Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Sigurður Tómas Magnússon, Ása Ólafsdóttir og Skúli Magnússon.

2. Með beiðni 25. mars 2026 leita A, C og D leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, til að áfrýja dómi Landsréttar 26. febrúar sama ár í máli nr. 7/2025: Hafnarfjarðarkaupstaður gegn A, C og D. Gagnaðili leggst gegn beiðninni.

3. Mál þetta má rekja til íhlutunar barnaverndarnefndar gagnaðila í fjölskyldulíf leyfisbeiðenda með aðgerðum á tímabilinu 26. október 2015 til 5. maí 2023. Barnaverndarmálið hófst þegar leyfisbeiðandi C lýsti ætluðum kynferðisbrotum föður síns gagnvart sér. Voru hún og bróðir hennar, leyfisbeiðandi D, í kjölfarið vistuð utan heimilis, fyrst með samþykki móður þeirra, leyfisbeiðanda A, en síðar án samþykkis foreldra. Meðan leyfisbeiðandi D var vistaður utan heimilis greindi hann einnig frá ætluðum kynferðisbrotum föður síns gagnvart sér. Árið 2017 höfðaði gagnaðili forsjársviptingarmál gegn leyfisbeiðanda C og föður barnanna. Málinu lauk með því að þau voru svipt forsjá barna sinna með dómi Hæstaréttar 10. mars 2020 í máli nr. 58/2019. Fengu þau forsjá barna sinna að nýju með dómsátt í maí 2023 í máli sem þau höfðuðu til endurheimtu forsjárinnar. Mál þetta varðar kröfur leyfisbeiðenda um miskabætur úr hendi gagnaðila vegna tjóns sem þau kveðast hafa orðið fyrir við meðferð barnaverndarmálsins.

4. Með héraðsdómi var gagnaðili dæmdur til að greiða leyfisbeiðendum hverju fyrir sig 5.000.000 króna í miskabætur. Landsréttur sýknaði gagnaðila af miskabótakröfum leyfisbeiðenda. Kom meðal annars fram í dómi Landsréttar að ekkert benti til annars en að þær ákvarðanir gagnaðila sem fólu í sér íhlutun í fjölskyldulíf leyfisbeiðenda hefðu í öllum tilvikum verið efnislega réttmætar á þeim tíma sem þær voru teknar, enda ítrekað staðfestar af æðra settum stjórnvöldum og dómstólum svo og í öllum aðalatriðum í samræmi við vilja barnanna.

5. Leyfisbeiðendur byggja á því að málið hafi verulegt almennt gildi þar sem það varði ábyrgð barnaverndaryfirvalda og mörk íhlutunar ríkisvalds í fjölskyldulíf. Hafi málið verulegt fordæmisgildi um mat á því hvenær ágallar á málsmeðferð barnaverndaryfirvalda nái því marki að málsmeðferðin teljist í heild saknæm og ólögmæt meingerð sem leiði til bótaskyldu. Mismunandi dómsniðurstöður héraðsdóms og Landsréttar sýni mikilvægi þess að Hæstiréttur veiti skýrar leiðbeiningar um sakarefnið. Þá telja leyfisbeiðendur að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur að formi og efni. Telja þeir túlkun réttarins á skyldum barnaverndaryfirvalda og skilyrðum skaðabótaábyrgðar vera ranga. Loks varði sakarefnið sérstaklega mikilvæga hagsmuni leyfisbeiðenda.

6. Að virtum gögnum málsins er hvorki unnt að líta svo á að úrslit þess hafi verulegt almennt gildi né að það varði sérstaklega mikilvæga hagsmuni í skilningi 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991. Þá verður ekki séð að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur að formi eða efni, sbr. 4. málslið sömu málsgreinar. Beiðni um áfrýjunarleyfi er því hafnað.