Verkefnið ber titilinn „Innsýn í fylgjuþurrð með fylgjuvefjaskoðun til að bæta forspá um meðgöngueitrun og andvana fæðingar.“ Í ágripi þess segir að fylgjan sé einstakt en lítt rannsakað líffæri sem tengir saman móður og fóstur. Vanstarfsemi hennar eða fylgjuþurrð greinist sjaldan fyrr en við fylgjuvefjaskoðun eftir fæðingu. Markmið rannsóknarinnar er að finna leiðir til að spá betur fyrir um fylgjuþurrð snemma á meðgöngu og einnig að bæta greiningu vandamálsins þegar það kemur fram seinna á meðgöngu.

Rannsóknarhópurinn vonast til að stíga mikilvæg skref til nýrra uppgötvana á aðferðum sem gætu afstýrt alvarlegum afleiðingum fylgjuþurrðar, þá sérstaklega meðgöngueitrun og fósturdauða. Í hópnum eru:

• Þóra Steffensen, sérfræðingur í fylgjumeinafræði á Landspítala og Tampa General Hospital í Bandaríkjunum.

• Jón Jóhannes Jónsson, yfirlæknir erfða- og sameindalæknisfræðideildar Landspítala og prófessor í lífefnafræði við læknadeild Háskóla Íslands.

• Hulda Hjartardóttir, yfirlæknir fæðingateymis Landspítala og lektor við læknadeild Háskóla Íslands.

• Alexander Smárason, yfirlæknir í fæðinga- og kvensjúkdómalækningum á Sjúkrahúsinu á Akureyri og prófessor við Heilbrigðisvísindastofnun Sjúkrahússins á Akureyri og Háskólans á Akureyri.

• Ragnheiður I. Bjarnadóttir, fæðinga- og kvensjúkdómalæknir á Landspítala.

• Brynhildur Tinna Birgisdóttir, fæðinga- og kvensjúkdómalæknir á Landspítala og rannsakandi við Karolinska Institutet í Stokkhólmi.

Verkefnið verður unnið í samstarfi við Íslenska erfðagreiningu, Miðstöð í lýðheilsuvísindum, Karolinska Institutet í Stokkhólmi og Rikshospitalet í Kaupmannahöfn.

Nánar um rannsóknina

Markmið rannsóknarinnar er að bæta forspár um snemmkomna fylgjuþurrð, sem birtist oft sem meðgöngueitrun, og bæta greiningu síðkominnar fylgjuþurrðar sem getur valdið fósturdauða fyrirvaralaust án einkenna. Ólíkt öðrum rannsóknum verður stuðst við fylgjuvefjaskoðun til að skilja betur ástæður fylgjuþurrðar. Rýnt verður í tvær vefjameinafræðilegar tegundir fylgjuþurrðar, blóðflæðistruflun og bólgu í fylgjutotum.

Rannsóknarhópurinn hyggst auka skilning á fylgjuþurrð og afleiðingum hennar með því að tengja vefjaskemmdirnar við einkenni og lífmerki. Nokkur lífmerki eru talin endurspegla flæðistruflun í fylgjunni snemma í þungun og hafa þokkalegt forspárgildi fyrir snemmkominni meðgöngueitrun. Ný lífmerki eru nauðsynleg til að bæta forspárgildi skimunar og þetta rannsóknarþýði mun gera rannsakendum kleift að leita að sértækum lífmerkjum fyrir flæðistruflun í fylgju. Lífmerki sem gæfu til kynna bólgusvörun seint í meðgöngu gætu greint hvaða börn eiga á hættu á að deyja skömmu fyrir fæðingu vegna síðkominnar fylgjuþurrðar og þannig gert kleift að afstýra dauðsföllum með framköllun fæðinga í tæka tíð. Samþætting klínískra, lífefnafræðilegra og vefjafræðilegra gagna verður dýrmætur grunnur að framtíðar rannsóknum og mun stuðla að bættri forspá og forvörnum gegn alvarlegum afleiðingum fylgjuþurrðar.