.á. Kvartendum var veittur kostur á að koma á framfæri athugasemdum við svör [B] með bréfi 13. mars 2024 og bárust þær með tölvupósti 28. mars s.á. Þá óskaði Persónuvernd nánari upplýsinga frá [B] með bréfi 26. ágúst 2024 og bárust svör frá henni með tölvupósti 9. september s.á.

3. Við úrlausn málsins hefur verið tekið tillit til allra framangreindra gagna. Meðferð málsins hefur tafist vegna mikilla anna hjá Persónuvernd.

Ágreiningsefni

4. Ágreiningur er um hvort [B] sé heimil notkun eftirlitsmyndavélar sem staðsett er í þakskyggni við útihurð hennar í parhúsi að [...], þar sem kvartendur telja sjónsvið vélarinnar ná að framlóð sinni að [...].

Atvik máls og fyrirliggjandi gögn

5. Kvartendur sendu Persónuvernd myndir af umræddri eftirlitsmyndavél með tölvupóstum 20. október 2023 og 1. maí 2024. Myndirnar eru teknar frá lóð kvartenda og vísa yfir á útidyr [B] að [...] þar sem umrædd eftirlitsmyndavél er uppsett. Þar er einnig að sjá yfirlitsmynd sem tekin er af götunni við parhús málsaðila og jafnframt myndefni af útihurð og pottasvæði kvartenda.

6. [B] sendi Persónuvernd skjáskot úr umræddri eftirlitsmyndavél 14. mars 2024. Á skjáskotinu má sjá að myndavélin vísar yfir úti- og bílskúrshurðirnar á lóð hennar, bílastæði og hvítan vegg sem aðskilur bílastæði málsaðila í [...]. Á myndinni er hvítri sendibifreið lagt fyrir framan svæðið á bílastæðinu þar sem hægt er að sjá á milli lóða húsanna tveggja. Persónuvernd óskaði því eftir öðru skjáskoti sem sýndi betur sjónsvið myndavélarinnar og upplýsingum um af hvaða tegund hún væri. Bárust svör 9. september 2024 þar sem [B] greindi frá því að eftirlitsmyndavélin væri af tegundinni IMILAB. Með tölvupósti 13. nóvember s.á. staðfesti [B] að myndavélin væri af tegundinni IMILAB EC5 2K. Á skjáskoti því sem fylgdi svörum [B], þar sem áðurnefnd sendibifreið er ekki lögð í bílastæðið, má sjá að sjónsvið vélarinnar nær ekki yfir útihurða- og pottasvæði kvartenda að [...].

7. Þá aflaði Persónuvernd upplýsinga um eiginleika IMILAB EC5 2K af vefsíðu framleiðanda tækisins og vefsíðu söluaðila þess á Íslandi. Þar kemur meðal annars fram að myndavélin bjóði upp á 360 gráðu vöktun með 95 gráðu víðlinsu sem er fært að nema og elta hreyfingar manna, bæði þegar bjart er úti og á nóttinni. Myndavélin er útbúin hljóðnema og hátalara sem gerir eiganda kleift að tala við þá manneskju sem er inni á sjónsviði vélarinnar. Eigandi getur tengt sig við myndavélina í gegnum snjallsímaforritin Mi Home eða Xiaomi og þá er hægt að skoða gamlar upptökur, fá tilkynningar um hreyfingar og skoða myndavélina í rauntíma. Unnt er að varðveita myndir og myndskeið úr vélinni á minniskorti, allt að 64 gígabæta geymslupláss, og í skýjaþjónustu, að því er fram kemur á vefsíðu söluaðilans.

Sjónarmið aðila

Helstu sjónarmið kvartenda

8. Kvartendur telja að umræddri eftirlitsmyndavél [B] sé beint að framlóð þeirra að [...] og að sjónsvið hennar nái yfir alla framhlið hússins, útihurð, innkeyrslu og pottasvæði. Þau telja umrædda eftirlitsmyndavél ekki vera öryggistæki heldur eingöngu setta upp í þeim tilgangi að mynda hús þeirra með myndupptöku og jafnvel einnig hljóðupptöku. Kvartendur líta svo á að það sé þeirra réttur og gesta sinna að vera ekki í upptöku allan sólarhringinn á útisvæði einkaheimilis síns.

9. Kvartendur byggja einnig á því að þau geti ekki gengið um útisvæði heimilis síns án þess að vera í beinni upptöku í umræddri eftirlitsmyndavél sem hafi verið komið fyrir í þakskyggni við útihurð [B] að [...]. Kvartendur vísa til þess að veggurinn sem skilur að bílastæði eignanna sé einungis að hluta til, þ.e. ekki heill, og að [B] sé fært að taka upp myndir yfir vegginn á útisvæðið að [...].

