Ísland með í yfirlýsingu um sjálfbæra skóga fyrir viðnámsþol samfélaga
5. júní 2026
Á tíundu ráðherraráðstefnu samstarfsvettvangsins Forest Europe var ritað undir yfirlýsingu 46 Evrópuþjóða um sjálfbæra skóga fyrir viðnámsþolin samfélög. Forstöðumaður Lands og skógar undirritaði yfirlýsinguna fyrir Íslands hönd. Á ráðstefnunni var meðal annars áberandi sú aukna áhersla sem lögð er á notkun timburs í húsbyggingum en einnig kom fram að skógar eru nú tilteknir sem nauðsynlegir innviðir í varnaráætlunum Evrópulanda.

Hér rita undir yfirlýsinguna fulltrúar Ungverjalands, Íslands og Írlands, Ágúst Sigurðsson í miðið. Ljósmynd: Forest Europe
Ráðstefnan var haldin í Stokkhólmi annan og þriðja júní. Þar var meðal annars kynnt ný skýrsla um stöðu og þýðingu evrópskra skóga þar sem kemur fram að evrópskir skógar þekja 232 milljónir hektara eða 40% af landsvæði Evrópu. Það samsvarar um tuttuguogþrefaldri stærð Íslands. Forest Europe er vettvangur fyrir ráðherra, sérfræðinga og embættisfólk til að sammælast um stefnumótun og reglur varðandi verndun skóga og sjálfbæra umhirðu þeirra og nýtingu.
Megininntak yfirlýsingarinnar um sjálfbæra skóga fyrir sjálfbær samfélög er að kynna og innleiða þá kraftmiklu hugsun sem felst í sjálfbærri skógrækt sem heildstæðum ramma fyrir stefnumótun og áætlanagerð og tryggja þannig viðnámsþol skóga og samfélaga til framtíðar. Ágúst Sigurðsson, forstöðumaður Lands og skógar, tók þátt í ráðstefnunni og undirritaði yfirlýsinguna fyrir Íslands hönd í umboði ráðherra.
Loftslagsbreytingar, líffjölbreytni og arkítektúr
Úrlausnarefnin um þessar mundir tengjast helst aðlögun að loftslagsbreytingum, verndun líffræðilegrar fjölbreytni, vörnum gegn skógaskemmdum og því hvernig skógarnir geta nýst lífhagkerfinu.
Nokkuð var fjallað um aukna notkun timburs til húsagerðar en reiknað er með að áhersla á timburhús geti dregið úr losun koltvísýrings um 50% samanborið við önnur byggingarefni eins og steinsteypu. Fram kom að arkítektar myndu leika mikilvægt hlutverk í aukinni áherslu á timburhús. Bent var á að í Evrópu einni væru starfandi 580.000 arkítektar. Kynnt voru nokkur mjög áhugaverð verkefni sem eru byggð á þessari hugsun svo sem SICKLA-verkefnið í Stokkhólmi þar sem allar byggingar eru úr timbri, alls 250.000 fermetrar.
Fram kom einnig á ráðstefnunni að mjög mikil áhersla er lögð á eflingu líffræðilegs fjölbreytileika og fjármögnun á verkefnum sem tengjast henni. Finnar hafa náð árangri á þessu sviði og hafa nýverið hleypt af stokkunum markaði fyrir „náttúrueiningar“ (e. nature credits) sem finna má upplýsingar um á vefnum mtk.fi.
Skaðvaldar og hernaðarógn
Á ráðstefnunni voru teknir fyrir ýmsir skaðvaldar í skógum. Þar ber hátt skaða af völdum skordýra, þurrka, hita og sömuleiðis skógarelda sem hafa orðið tíðari og umfangsmeiri á síðari árum. Skógareldar geisa á 390 milljónum hektara árlega í heiminum. Um 60% þeirra skóga eru í Afríku en um 4% í Evrópu. Skógareldar kvikna oft með eldingaveðri en líka með ýmsum hætti af mannavöldum.
Fulltrúi Úkraínu á ráðstefnunni sýndi til að mynda átakanlegar myndir og myndbönd frá átakasvæðunum þar í landinu. Þar sást vel hve hörmulegar afleiðingar stríðið hefur þar á aðstæður allar, þar á meðal á skógana. Rússar kveikja skógarelda markvisst til tortímingar og stríðsvinninga. Um 20% allra skóga í Úkraínu eiga nú eftir að vera hættusvæði um langa framtíð vegna jarðsprengna sem talið er að muni taka áratugi ef ekki aldir að uppræta.
Það þykir til marks um breytta heimsmynd að flestar þjóðir Evrópu tiltaka nú skógana sem hluta af nauðsynlegum innviðum í varnaráætlunum sínum.
Albanir taka við keflinu
Svíar hafa farið með forystuna hjá Forest Europe undanfarin ár en um næstu áramót taka Albanir við keflinu og þykir það bera vott um þann aukna kraft sem er að færast í albanskt samfélag á ýmsum sviðum nú um stundir.
Skýrsla um stöðu evrópskra skóga
Hér undirrita Peter Kullgren, ráðherra landsbyggðamála í Svíþjóð, og Sofjan Jaupaj, umhverfisráðherra Albaníu. Ljósmynd: Forest Europe
