Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Björg Thorarensen og Skúli Magnússon.

2. Með beiðni 8. júlí 2026 leitar Dawid Kajetan Kowalczyk leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 3. mgr. 167. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, til að kæra úrskurð Landsréttar 24. júní sama ár í máli nr. 491/2026: Pol & roll ehf. gegn Dawid Kajetan Kowalczyk. Gagnaðili leggst gegn beiðninni.

3. Í þeim þætti málsins sem beiðnin lýtur að deila aðilar um kröfu leyfisbeiðanda um að gagnaðila verði gert að setja fram tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar fyrir héraðsdómi í máli sem hann höfðaði gegn leyfisbeiðanda. Í málinu krefst gagnaðili greiðslu skaðabóta og viðurkenningar á skaðabótaskyldu leyfisbeiðanda vegna starfa hans sem stjórnarmaður og prókúruhafi gagnaðila.

4. Með úrskurði héraðsdóms var fallist á kröfu leyfisbeiðanda. Vísað var til þess að gagnaðili ætti hvorki fasteignir né ökutæki, að hann hefði engar rekstrartekjur haft síðastliðin þrjú ár og ekkert benti til að hann ætti haldbært fé á bankareikningi. Þóttu þetta veigamiklar vísbendingar um að gagnaðili væri ófær um greiðslu málskostnaðar til leyfisbeiðanda félli dómur á þann veg. Því var fallist á að skilyrði b-liðar 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991 væru uppfyllt. Landsréttur komst að öndverðri niðurstöðu. Í úrskurði réttarins kom fram að sönnunarbyrðin fyrir því að skilyrðum ákvæðisins væri fullnægt hvíldi á leyfisbeiðanda. Ársreikningur gagnaðila benti til þess að félagið ætti eignir til að standa undir greiðslu málskostnaðar og hefði leyfisbeiðandi ekki hnekkt þeim gögnum. Ekkert lægi fyrir um að gagnaðili væri eða hefði verið í vanskilum. Hefði leyfisbeiðandi því ekki leitt nægar líkur að því að gagnaðili væri ófær um greiðslu málskostnaðar. Var úrskurður héraðsdóms því felldur úr gildi.

5. Leyfisbeiðandi byggir á því að úrskurður Landsréttar sé bersýnilega rangur að formi. Þannig hafi rökstuðningur réttarins verið ófullnægjandi og þvert á fyrirmæli 3. mgr. 164. gr. laga nr. 91/1991 þar sem fram kemur að úrskurðir Landsréttar skuli rökstuddir. Þá telur leyfisbeiðandi vísbendingar vera fyrir hendi um að málatilbúnaður hans hafi ekki hlotið viðunandi athugun við úrlausn málsins hjá Landsrétti. Slíkur ágalli fari gegn 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Loks byggir leyfisbeiðandi á því að kæruefnið hafi fordæmisgildi um túlkun skilyrða fyrir því að gera megi aðila dómsmáls að setja fram málskostnaðartryggingu. Ekki hafi reynt á sambærilegt álitaefni áður og séu aðstæður í þessu máli frábrugðnar öðrum málum þar sem gagnaðili sé skuldlaust einkahlutafélag en ógjaldfært í skilningi laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. þrátt fyrir jákvæða eignastöðu samkvæmt ársreikningi.

6. Að virtum gögnum málsins verður ekki talið að úrlausn um kæruefnið varði mikilsverða almannahagsmuni, geti haft fordæmisgildi eða grundvallarþýðingu fyrir meðferð málsins þannig að fullnægt sé skilyrðum 2. málsliðar 3. mgr. 167. gr. laga nr. 91/1991. Þá eru ekki efni til að beita heimild 3. málsliðar sömu málsgreinar á grundvelli þess að úrskurður Landsréttar sé bersýnilega rangur að formi eða efni. Beiðni um kæruleyfi er því hafnað.