Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Ingveldur Einarsdóttir og Sigurður Tómas Magnússon.

2. Með beiðni 21. desember 2022 leitar B leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, til að áfrýja dómi Landsréttar 25. nóvember 2022 í máli nr. 325/2022: A og B gegn barnaverndarnefnd Reykjanesbæjar. Gagnaðili leggst gegn beiðninni.

3. Mál þetta lýtur að kröfu gagnaðila um að leyfisbeiðandi og barnsfaðir hennar verði svipt forsjá fjögurra dætra sinna með vísan til a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

4. Með dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að fallast á kröfu gagnaðila. Í dóminum var vísað til þess að leyfisbeiðandi og barnsfaðir hennar hefðu verið sakfelld í Landsrétti fyrir stórfelld brot í nánu sambandi gagnvart dætrum sínum fjórum. Einnig var tekið fram að alvarleiki brota leyfisbeiðanda hefði einkum verið talinn felast í því að um endurtekna, ógnandi og niðurlægjandi háttsemi hefði verið að ræða um langan tíma. Þá leit Landsréttur til þess að afstaða þriggja elstu dætranna væri skýr um að þær vildu ekki búa hjá leyfisbeiðanda og hafa að öðru leyti mjög takmörkuð samskipti við hana. Loks var litið til þess að gögn málsins bæru með sér að forsjárhæfni leyfisbeiðanda og tengsl hennar við dætur sínar væri skert og að vandséð væri að unnt væri að byggja upp traust og tengsl dætranna við hana að nýju.

5. Leyfisbeiðandi byggir á því að úrslit málsins hafi verulegt almennt gildi, bæði til afmörkunar á valdmörkum og efnistökum barnaverndaryfirvalda svo og um mat á því hvað börnum sé fyrir bestu við ákvarðanir í þeirra málum. Að mati leyfisbeiðanda hafi ekki öll úrræði barnaverndar verið reynd áður en ákvörðun var tekin um forsjársviptingu. Þá hafi engin stuðningsúrræði verið nýtt áður en sálfræðingur hóf vinnu við að meta forsjá. Leyfisbeiðandi vísar jafnframt til þess að niðurstaða málsins varði sérstaklega mikilvæga hagsmuni sína þar sem um sé að ræða forsjá allra barna sinna en réttur foreldris til að sinna börnum sínum og njóta samvista við þau séu grundvallarréttindi. Þá byggir leyfisbeiðandi á því að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur. Vísar hún einkum til þess að niðurstaða Landsréttar í sakamáli á hendur henni megi ekki hafa úrslitaáhrif. Að auki hafi afstaða dætra hennar breyst en upphaflega hafi þær lýst vilja til að búa heima hjá henni og ekki hafi verið látið reyna á að þær byggju hjá henni án aðkomu föður. Leyfisbeiðandi byggir auk þess á því að miklir annmarkar hafi verið á forsjárhæfnismati sem gagnaðili hafi aflað áður en málið var höfðað og það unnið áður en stuðningsúrræði hófust og leyfisbeiðandi enn föst í ofbeldissambandi. Loks vísar leyfisbeiðandi til þess að matsbeiðni hennar sem lögð var fram við áfrýjun málsins til Landsréttar hafi verið hafnað en brýnt hafi verið að fallast á beiðnina.

6. Að virtum gögnum málsins verður ekki séð að úrslit þess hafi verulegt almennt gildi né að leyfisbeiðandi hafi sérstaklega mikilvæga hagsmuni af áfrýjun eins og málið liggur fyrir, í skilningi 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991. Í því tilliti er þess að gæta að þótt málið varði mikilvæga hagsmuni leyfisbeiðanda þá háttar svo almennt til í málum sem lúta að forsjá barna. Þá verður ekki séð að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur að formi eða efni til, sbr. 4. málslið sömu málsgreinar. Beiðni um áfrýjunarleyfi er því hafnað.

https://landsrettur.is/domar-og-urskurdir/domur-urskurdur/?Id=78c44d73-2fdd-4eb1-96ef-ca22b131e940&verdictid=2bfa7466-f47f-448b-bfb7-d644879d6b17