Helstu sjónarmið [B]

10. Samkvæmt skýringum [B] er tilgangur eftirlitsmyndavélarinnar að tryggja öryggi hennar og viðhafa eftirlit með eigum sínum. Hún kveður myndavélina ekki beinast að hurð, gluggum eða heitum potti kvartenda og að hún sé naglföst við endann á húsi sínu, en þannig er sjónsviði vélarinnar beint yfir bílaplanið hennar. Í skýringum hennar kemur einnig fram að vélin taki hvorki upp hljóð né visti upptökur en skynji hreyfingar manna og dýra í þrjár sekúndur.

Forsendur og niðurstaða

Afmörkun máls og efnislegt gildissvið laga nr. 90/2018

11. Gildissvið laga nr. 90/2018, um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga, og reglugerðar (ESB) 2016/679, sbr. 1. mgr. 4. gr. laganna, og þar með valdsvið Persónuverndar, sbr. 1. mgr. 39. gr. laganna, nær til vinnslu persónuupplýsinga sem er sjálfvirk að hluta eða í heild og vinnslu með öðrum aðferðum en sjálfvirkum á persónuupplýsingum sem eru eða eiga að verða hluti af skrá.

12. Mál þetta lýtur að því hvort [B] sé heimil notkun eftirlitsmyndavélar sem staðsett er við útihurð hennar í parhúsi að [...], þar sem kvartendur telja að sjónsvið myndavélarinnar nái að framlóð sinni að [...].

13. Til skoðunar kemur hvort 2. mgr. 4. gr. laga nr. 90/2018, sbr. c-lið 2. mgr. 2. gr. reglugerðar (ESB) 2016/679 eigi við um umrædda vinnslu. Þar er kveðið á um að lögin og reglugerðin gildi ekki um vinnslu persónuupplýsinga af hálfu einstaklings ef vinnslan er hluti af starfsemi sem er einungis í þágu hans sjálfs eða fjölskyldu hans. Í 18. lið formála reglugerðarinnar eru nánari skýringar á framangreindu ákvæði. Þar segir að reglugerðin eigi ekki við um vinnslu einstaklings á persónuupplýsingum ef hún er einungis í þágu hans sjálfs eða fjölskyldu hans og hefur þannig engin tengsl við atvinnu- eða viðskiptastarfsemi. Þá eru talin upp dæmi um athafnir sem falla undir umrætt ákvæði, en miðað við þá upptalningu skiptir máli hvort um sé að ræða venjulegar og lögmætar athafnir og hvort vinnslan varði aðeins hreina einkahagi eða ekki.

14. Rafræn vöktun er ávallt háð því skilyrði að hún fari fram í málefnalegum tilgangi, sbr. 1. mgr. 14. gr. laga nr. 90/2018, og uppfylli eitthvert heimildarákvæða 9. gr. laganna og 1. mgr. 6. gr. reglugerðar (ESB) 2016/679. Hugtakið rafræn vöktun er skilgreint í 9. tölul. 3. gr. laganna sem vöktun sem er viðvarandi eða endurtekin reglulega og felur í sér eftirlit með einstaklingum með fjarstýrðum eða sjálfvirkum búnaði og fer fram á almannafæri eða á svæði sem takmarkaður hópur fólks fer um að jafnaði. Hugtakið tekur til vöktunar sem leiðir, á að leiða eða getur leitt til vinnslu persónuupplýsinga og sjónvarpsvöktunar sem fram fer með notkun sjónvarpsmyndavéla, vefmyndavéla eða annars samsvarandi búnaðar, án þess að fram fari söfnun myndefnis eða aðgerðir sem jafngilda vinnslu persónuupplýsinga. Ekki er skilyrði að vöktun sé stöðugt í gangi, en vöktun tengd hreyfiskynjara gæti fallið hér undir. Þá er ekki skilyrði að yfirlýstur tilgangur með uppsetningu búnaðarins sé að fylgjast með fólki, heldur skiptir hér máli hvort hann geri það í raun.

15. Reglur nr. 50/2023 um rafræna vöktun tóku gildi 27. janúar 2023. Samkvæmt 1. mgr. 1. gr. reglnanna er markmið þeirra að stuðla að jafnvægi milli annars vegar einkalífsréttar og hins vegar hagsmuna ábyrgðaraðila af því að tryggja öryggi og hafa eðlilegt eftirlit með starfsmönnum og öðrum sem sæta rafrænni vöktun. Reglurnar gilda um rafræna vöktun á almannafæri og á öðrum svæðum þar sem takmarkaður hópur fólks fer um að jafnaði, þ. á m. í sameign fjöleignarhúsa eða á sameiginlegri lóð, óháð því hvers konar búnaður er notaður, svo sem eftirlitsmyndavél, sbr. 2. mgr. ákvæðisins.

