Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Ingveldur Einarsdóttir og Sigurður Tómas Magnússon.

2. Með beiðni 20. apríl 2021 leitar Klíníkin Ármúla ehf. leyfis Hæstaréttar til að áfrýja dómi Landsréttar 26. mars sama ár í málinu nr. 16/2020: Klíníkin Ármúla ehf. gegn íslenska ríkinu á grundvelli 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Gagnaðili leggst ekki gegn beiðninni.

3. Mál þetta lýtur að fjárkröfu leyfisbeiðanda á hendur gagnaðila vegna ákvörðunar Sjúkratrygginga Íslands (SÍ) um að synja um greiðslu reikninga vegna nánar tilgreindra læknisverka tveggja svæfingarlækna á tímabilinu 20. september 2017 til 19. júní 2018. SÍ hafnaði greiðslu á þeim grundvelli að svæfingarlæknarnir hefðu ekki verið aðilar að rammasamningi við sérgreinalækna. Áður en umrædd læknisverk voru innt af hendi hafði svæfingarlæknunum verið synjað um aðild að rammasamningnum á grundvelli fyrirmæla heilbrigðisráðherra til SÍ um að stöðva skráningu nýrra lækna vegna fjárhagsstöðu á fjárlagaliðum SÍ. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 18. september 2018 í máli nr. E-3567/2017 var felld úr gildi ákvörðun SÍ um að hafna umsókn nafngreinds læknis um aðild að rammasamningnum. Í kjölfarið voru umsóknir læknanna teknar til umfjöllunar á ný hjá SÍ og þeim veitt aðild að rammasamningnum.

4. Taldi leyfisbeiðandi að greiðslusynjun SÍ hefði grundvallast á saknæmri og ólögmætri stjórnvaldsákvörðun. Í dómi Landsréttar kom fram að ekkert lægi fyrir í málinu um að mat ráðherra á stöðu fjárlagaliða SÍ sem lá til grundvallar fyrrnefndum fyrirmælum hefði verið rangt eða ómálefnalegt. Ráðherra hefði við þær aðstæður sem uppi voru verið rétt að neyta umsjónar- og eftirlitsheimilda sinna með því að rekstur rammasamningsins héldist innan ramma fjárlaga og leita leiða til að lækka útgjöld vegna hans. Það var hvorki metið ráðherra til sakar að hafa gert það né starfsmönnum SÍ til sakar að hafa fylgt fyrirmælum hans. Var því talið að skilyrðinu um saknæmi væri ekki fullnægt í málinu og skaðabótakröfu hafnað. Leyfisbeiðandi byggði einnig á því að líta bæri á þá stjórnvaldsákvörðun að synja svæfingarlæknunum tveimur um aðild að rammasamningi sem ógilda frá upphafi og SÍ hefði því borið að greiða reikningana. Í dómi Landsréttar kom fram að samkvæmt rammasamningnum og lögum nr. 112/2008 um sjúkratryggingar hefði borið að framkvæma margþætt mat á umsóknum þeirra sem gat meðal annars tekið mið af þeim fjárveitingum sem til ráðstöfunar væru. Væri því alls óvíst hvort þeir hefðu fengið aðild að samningnum að undangengnu mati á umsóknum þeirra. Loks var ekki talið að leyfisbeiðandi hefði fært haldbær rök fyrir því að ólögfestar reglur um óréttmæta auðgun ættu við í málinu. Var gagnaðili því sýknaður af fjárkröfu leyfisbeiðanda.

5. Leyfisbeiðandi telur að úrslit málsins um bótakröfu hafi verulegt almennt gildi. Ákvörðun ráðherrans um að banna SÍ að heimila nýjum sérfræðilæknum að fá aðild að rammasamningnum hafi verið ólögmæt stjórnvaldsákvörðun og um þá niðurstöðu liggi fyrir endanlegur dómur. Leyfisbeiðandi byggir á að ákvörðunin hafi verið ógild frá upphafi og það að ráðherra taki ákvörðun andstætt lögum hljóti að vera saknæmt athæfi nema sérstakar aðstæður réttlæti ákvörðunina en engar slíkar aðstæður hafi verið fyrir hendi. Leyfisbeiðandi telur að saknæmisskilyrði fyrir skaðabótaskyldu séu uppfyllt enda sé engin heimild í rammasamningnum til þess að ráðherra ákveði einhliða að loka aðgangi nýrra lækna að honum. Stjórnvöld megi ekki leysa fjárhagsvanda með þeim hætti að svipta einstaklinga lögmæltum starfsréttindum eða gera þau óvirk. Vísar leyfisbeiðandi til þess að ekki sé deilt um að viðeigandi stjórnvöld þurfi að hafa úrræði til þess að bregðast við útgjaldavanda en þau úrræði þurfi að vera lögmæt og málefnaleg. Einnig byggir leyfisbeiðandi á því að ólögfestar reglur um óréttmæta auðgun leiði til bótaskyldu gagnaðila. Jafnframt telur leyfisbeiðandi að úrslit málsins varði sérstaklega mikilvæga hagsmuni sína þar sem hann sé fyrirtæki í heilbrigðisþjónustu sem hafi mikil samskipti við SÍ sem greiðanda fyrir þjónustu leyfisbeiðanda við sjúkratryggða einstaklinga.

6. Að virtum gögnum málsins er hvorki unnt að líta svo á að úrslit þess hafi verulegt almennt gildi umfram dómsúrlausnir sem áður hafa gengið né að það varði sérstaklega mikilvæga hagsmuni leyfisbeiðanda í skilningi 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991. Þá verður ekki séð að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur að efni til eða formi, sbr. 3. málslið sömu málsgreinar. Beiðni um áfrýjunarleyfi er því hafnað.

https://landsrettur.is/domar-og-urskurdir/domur-urskurdur/?id=17d915e4-979f-4cd2-af85-ddccd1c754da