REY-READY: Næsta kynslóð jarðskjálftavöktunar fyrir langtímaviðbúnað við náttúruvá á Reykjanesskaganum
Háskóli Íslands, Íslenskar orkurannsóknir, Veðurstofa Íslands, Matorka, HS Orka

Til að bæta rauntímavöktun á jarðskjálftum, kvikuhreyfingum, og sprunguvirkni munum við nýta þétt net jarðskjálftamæla frá Háskóla Íslands, ÍSOR, Veðurstofu Íslands, Cambridgeháskóla og samstarfsaðilum til að þróa nýjar úrvinnsluaðferðir jarðskjálftagagna. Þannig má auka næmni kerfisins og endurstaðsetja hundruð þúsunda skjálfta með margfalt meiri nákvæmni en núverandi vinnsluaðferðir leyfa, kortleggja virkar sprungur, kvikuganga og bakgrunnsvirkni á nákvæmari hátt, og skilgreina hvað telst „eðlilegt ástand“ sem framtíðarviðmið. Niðurstöður verða settar fram á nothæfu formi fyrir Almannavarnir, opinbera rannsóknaraðila og iðnað og munu nýtast fyrirtækjum á borð við HS Orku og Matorku til að styðja við langtíma áhættumat, ákvarðanatöku og jarðhitarannsóknir. Verkefnið er einstakt hvað varðar fjölda mæla og þéttleika mælanetsins þar sem það mun nýta gögn allra aðila sem stunda jarðskjálftarannsóknir á Reykjanesskaga.

Að lifa við vá: Efling færni til að takast á veður og draga úr áhættu á hálendi Íslands
Háskóli Íslands, Ferðamálastofa, Samgöngustofa, Be Safe North, Slysavarnafélagið Landsbjörg

Þetta rannsóknarverkefni fjallar um samspil öfgakennds veðurs, umferðar ferðamanna og öryggisinnviða á hálendi Íslands. Loftslagsbreytingar auka náttúruvá, á sama tíma og sjálfstæð ferðalög til jaðarsvæða verða algengari og skapa meira álag á leitar- og björgunarstarf sem og nærsamfélög. Verkefnið byggir á sk. Nýrri efnishyggju (new materialism) en útfrá sjónarhóli hennar má líta á veðurvá sem samsett fyrirbæri – afurð samspils þekkingarkerfa, tækni, landslags og reynslu. Rannsóknin beinist að því hvernig björgunarsveitir, ferðaþjónustuaðilar og veðurstofur túlka, miðla og bregðast við veðurupplýsingum í flóknum aðstæðum. Með því að greina hvernig veðri er spáð, það upplifað og upplýsingum um það miðlað er markmiðið að efla öryggi, draga úr áhættu og styrkja seiglu samfélaga og ferðaþjónustu og skila hagnýtum tillögum um forvarnir og áhættustjórnun þar á meðal sérsniðnu öryggisnámskeiði fyrir þau sem starfa í aðstæðum þar sem veður getur verið ófyrirsjáanlegt og krefjandi.

Ljósvari - Vöktun náttúruvár með fjarskiptainnviðum
Háskólinn í Reykjavík, Háskóli Íslands, Veðurstofa Íslands, Tengir, Orkufjarskipti, Míla, Ljósleiðarinn

Verkefnið Ljósvari miðar að því að efla náttúruvárvöktun á Íslandi með því að nýta núverandi ljósleiðarainnviði til að meta örhreyfingar jarðskorpu með ljósleiðaravaka (e. Distributed Acoustic Sensing, DAS). Ljósleiðaravaki umbreytir ljósleiðurum í þétt, samfellt net nema sem greina titring og tog í rauntíma og gera þannig mögulega næma, nákvæma og hagkvæma vöktun á eldgosum, skriðuföllum og snjóflóðum. Ísland hefur verið leiðandi í að nýta þessa tækni og þegar innleitt eldgosaviðvaranir, líklega þá fyrstu á heimsvísu. Markmið Ljósvara er að auka viðbragðsgetu og forspárhæfni gagnvart eldgosum víðar á Íslandi, þróa stöðuga vöktun á skriðuföllum og snjóflóðum og þjálfa unga vísindamenn í nýjustu ljósleiðaratækni. Kaup á ljósleiðaravaka mun styrkja innlenda sérþekkingu og umhverfisvöktun næstu kynslóða. Þetta frumkvöðlaverkefni mun þróa og útvíkka notkun tækninnar um allt Ísland og stuðla að auknum viðnámsþrótti og öryggi gagnvart náttúruvá.

TRACE: Sviðsmyndir eldfjallavár tengdri jarðsorpuhreyfingum við Krýsuvík
Háskóli Íslands, Veðurstofa Íslands, Vatnaskil, HS Orka

Í ljósi nýlegra eldgosa og kvikuhreyfinga á Reykjanesskaga er líklegt að virkni færist að lokum yfir á eldstöðvakerfið Krýsuvík. Þetta er mikilvægt, þar sem sprungusveimur Krýsuvíkur nær inn í útjaðra höfuðborgarsvæðisins. TRACE-verkefnið mun nýta landmælingar og háþróuð töluleg líkön til að rannsaka fyrra, núverandi og mögulegt framtíðarástand Krýsuvíkur með tilliti til kvikuhreyfinga og jarðhita. Svæðið hefur áður sýnt endurtekin tímabil af landrisi og landsigi. TRACE leggur til að innleiða líkön af 1) jarðhitavirkni og 2) kvikuhreyfingum. Verkefnið mun einnig skorðanúverandi landsig, sem gæti tengst kvikuhreyfingum við Svartsengi. Að lokum mun verkefnið herma endurvirkjun misgengja í tengslum við hugsanleg innskot kvikuganga í sprungusveiminn. Við munum kanna áhrif misgengishreyfinga á grunnvatnskerfið og áhættu á afleiddum jarðskjálftum. Betri skilningur á þessum ferlum mun bæta greiningar á hættumsem tengjast framtíðar umbrotum eldstöðvakerfisins í Krýsuvík.

Aukinn viðbúnaður gegn jarðskjálftavá og samþætt áhættustjórnun á Íslandi
Háskóli Íslands, Samsýn, Landsvirkjun, Vegagerðin, Náttúruhamfaratrygging Íslands

Markmið INSPIRE er þróa umgjörð til að meta og draga úr jarðskjálftaáhættu á Íslandi. Byggt er á mælingum og rannsóknum, og niðurstöður úr fyrirliggjandi íslenskum og evrópskum rannsóknum nýttar. Hér má nefna eðlisfræðileg líkön til að herma yfirborðshreyfingu í jarðskjálftum, jarðtæknilegar rannsóknir, íslensk tjónnæmislíkön og félagsvísindalegar rannsóknir á seiglu og viðbúnaði samfélagsins. Þverfagleg þátttaka í verkefninu ýtir undir að yfirvöld, stofnanir, sérfræðingar og almennir borgarar vinni saman að minnkun jarðskjálftaáhættu. Stafræn netlausn fléttar saman rauntímamæligögn, gögn um útsett mannvirki og tjónnæmislíkön til að meta skemmdir á byggingum og innviðum eftir jarðskjálfta og fá skyndimat á aðstæðum sem gagnast við ákvarðanatöku yfirvalda og viðbragðsaðila. INSPIRE er í samræmi við Sendai-áætlunina um áhættuminnkun í náttúruhamförum. Samþætting við evrópska innviði eins og EPOS og ESM gagnagrunninn tryggir vísindalegt ágæti og varanlega gagnsemi fyrir Ísland.