Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Sigurður Tómas Magnússon, Ólafur Börkur Þorvaldsson og Skúli Magnússon.

2. Með beiðni 8. apríl 2026 leitar ELJA – þjónustumiðstöð atvinnulífsins hf. leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, til að áfrýja dómi Landsréttar 12. mars sama ár í máli nr. 66/2025: ELJA – þjónustumiðstöð atvinnulífsins hf. gegn Hjálmari Friðrikssyni. Gagnaðili leggst gegn beiðninni.

3. Leyfisbeiðandi höfðaði mál á hendur gagnaðila og krafðist þess að nánar tilgreind ummæli sem hann hafði viðhaft í frétt á netmiðli yrðu dæmd dauð og ómerk auk skaðabóta. Þá krafðist hann þess að forsendur og niðurstaða dómsins yrði birt á vefsvæði netmiðilsins.

4. Með héraðsdómi var gagnaðili sýknaður af öllum kröfum leyfisbeiðanda. Landsréttur féllst á með héraðsdómi að við heildstætt mat á ummælum gagnaðila yrði að leggja til grundvallar að þau hefðu verið liður í almennri þjóðfélagsumræðu um aðstæður og aðbúnað erlends verkafólks hér á landi, einkum búsetuaðstæður þess. Umræða um þessi atriði ætti erindi við almenning og mikilvægt væri að hún færi fram. Gagnaðili hefði tengt leyfisbeiðanda og eigendur félagsins við ummælin en óumdeilt væri að þeir hefðu á undanförnum árum, í gegnum félög í eigu þeirra, þar á meðal leyfisbeiðanda, rekið starfsmannaleigur og leigt út húsnæði til erlends verkafólks. Þá var litið til þess að leyfisbeiðandi væri lögaðili sem nyti ekki stjórnarskrárbundinnar æruverndar og því þyrfti meira að koma til en í tilviki einstaklinga svo skilyrði 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar um nauðsyn í lýðræðislegu þjóðfélagi væri uppfyllt. Var héraðsdómur staðfestur.

5. Leyfisbeiðandi byggir á því að úrslit málsins hafi verulegt almennt gildi og varði sérstaklega mikilvæga hagsmuni hans enda lúti það að mörkum tjáningarfrelsis og æruverndar. Dómaframkvæmd um æruvernd lögaðila sé takmörkuð og því mikilvægt að fá úrlausn Hæstaréttar um sakarefnið. Þá byggir hann á því að ástæða sé til að ætla að málsmeðferð Landsréttar hafi verið stórlega ábótavant og dómur réttarins bersýnilega rangur að formi og efni. Ummæli gagnaðila hafi ekki verið liður í almennri þjóðfélagsumræðu auk þess sem þau hafi falið í sér staðhæfingar um staðreyndir en ekki gildisdóm. Þá hafi hann verið í vondri trú er hann viðhafði ummælin. Loks sé rökstuðningi Landsréttar áfátt og ekki tekin afstaða til allra málsástæðna leyfisbeiðanda.

6. Að virtum gögnum málsins verður hvorki litið svo á að úrslit þess hafi verulegt almennt gildi né að það varði sérstaklega mikilvæga hagsmuni leyfisbeiðanda í skilningi 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991. Þá verður hvorki séð að málsmeðferð fyrir Landsrétti hafi verið stórlega ábótavant né að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur að formi eða efni, sbr. 4. málsliður sömu málsgreinar. Beiðni um áfrýjunarleyfi er því hafnað.