Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Sigurður Tómas Magnússon, Karl Axelsson og Skúli Magnússon.

2. Með beiðni 2. júní 2026 leitar Birta lífeyrissjóður leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 2. mgr. 167. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 2. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., til að kæra úrskurð Landsréttar 19. maí 2026 í máli nr. 158/2026: Unnur Lilja Hermannsdóttir gegn Birtu lífeyrissjóði. Gagnaðili leggst gegn beiðninni.

3. Málið lýtur að því hvort gagnaðila verði vikið úr starfi skiptastjóra þrotabús Fly Play hf. Ágreiningur aðila snýr í aðalatriðum að almennu hæfi hennar til þess að geta farið með skipti þrotabúsins meðal annars vegna starfa lögmanna á lögmannsstofu eiginmanns hennar og starfa lögmanna á lögmannsstofu hennar sjálfrar.

4. Með héraðsdómi var gagnaðila vikið úr starfi skiptastjóra þar sem talið var að tilefni væri til að draga með réttu í efa óhlutdrægni hennar til að gegna því starfi. Landsréttur hafnaði hins vegar kröfu leyfisbeiðanda. Gagnaðili var ekki talin vanhæf til að gegna starfi skiptastjóra þótt lögmannsstofa hennar og einkum einn sameigandi hennar að stofunni hefði á undanförnum árum gætt hagsmuna félags sem lýst hafði kröfum í þrotabúið. Taldi rétturinn að eftir atvikum mætti bregðast við þeirri aðstöðu að sérstakt sakarefni kæmi til úrlausnar vegna félagsins með því að nýta heimild 5. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991. Landsréttur taldi einnig að upplýst væri að lögmannsstofa eiginmanns gagnaðila hefði unnið að tilteknum verkefnum fyrir hið gjaldþrota félag í aðdraganda gjaldþrotsins. Að gögnum málsins virtum var ekki talið fyllilega ljóst hversu umfangsmikla ráðgjöf og lögfræðilega þjónustu lögmannsstofan hefði veitt fyrir gjaldþrotið, bæði félaginu sjálfu en einnig öðrum aðilum í þágu þess. Þá yrði ekki heldur fullyrt hversu miklir fjárhagslegir hagsmunir tengdust störfum lögmannsstofunnar en þó þótti ljóst að þeir hefðu verið umtalsverðir. Þar sem talið var að engu yrði slegið föstu um þessi atriði var kröfu leyfisbeiðanda ekki hafnað vegna þeirra með vísan til fyrrgreindrar 5. mgr. 75. gr. laganna. Þá var það mat Landsréttar að ekki yrði séð að gagnaðili hefði haft nokkur þau tengsl við stjórnarmenn hins gjaldþrota félags eða þá starfsmenn sem höfðu með höndum daglega stjórn þess sem valdið gæti vanhæfi hennar á grundvelli 6. töluliðar 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 5. gr. laga nr. 91/1991. Rétturinn taldi að þau verkefni sem lögmannsstofa eiginmanns hennar vann fyrir hið gjaldþrota félag í aðdraganda gjaldþrotsins gætu sem slík ekki leitt til vanhæfis hennar. Ekkert lægi fyrir um að eiginmaður hennar hefði komið að þeirri vinnu. Leyfisbeiðandi taldi að sú vinna ætti allt að einu að valda vanhæfi hennar þar sem ekki væri útilokað að mistök hefðu orðið við ritun veðskjala, framkvæmd í tengslum við gæslu réttinda eða ráðgjöf í tengslum við veðtöku. Þrátt fyrir þetta var gagnaðili ekki talin vanhæf til að gegna starfi skiptastjóra í þrotabúinu samkvæmt 6. tölulið 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 5. gr. laga nr. 91/1991.

5. Leyfisbeiðandi byggir á því að niðurstaða Landsréttar sé bersýnilega röng. Hann telur fjárhagslega hagsmuni eiginmanns gagnaðila slíka að þeir eigi að valda vanhæfi hennar. Þá mótmælir hann því að ekkert liggi fyrir um að komin séu til úrlausnar skiptastjóra álitaefni sem tengist vinnu lögmannsstofu eiginmanns gagnaðila. Fyrir liggi að skiptastjóri muni þurfa að taka afstöðu til þess hvort að rifta þurfi greiðslu til lögmannsstofu eiginmannsins. Ráðgjöf lögmannsstofunnar fyrir hið gjaldþrota félag hafi verið umfangsmikil. Þá liggi í augum uppi að skiptastjóri muni þurfa að skoða ýmis mál sem lögmannsstofa eiginmanns hennar hafi komið að. Ljóst sé því að gagnaðili uppfylli ekki hæfisskilyrði. Leyfisbeiðandi byggir jafnframt á því að málið hafi fordæmisgildi um hæfi skiptastjóra og að mjög takmörkuð fordæmi séu um þær kröfur sem gerðar verði samkvæmt 6. tölulið 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991. Málið snúi að því hvenær lögmaður sé vanhæfur til að gegna starfi skiptastjóra í ljósi starfa samstarfsmanna hans, starfa lögmanna sem tengist skiptastjóra fjölskylduböndum og starfa samstarfsmanna þeirra. Öndverðar niðurstöður héraðsdóms og Landsréttar styðji einnig veitingu kæruleyfis.

6. Að virtum gögnum málsins verður ekki talið að úrlausn um kæruefnið geti haft fordæmisgildi þannig að fullnægt sé skilyrðum 2. málsliðar 2. mgr. 167. gr. laga nr. 91/1991. Þá eru ekki efni til að beita heimild 3. málsliðar sömu málsgreinar á grundvelli þess að úrskurður Landsréttar sé bersýnilega rangur að formi eða efni. Beiðni um kæruleyfi er því hafnað.