Fara beint í efnið
Land og skógur Forsíða
Land og skógur Forsíða

Land og skógur

Fræhöll rís

7. september 2026

Uppsetning á stóru gróðurhúsi í Vaglaskógi er nú í fullum gangi og er stefnt að því að það verði að mestu tilbúið að utan nú í vikunni. Húsið gerir kleift að auka verulega framleiðslu á fræi lerkiblendingsins Hryms auk þess sem það eykur möguleika á öðru kynbótastarfi hjá Landi og skógi.

Nýja fræhúsið í Vaglaskógi í uppsetningu. Ljósmynd: Pétur Halldórsson

Aukið rými fyrir aukna fræframleiðslu

Fyrir er á Vöglum um þúsund fermetra gróðurhús sem gengur undir heitinu „fræhúsið“ eða jafnvel „fræhöllin“. það hefur verið nýtt til framleiðslu á góðu trjáfræi undanfarna áratugi, aðallega Hrymsfræi. Hrymur er blendingur úrvalstrjáa af rússa- og evrópulerki sem reynist hafa kosti beggja tegundanna en er laus við helstu galla þeirra til ræktunar á Íslandi. Einkum reynist hann vel á svæðum á Suður- og Vesturlandi þar sem ekki hefur gengið vel að rækta lerki vegna óstöðugs veðurs um vetrartímann sem eykur hættuna á að trén vakni of snemma af vetrardvala og skemmist í síðvetrarfrostum.

Hannað til að þola snjóþyngsli

Nýja fræhúsið verður stærra en hið eldra, tæpir hundrað metrar að lengd og 16,5 metrar á breidd eða 1.636 fermetrar. Þetta er stálgrindarhús sem klætt verður með sextán millimetra einangrandi pólíkarbónat-plasti. Í því verður hefðbundin hitastýring og loftun með sjálfvirkum gluggum í mæni. Húsið er sérstaklega hannað til að þola snjóþyngsli sem gjarnan verða mikil í Vaglaskógi.

Eistneskir sérfræðingar sjá um uppsetningu

Landogskogur.is hitti fyrir helgi verkstjórann við uppsetningu hússins, Andres Hinst, sem hefur ásamt fimm félögum sínum unnið alla daga undanfarnar vikur við að koma húsinu upp. Hann segir húsið sambærilegt við önnur sem hann hefur unnið að uppsetningu á ef frá sé talin klæðningin. Algengast sé að sett sé tvöfalt lag af mjúkum plastdúk á þessi hús líkt og er í tveimur húsum hjá Sólskógum sem sett hafa verið upp á vegum sama fyrirtækis.

Fyrirtækið er eistneskt og heitir Topgreen. Það sérhæfir sig í sölu og uppsetningu á gróðurhúsum og tilheyrandi tæknibúnaði. Hús frá fyrirtækinu hafa verið sett upp í mörgum Evrópulöndum svo sem í Hollandi, Belgíu, Þýskalandi, Svíþjóð og víðar. Andres vonast til að þeir félagar ljúki störfum við húsið tíunda september en þá verður eftir ýmis vinna innan húss sem við segjum nánar frá síðar.

Hönnun og framkvæmd

Jarðverk ehf. gerði grunninn að húsinu. Grafið var fyrir því síðasta haust og fyllt með möl sem seig í vetur. ÁK-smíði sá svo um að steypa sökkulinn í vor. Efla verkfræðistofa sá um mælingar, uppdrætti og gögn fyrir útboð sem fram fór að lokinni vandaðri þarfagreiningu. Tilboðið frá Topgreen var metið hagstæðast og gerði raunar kleift að hafa húsið stærra en áætlað hafði verið í upphafi.

Ný tækifæri í trjákynbótastarfinu

Þegar hafa verið ágræddar lerkiplöntur með sprotum af úrvalstrjám sem komið verður fyrir í nýja fræhúsinu á komandi mánuðum. Um leið verður hugað að endurnýjun elstu trjánna í eldra húsinu og umbótum í framleiðslu Hrymsfræs. Sömuleiðis gefst tækifæri til að móta aðra starfsemi sem þessi aukna aðstaða býður upp á með aukin gæði að leiðarljósi. Nánar um það þegar þar að kemur.