Alls voru líffæragjafir á Íslandi fjórtán talsins árið 2025: tólf voru eftir heiladauða og tvær eftir blóðrásardauða en verklag við líffæragjöf eftir blóðrásardauða var innleitt síðasta vor. „Þessar aukalegu tvær líffæragjafir marka hlutfallslega mikla aukningu í okkar litla landi. Hver einasta líffæragjöf skiptir svo miklu máli og getur bjargað allt að fimm einstaklingum,” segir Sigrún Ásgeirsdóttir, svæfinga- og gjörgæslulæknir. Þessi fjöldi líffæragjafa samsvarar um það bil 31 líffæragjöf á milljón íbúa, sem er mjög góður árangur, og til samanburðar má nefna að nágrannalöndin voru með 21-24 gjafir á milljón íbúa.

Sigrún telur að auki að öll umræðan sem skapaðist í kringum innleiðingu nýja verklagsins hafa gert það að verkum að starfsfólk spítalans hafi verið sérstaklega vakandi fyrir því hvaða sjúklingar gætu verið mögulegir líffæragjafar. Það hafi spilað inn í hversu margar líffæragjafir voru hér á landi í fyrra. „Mér finnst ég einnig upplifa aukna meðvitund í samfélaginu um líffæragjafir, sem gerir þetta erfiða samtal aðeins auðveldara. Það eru margir sem þekkja einhvern sem hefur þurft að þiggja líffæri, og hafa þannig kynnst því sjálf hversu stórt þetta er.”

Þröng skilyrði sem þarf að uppfylla til að verða líffæragjafi

Þótt um sé að ræða góðan árangur í fjölgun líffæragjafa er staðan þó sú, hér á landi og um heim allan, að eftirspurnin eftir líffærum er margfalt meiri en framboðið. „Markmiðið er alltaf að fjölga líffæragjöfum. Með innleiðingu líffæragjafar eftir blóðrásardauða víða um heim opnaðist möguleiki á því og við höfum séð aukningu í líffæragjöfum víða í Evrópu. Staðreyndin er þó sú að það eru mjög þröng skilyrði sem þarf að uppfylla til að verða líffæragjafi eftir andlát, lagalega og siðferðislega. Það er ekki alltaf hægt að verða líffæragjafi þótt viljinn hafi verið til staðar,“ segir Sigrún. Með innleiðingu líffæragjafar eftir blóðrásardauða sé markmiðið að fjölga líffæragjöfum um u.þ.b. þrjár á ári, en Sigrún segir að með meiri reynslu og þekkingu sé möguleiki að sú tala hækki.