Efni tilkynningar er að löggæsluyfirvöld á Íslandi ásamt systurstofnunum erlendis upprættu í síðustu viku fjölþjóðlegan skipulagðan brotahóp sem staðið hefur fyrir umfangsmiklum innflutningi á fíkniefnum frá Suður-Ameríku til Evrópu, m.a. á kókaíni. Aðgerðirnar fóru fram í tengslum við í samræmda rannsókn lögreglu- og ákæruvalds á Íslandi, í Litháen og á Spáni, með stuðningi Europol og Eurojust. Brotahópurinn er talinn hafa aflað sér um 4 milljóna evra í ólögmætum hagnaði með stórfelldu fíkniefnasmygli.

Málið hefur verið til rannsóknar hjá lögreglu í tæpt ár með aðkomu og aðstoð Tollgæslu og náði hámarki með samhæfðum alþjóðlegum aðgerðardegi þann 4. febrúar sl. þar sem 24 voru handteknir; 11 á Íslandi, sex í Litháen, fjórum á Spáni, tveimur í Belgíu og einni í Danmörku.

Jafnframt var farið í fjölda húsleita og mikið af munum og raftækjum haldlögð auk fjármuna, rafmyntaveskis, greiðslukorta og armbandsúra. Ein norræn- og þrjár evrópskar handtökuskipanir hafa verið gefnar út af hálfu Íslands á fjórum hinna handteknu, í Danmörku og á Spáni og fóru þrír íslenskir lögreglumenn til Spánar vegna aðgerðanna.

Brotahópurinn reiddi sig að mestu á burðardýr, einstaklinga í viðkvæmri stöðu, til flytja efnin á milli landa. Burðardýrin földu kókaín ýmist í farangri sínum eða innvortis með því að gleypa pakkningarnar og í sumum tilfellum voru efnin flutt í fljótandi formi.

Rannsókn lögregluyfirvalda leiddi í ljós að eftir að efnin komu til Íslands sá brotahópurinn um dreifingu þeirra. Ólögmæti hagnaðurinn var svo þvættaður í gegnum fasteignir og aðrar eignir í Litháen.

Vegna umfangs starfseminnar vann lögregla með lögregluyfirvöldum í Litháen og á Spáni í gegnum Europol og síðar einnig Eurojust þar sem yfirvöld á Íslandi og í Litháen stofnuðu sameiginlegt rannsóknarteymi (JIT). Eftir sameiginlega fundi í Hag í Hollandi var ljóst að brotahópurinn var með virka starfsemi í fleiri löndum til viðbótar við Ísland, Litháen og Spán, þ.e. Danmörku og Belgíu. Þá átti lögregla einnig gott samstarf við fíkniefnalögreglu Dóminíska Lýðveldisins.

Europol studdi rannsókn málsins með því að auðvelda upplýsingaskipti, aðstoða við greiningar til að bera kennsl á grunaða og kortleggja uppbyggingu skipulagða brotahópsins.

Lögreglan vinnur nú að úrvinnslu haldlagðra gagna auk þess sem skýrslutökur standa yfir af hinum handteknu í öllum framangreindum löndum. Við leitir í fimm af níu fangaklefum fundust símtæki og aðrir rafrænir munir sem unnið er að því að afrita og rannsaka innihald þeirra en rökstuddur grunur leikur á að notast hafi verið við þau tæki í áframhaldandi skipulagningu brotastarfseminnar.

Að rannsókninni hér á landi standa embætti lögreglustjórans á Suðurnesjum, sem fer með rannsókn málsins, embætti héraðssaksóknara, embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu og embætti ríkislögreglustjóra. Þá hefur lögreglu borist ómetanleg aðstoð frá tollgæsluyfirvöldum sem og fangelsismálayfirvöldum.

Í málinu eru ríkir rannsóknarhagsmunir og er málið afar umfangsmikið enda hefur rannsókn á ætlaðri skipulagðri brotastarfsemi þessa hóps staðið yfir óslitið í eitt ár hér á landi eða frá febrúar 2025. Rannsóknin hefur verið tíma- og mannaflafrek en að mati lögreglu endurspeglar rannsóknin mikilvægi aukins og markviss samstarfs innlendra og erlendra löggæsluyfirvalda í baráttunni gegn skipulagðri brotastarfsemi sem og hópa sem starfa þvert á landamæri. Þá hefur viðvera tengslafulltrúa Íslands í Europol og Eurojust sannað ótvírætt gildi sitt í þessari umfangsmiklu rannsókn.

Sjá nánar: Drug trafficking network supplying cocaine to Iceland dismantled