Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Karl Axelsson og Sigurður Tómas Magnússon.

2. Með beiðni 23. júní 2026 leita Sjóvá-Almennar tryggingar hf. leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, til að áfrýja dómi Landsréttar 28. maí sama ár í máli nr. 260/2025: Sjóvá-Almennar tryggingar hf. gegn A. Gagnaðili leggst gegn beiðninni.

3. Gagnaðili varð fyrir slysi í nóvember 2017 og höfðaði mál á hendur leyfisbeiðanda til viðurkenningar á bótaskyldu sem fallist var á með endanlegum dómi Landsréttar árið 2022. Í kjölfarið öfluðu aðilar sameiginlega mats á líkamstjóni gagnaðila og tók hann við greiðslu úr hendi leyfisbeiðanda á grundvelli þess í maí 2023. Hann áskildi sér rétt til að afla endurmats örorkunefndar og/eða dómkvaddra manna og krefjast frekari bóta á þeim grundvelli, óháð ákvæðum vátryggingarskilmála um frest til mats eða endurmats. Gagnaðili fór fram á álit örorkunefndar í júní 2023, sem lá fyrir 10. apríl 2024, en leyfisbeiðandi hafnaði greiðslu frekari bóta með vísan til ákvæðis í vátryggingarskilmálum um að framkvæma skyldi örorkumat í síðasta lagi þremur árum eftir slys. Leyfisbeiðandi hafði á þeim tíma veitt gagnaðila frest umfram tímamörk skilmálans til ársloka 2023. Gagnaðili höfðaði mál þetta á hendur leyfisbeiðanda og krafðist greiðslu nánar tilgreindrar fjárhæðar í samræmi við álitsgerðina. Ágreiningur aðila lýtur einkum að gildi fyrrgreinds fyrirvara gagnaðila við uppgjör bóta.

4. Með héraðsdómi var fallist á kröfu gagnaðila. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms og vísaði einkum til þess að ekki yrði talið að leyfisbeiðanda væri unnt að bera fyrir sig ákvæði í tryggingarskilmálum um tímafresti til að afla endurmats á afleiðingum slyssins enda hefði gagnaðili gert skýran og afdráttarlausan fyrirvara við uppgjör bóta, þar á meðal um gildi tímafrests í skilmálum tryggingarinnar. Í kjölfarið lagði rétturinn álitsgerð örorkunefndar til grundvallar varðandi umfang miska og örorku gagnaðila.

5. Leyfisbeiðandi byggir á því að niðurstaða Landsréttar sé bersýnilega röng og í andstöðu við dómafordæmi Hæstaréttar. Krafa gagnaðila um frekari bætur hafi verið sett fram eftir að þriggja ára frestur til öflunar matsgerðar um tjón var liðinn samkvæmt vátryggingarskilmála. Þá hafi álit örorkunefndar legið fyrir að loknum framlengdum fresti til öflunar mats og bótakrafan sömuleiðis borist utan þess frests. Gagnaðila hafi borið að óska eftir framlengdum fresti. Auk þess byggir leyfisbeiðanda á því að einhliða fyrirvari við undirritun bótatilboðs víki ekki skýru skilmálaákvæði til hliðar. Loks byggir leyfisbeiðandi á því að úrslit málsins hafi verulegt almennt gildi enda reyni reglulega á samhljóða ákvæði í vátryggingarskilmálum og túlkun fyrirvara við bótauppgjör. Auk þess sé málið fordæmisgefandi um hvaða skyldur hvíli á vátryggingafélagi almennt þegar um fyrningarfresti eða fresti til að afla mats sé að ræða. Leyfisbeiðandi telur mikilvægt að Hæstiréttur kveði á um hvaða skyldur sé eðlilegt og réttmætt að gera til vátryggingafélaga í þessum efnum.

6. Að virtum gögnum málsins verður hvorki litið svo á að úrslit þess hafi verulegt almennt gildi í skilningi 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991 né að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur að efni, sbr. 4. málslið sömu málsgreinar. Beiðni um áfrýjunarleyfi er því hafnað.