Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Björg Thorarensen og Karl Axelsson.

2. Með beiðni 7. júlí 2026 leitar A leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 2. mgr. 167. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 2. mgr. 133. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl., til að kæra úrskurð Landsréttar 23. júní sama ár í máli nr. 308/2026: A gegn B. Gagnaðili leggst gegn beiðninni.

3. Aðilar gengu í hjúskap árið 2018. Í október 2023 sótti leyfisbeiðandi um lögskilnað við gagnaðila og var það leyfi gefið út 19. júní 2024. Málið lýtur að ágreiningi við opinber skipti til fjárslita milli aðila, sbr. XIV. kafla laga nr. 20/1991. Meðal ágreiningsefna er hvort fallast skuli á kröfu leyfisbeiðanda um að beita skuli skáskiptum samkvæmt heimild í 104. gr. hjúskaparlaga eða hvort beita eigi meginreglu um helmingaskipti við skiptin, sbr. 103. gr. sömu laga. Þá deila aðilar um endurgjaldskröfu gagnaðila samkvæmt 2. mgr. 107. gr. laganna vegna ráðstöfunar leyfisbeiðanda á hlutum í félaginu E árið 2023.

4. Með úrskurði Landsréttar var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að ekki væri bersýnilega ósanngjarnt að beita helmingaskiptareglu við fjárslit aðila. Lagt var til grundvallar að fjárhagsleg samstaða hefði myndast milli þeirra þótt leyfisbeiðandi hefði átt umtalsvert meiri eignir en gagnaðili við stofnun hjúskapar og lagt meira fé til heimilishalds. Þá var hjúskapurinn ekki talinn skammvinnur í skilningi 104. gr. hjúskaparlaga. Enn fremur var litið til þess að aðilar hefðu eignast barn skömmu eftir að þau gengu í hjúskap og að börn þeirra úr fyrri samböndum hefðu verið á heimilinu. Loks var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að gagnaðili ætti endurgjaldskröfu á hendur leyfisbeiðanda vegna ráðstöfunar hans á hlutum í fyrrgreindu einkahlutafélagi.

5. Leyfisbeiðandi byggir á því að niðurstaða Landsréttar sé röng í ýmsu tilliti, meðal annars um beitingu 104. gr. hjúskaparlaga. Kæruefnið hafi fordæmisgildi um skýringu og beitingu ákvæðisins. Málið varði ekki aðeins verulega fjárhagslega hagsmuni aðila heldur einnig hvernig framkvæma eigi sanngirnismat þegar verulegur eignamunur sé fyrir hendi við upphaf hjúskapar og eignamyndun á hjúskapartíma verði aðallega rakin til annars aðila. Fái úrskurður Landsréttar að standa sé hætta á að beiting skáskiptareglu verði of þröng í framkvæmd og nái ekki tilgangi sínum. Þá sé mikilvægt að Hæstiréttur taki afstöðu til þess hvernig meta skuli framlag annars hjóna til aukningar fjáreignar hins.

6. Að virtum gögnum málsins verður ekki talið að úrlausn um kæruefnið geti haft fordæmisgildi þannig að fullnægt sé skilyrðum 2. málsliðar 2. mgr. 167. gr. laga nr. 91/1991. Þá eru ekki efni til að beita heimild 3. málsliðar sömu málsgreinar á grundvelli þess að úrskurður Landsréttar sé bersýnilega rangur að efni. Beiðni um kæruleyfi er því hafnað.