Niðurstaða

16. Einstaklingum er almennt heimilt að vakta sínar lóðir og húseignir en gæta þarf þess þá sérstaklega að sjónsvið eftirlitsmyndavéla fari ekki út fyrir einkayfirráðasvæði viðkomandi einstaklings. Fari vöktun fram á almannfæri og út fyrir lóðamörk einkalóðar þarf vöktunin að uppfylla skilyrði 14. gr. laga nr. 90/2018 um málefnalegan tilgang ásamt reglum nr. 50/2023 um rafræna vöktun.

17. Í því máli sem hér er til umfjöllunar telja kvartendur að rafræn vöktun [B] með eftirlitsmyndavél sé beint að yfirráðasvæði þeirra, þ.e. að sjónsvið eftirlitsmyndavélarinnar nái yfir alla framhlið þeirra húss, sbr. umfjöllun í efnisgrein 8, og að þau séu í mynd og stöðugri upptöku allan sólarhringinn. [B] hefur hins vegar byggt á því að ekki sé mögulegt að beina myndavélinni að útisvæði kvartenda og að sjónsvið myndavélarinnar nái einungis yfir útihurð hennar, bílskúr og bílastæði.

18. Persónuvernd hefur í fyrri úrskurðum sínum miðað við að þegar um rafræna vöktun er að ræða sem nær út fyrir einkayfirráðasvæði ábyrgðaraðila heyri slík vöktun undir gildissvið laganna, sbr. t.d. úrskurð stofnunarinnar frá 17. desember 2020 í máli nr. 2020010548. Eins og hér háttar til stendur hins vegar orð gegn orði um það hvort, og með hvaða hætti, sú vinnsla persónuupplýsinga sem kvartað er yfir fari fram.

19. Líkt og að framan greinir, sbr. umfjöllun í efnisgrein 13, kemur til skoðunar hvort undanþága 2. mgr. 4. gr. laga nr. 90/2018 eigi við um umrædda vinnslu, þ.e. undanþága frá gildissviði laganna ef vinnsla er einungis í þágu einstaklingsins sjálfs eða fjölskyldu hans og einvörðungu ætluð til persónulegra nota.

20. Í málinu liggja fyrir tvö skjáskot úr umræddri eftirlitsmyndavél af gerðinni IMILAB EC5 2K, sbr. umfjöllun í efnisgrein 6, ásamt lýsingum um tæknilega eiginleika vélarinnar, sbr. umfjöllun í efnisgrein 7. Persónuvernd telur, með vísan til framlagðra skjáskota úr eftirlitsmyndavélinni, að sjónsvið umræddrar eftirlitsmyndavélar fari ekki út fyrir einkalóð [B] og að ekkert í gögnum málsins bendi til þess að myndefni hafi verið vistað, því miðlað til þriðja aðila eða frekari vinnsla hafi átt sér stað. Ekki er því staðreynt að [B] viðhafi slíka vöktun í garð kvartenda og safni persónuupplýsingum í tengslum við hana þannig að falli undir gildissvið, eða fari í bága, við lög nr. 90/2018. Með vísan til eiginleika umræddrar eftirlitsmyndavélar, sbr. umfjöllun í efnisgrein 7, er hins vegar ljóst að mögulegt er að færa sjónsvið eftirlitsmyndavélarinnar og taka upp hljóð og því ljóst að í notkun slíkrar myndavélar gæti falist vinnsla persónuupplýsinga, sem og rafræn vöktun, í skilningi framangreindra ákvæða laga nr. 90/2018.

21. Að framangreindu virtu er það niðurstaða Persónuverndar, eins og hér háttar til og með hliðsjón af fyrirliggjandi gögnum, að ekki sé unnt að skera úr um hvort átt hafi sér stað vinnsla persónuupplýsinga sem fellur undir gildissvið laga nr. 90/2018 og reglugerð (ESB) 2016/679.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Ósannað er að átt hafi sér stað vinnsla persónuupplýsinga um [A], með eftirlitsmyndavél í þakskyggni við útihurð [B] að [...], sem fellur undir gildissvið laga nr. 90/2018, um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga, og reglugerðar (ESB) 2016/679.

Persónuvernd, 12. desember 2024

Edda Þuríður Hauksdóttir

Stefán Snær Stefánsson