Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Ólafur Börkur Þorvaldsson og Sigurður Tómas Magnússon.

2. Með beiðni 18. mars 2026 leitar Íslenska kalkþörungafélagið ehf. leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, til að áfrýja dómi Landsréttar 19. febrúar sama ár í máli nr. 213/2025: Íslenska kalkþörungafélagið ehf. gegn íslenska ríkinu. Gagnaðili leggst ekki gegn beiðninni en leggur í mat Hæstaréttar hvort fyrir hendi séu lagaskilyrði til að veita áfrýjunarleyfi.

3. Málið snýr að kröfu leyfisbeiðanda um að úrskurður yfirskattanefndar um endurákvörðun á opinberum gjöldum hans gjaldárið 2016 verði felldur úr gildi og gagnaðila gert að endurgreiða fjárhæð sem leyfisbeiðandi hafi innt af hendi á grundvelli hennar. Varakrafa hans varðar niðurfellingu álags á vantalinn skattstofn samkvæmt úrskurðinum. Ágreiningur aðila lýtur öðru fremur að því hvort söluverð leyfisbeiðanda í viðskiptum við írskt móðurfélag sitt rekstrarárið 2015 hafi verið ákvarðað í samræmi við 3. mgr. 57. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, það er hvort verðlagningin teldist sambærileg því sem almennt gerist í viðskiptum ótengdra aðila og þar með í samræmi við svonefnd armslengdarsjónarmið. Þá er deilt um aðferð ríkisskattstjóra við að leiðrétta verðlagninguna sem og málsmeðferð embættisins.

4. Með dómi Landsréttar var héraðsdómur staðfestur um sýknu gagnaðila með vísan til forsendna hans. Landsréttur rakti jafnframt að óumdeilt væri að leyfisbeiðandi hefði lagt fram ófullnægjandi skjölunargögn í október 2020. Einnig vísaði rétturinn til þess að víðtæk skylda hvíldi að lögum á skattaðila til að sýna skattyfirvöldum fram á að verðákvörðun í viðskiptum við tengda aðila væri í samræmi við armslengdarsjónarmið en leyfisbeiðandi bæri sönnunarbyrði um að svo hefði verið í viðskiptum þess við móðurfélagið rekstrarárið 2015. Féllst Landsréttur meðal annars á með héraðsdómi að leyfisbeiðandi hefði ekki axlað sönnunarbyrði sína um að verð og skilmálar í viðskiptum félagsins hefðu verið í samræmi við armslengdarregluna. Í héraðsdómi var rakið að skattyfirvöld hefðu verið sammála því vali leyfisbeiðanda að leggja kostnaðarálagningaraðferð til grundvallar við ákvörðun milliverðs í viðskiptum hinna tengdu aðila en ágreiningur aðila stæði um hvort aðferðinni hefði verið beitt réttilega. Fallist var á með gagnaðila að heimilt væri að leiðrétta kostnaðargrunninn með því að bæta við hann launakostnaði og afskriftum fastafjármuna á þann máta sem skattyfirvöld hefðu gert. Jafnframt var fallist á þá niðurstöðu skattyfirvalda að hæfileg álagning ofan á þannig leiðréttan kostnaðargrunn væri álag sem næmi 50% brúttóframlegð af kostnaðarverði seldra vara. Loks var gagnaðili sýknaður af varakröfu leyfisbeiðanda þar sem ekki var fallist á að óvissa hefði verið um heimild til skattlagningarinnar.

5. Leyfisbeiðandi byggir á því að úrslit málsins hafi almennt gildi. Ekki hafi áður fyrir íslenskum dómstólum reynt á reglur um milliverðlagningu með þessum hætti. Leyfisbeiðandi telur brýnt og þýðingarmikið að afstaða Hæstaréttar fáist til mats skattyfirvalda á eigin hlutverki samkvæmt 3. mgr. 57. gr. laga nr. 90/2003 sem og leiðbeiningarreglum OECD. Leyfisbeiðandi telur að sú forsenda Landsréttar standist ekki að í leiðbeiningarreglunum sé gert ráð fyrir að sönnunbyrði um að viðskipti hafi verið á armslengdargrundvelli geti alfarið legið hjá skattaðila og þar við sitji. Þá telur hann afar mikilvægt að Hæstiréttur skeri úr um þýðingu leiðbeiningarreglnanna að íslenskum rétti við þessar aðstæður en leyfisbeiðanda þykir mat ríkisskattstjóra á hlutverki sínu og framgöngu við endurákvörðunina í hróplegu ósamræmi við ákvæði þar um í leiðbeiningarreglunum. Þannig skjóti embættið sér bak við sönnunarreglur og byggi á gögnum sem það taldi sjálft vera ófullnægjandi. Enn fremur telur leyfisbeiðandi að hvorki hafi í héraði né Landsrétti verið leyst með réttum hætti úr málsástæðum hans um ætluð brot ríkisskattstjóra gegn rannsóknar-, meðalhófs- og lögmætisreglu stjórnsýsluréttarins. Loks byggir leyfisbeiðandi á því að málið varði verulega hagsmuni hans en með úrskurðinum, sem og úrskurði frá desember 2022 vegna gjaldáranna 2017 til 2020 sem byggi á sama grunni, hafi tekjuskattsstofnar hans vegna áranna verið hækkaðir verulega auk þess sem bætt hafi verið við álagi.

6. Að virtum gögnum málsins verður hvorki litið svo á að úrslit þess hafi verulegt almennt gildi né að það varði sérstaklega mikilvæga hagsmuni leyfisbeiðanda í skilningi 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991. Þá verður ekki séð að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur að formi eða efni, sbr. 4. málslið sömu málsgreinar. Beiðni um áfrýjunarleyfi er því hafnað.