Rannsaka hlutverk hughreystingar í átröskunum
13. maí 2026
Vísindasjóður Landspítala veitti nýverið dr. Brynjari Halldórssyni rannsóknarstyrk til þriggja ára.

Rannsóknarverkefnið hefur það að markmiði að auka skilning á því hvað viðheldur átröskunum og hvernig megi bæta árangur meðferðar. Verkefnið er hluti af doktorsnámi Heiðu Rutar Guðmundsdóttur, sálfræðings og teymisstjóra átröskunarteymis Landspítala, sem segir: „Rannsóknarverkefnið beinist sérstaklega að sálfræðilegum viðhaldsþáttum sem hafa verið vel rannsakaðir í kvíðaröskunum og kannar hvort þeir eigi einnig við um átraskanir. Ýmislegt bendir til þess að átraskanir og kvíðaraskanir eigi ákveðna þætti sameiginlega“.
Einn helsti áhersluþáttur rannsóknarinnar er endurtekin leit að hughreystingu. Hún felst í því að einstaklingur leitar ítrekað til annarra eftir hughreystingu um það sem veldur honum kvíða eða óöryggi. Slík hughreysting getur dregið tímabundið úr vanlíðan, en jafnframt átt þátt í því að viðhalda vandanum til lengri tíma.
Þessi hegðun er þekkt hjá einstaklingum sem glíma við kvíðavandamál og unnið er markvisst að því í sálfræðilegri meðferð að draga úr sókn fólks í hughreystingu. Mun minna er hins vegar vitað um hlutverk hughreystingar í átröskunum, þrátt fyrir að þau sem vinna með þessum sjúklingahóp sjái oft dæmi um að fólk leiti endurtekið eftir hugreystingu, t.d. frá meðferðaraðilum, nánustu fjölskyldu eða vinum.
Mikilvægt að efla árangur meðferðar við átröskunum
Hjá fólki með átraskanir snýr hughreystingin oft að hlutum eins og mat, þyngd og útliti. Markmiðið með rannsóknarverkefninu er að skilja betur þessa hegðun og þróa leiðir til að vinna markvisst með hana innan hugrænnar atferlismeðferðar við átröskunum. Slíkt er mikilvægt þar sem stöðugt þarf að leita leiða til að efla árangur meðferðar við átröskunum.
Hugræn atferlismeðferð er gagnreynd meðferð við átröskunum og algengasta meðferðin sem veitt er við þessum vanda. Rannsóknir sýna þó að aðeins um helmingur þeirra sem fara í meðferð ná fullum bata, einhverjir ná síðan bata að hluta til. Því er brýn þörf á rannsóknum sem geta stutt við áframhaldandi þróun meðferðar og bætt árangur hennar.
Verkefnið er unnið innan átröskunarteymis geðþjónustu Landspítala í samvinnu við sálfræðideild Háskólans í Reykjavík. Styrkurinn gerir rannsakendum kleift að vinna rannsóknina samhliða klínískri vinnu á spítalanum.
