Tímamót í Vaglaskógi
1. júlí 2026
Nýr eldaskáli í Vaglaskógi var formlega tekinn í notkun föstudaginn 26. júní og við sama tækifæri voru Rúnari Ísleifssyni þökkuð vel unnin störf í embætti skógarvarðar. Helga Ösp Jónsdóttir tók nýlega við keflinu og hún er fyrsta konan sem gegnir stöðu skógarvarðar í íslensku þjóðskógunum. Helga segist spennt fyrir því sem fram undan er, ekki einungis fyrir auknum möguleikum sem eldaskálinn færir heldur einnig nýju fræhúsi sem senn rís á Vöglum.

Rúnar tekur við þakklætisvotti frá Landi og skógi af Helgu Ösp. Ljósmynd: Pétur Halldórsson
Fjöldi manns lagði leið sína í Vaglaskóg milli klukkan tvö og fjögur á föstudaginn var. Kveikt var upp í nýja eldaskálanum sem verið hefur í smíðum í skóginum undanfarin misseri eftir verðlaunahönnun Arkís arkitekta úr samkeppni um áningarstaði í þjóðskógunum sem haldin var 2013.
„Með eldaskálanum opnast nýir möguleikar á nýtingu skógarins, ekki eingöngu fyrir tjaldgesti heldur alla gesti sem sækja Vaglaskóg heim, segir Helga Ösp Jónsdóttir. Hún tók við starfi skógarvarðar 1. maí í vor af Rúnari Ísleifssyni sem hafði gegnt starfinu frá 2014. Rúnar verður áfram í starfi hjá Landi og skógi við skógmælingar og áætlanagerð.
Starfsfólk skógarvarðarins á Norðurlandi og fleiri úr starfsliði stofnunarinnar á Norðurlandi færðu Rúnari gjafir og þakkir í tilefni tímamótanna en það gerðu líka fulltrúar þingeyskra skógræktarfélaga og skógarbænda. Þá var Helga Ösp líka boðin velkomin og síðan gafst tækifæri til að hittast, spjalla og njóta kosta nýja eldaskálans þar sem ketilkaffi var hitað yfir eldi, grillaðir sykurpúðar, ástarpungar og kleinur í boði og hægt að skoða aðstöðuna nýju.

Sýnir möguleika skógarauðlindarinnar
Byggingin er öll reist úr íslensku timbri. Sitkagreni úr Haukadal er að mestu í burðarvirki þess og rauðgreni úr sama skógi í klæðningu á þaki. Klæðning á stöfnum skálans og salernishúsi er úr lerki úr Fnjóskadal og eru snyrtingar líka fallega klæddar lerki að innan. „Eldaskálinn er því gott dæmi um hvernig nýta má íslenska skógarauðlind í mannvirkjagerð,“ segir Helga Ösp. Eldaskálinn bæti mjög aðstöðu gesta í Vaglaskógi allan ársins hring með snyrtingum, skjóli og aðstöðu til samveru.
Auk tækifæranna sem eldaskálinn veiti til fjölbreyttari notkunar Vaglaskógar lítur Helga björtum augum til þess sem fram undan er í skógarnytjum. Timburauðlindin sé farin að sýna sig og spennandi verði að takast á við að koma henni á framfæri og vinna að sjálfbærum timburnytjum á komandi árum.

Aðspurð hvað hafi lokkað við starf skógarvarðar segir Helga að þarna hafi boðist fjölbreytt starf þar sem í mörg horn sé að líta til að tryggja að skógarnir séu í góðu standi, ásýndin góð og þeir séu nýttir á vandaðan og sjálfbæran hátt. Þetta sé líka skemmtileg vinna með góðu fólki. Halda þurfi vel utan um mannskapinn og einvalalið sé að störfum Vaglaskógi. Hún hafi tekið við góðu búi en líka verið vel tekið. Allir hafi verið boðnir og búnir að aðstoða nýja skógarvörðinn.
Helga segir að það hafi verið nokkuð bratt að taka við starfinu í miðjum vorönnum. Hún hafi búist við miklu en verkefnin hafi reynst enn fjölbreyttari og fleiri en hún hafi átt von á. Ekki þurfi eingöngu að hugsa um sjálfan skóginn heldur útivistarsvæðin líka og allt sem þeim tilheyrir. Skógarnir líti vel út og tjaldsvæðin líka, enda hafi veturinn verið snjóléttur og raunar ekki komið fyrir alvöru fyrr en undir vor – sem að vísu hafi seinkað svolítið vorverkunum. Norðlensku þjóðskógrnir teygja sig nokkuð víða um landshlutann. Sá vestasti er í Spákonufelli á Skagaströnd og sá austasti í Ásbyrgi.

Helga Ösp er menntuð plöntusjúkdómafræðingur og starfaði að þeim málum hjá Landi og skógi þar til hún tók við starfi skógarvarðar. Hún segir að áhuginn á sjúkdómum og skaðvöldum sem herja á tré og skóga hafi síður en svo horfið. Meiri spurning sé hversu mikill tími verði til að sinna slíku með önnum skógarvarðar. Þessa dagana er brúnleitur blær að birtast á birkinu í Vaglaskógi. Þar er á ferðinni birkikemban sem sýnir sig fyrri part sumars og sýnist Helgu að staðan sé ekki ósvipuð því sem verið hefur síðustu sumur í því efni.
Tækifæri í nýju fræhúsi
Á liðnu hausti hófust undirbúningsframkvæmdir við nýtt fræhús sem reist verður seinna í sumar við hlið eldra fræhúss á Vöglum. Steypt verður í grunninn á næstu dögum og í ágúst kemur flokkur að utan til að reisa húsið sem fullbyggt gefur færi á að auka verulega framleiðslu á fræi lerkiblendingsins Hryms. Hann hefur reynst sérlega vel í nýskógrækt vítt og breitt um landið, hraðvaxta, hraustur og beinvaxinn. Til viðbótar við aukna frærækt fæst líka aukið rými til kynbóta á trjátegundum, segir Helga. Hún lítur spennt til framtíðar hvað þetta varðar. Á Vöglum sé líka aðstaða til rannsókna og tilrauna en allt spili þetta vel saman með öðrum verkefnum á staðnum.

Nýi skógarvörðurinn segist aðspurður ekki ætla að búa í Vaglaskógi að svo stöddu heldur áfram á Akureyri. „Kannski flyt ég einhvern tíma í skóginn,“ segir Helga Ösp Jónsdóttir, sem er fyrsta konan sem gegnir starfi skógarvarðar hjá opinberri skógræktarstofnun á Íslandi. Það eru tímamót ekki síður en tilkoma nýs eldaskála og aukinnar aðstöðu til fræræktar og trjákynbóta.
Land og skógur býður Helgu Ösp velkomna til nýrra starfa og óskar alls hins besta.


