Streptókokkahálsbólga

Orsakir

Hálsbólga er oftast af völdum veira. Aðeins:

• 1 af hverjum 10 fullorðnum

• 3 af hverjum 10 börnum

eru með hálsbólgu af völdum streptókokka.

Streptókokkahálsbólga er bakteríusýking í koki sem orsakast af Streptococcus pyogenes (beta-hemólýtískir streptókokkar af flokki A). Hún er algengasta bakteríusýkingin sem veldur hálsbólgu, sérstaklega hjá börnum og unglingum.

Áhættuþættir

• Aldur: Algengust hjá börnum 5–15 ára

• Náin samskipti við smitaða (t.d. í skóla eða leikskóla)

• Vetur og snemmbært vor

• Veikt ónæmiskerfi

• Fjölmenn heimili eða stofnanir

Einkenni

• Sársauki við kyngingu

• Hiti

• Roði í hálsi og bólgnir hálskirtlar

• Hvít eða gul skán á hálskirtlum

• Höfuðverkur og líkamsverkir

• Bólgnir eitlar á hálsi

• Enginn hósti

  (algengt aðgreiningareinkenni frá veirusýkingu)

Greining

Klínísk mat læknis byggt á einkennum og skoðun.

Rannsóknir:

• Streptókokkapróf (skyndipróf)

• Ræktun úr hálsstroki til staðfestingar

Meðferð

Sýklalyf

Markmið meðferðar:

• Stytta veikindatíma

• Draga úr smiti

• Fyrirbyggja fylgikvilla, svo sem gigtarsótt og gauklabólgu

Stuðningsmeðferð

• Verkjalyf (t.d. parasetamól eða íbúprófen)

• Næg vökvainntaka

• Hvíld

• Hálstöflur eða önnur mýkjandi úrræði fyrir háls

Streptókokkaberar

• Eru almennt ekki í hættu á alvarlegri sýkingu

• Smita sjaldan aðra

• Á aðeins að taka sýni ef einkenni eru til staðar

• Ekki á að meðhöndla einkennalausa bera með sýklalyfjum

Fylgikvillar

• Kverkabólga (peritonsillar abscess)

• Miðeyrnabólga

• Skútabólga

• Blóðsýking (sjaldgæf en alvarleg)

• Gigtarsótt (bólga í hjarta, liðum, húð og heila)

• Gauklabólga (nýrnasjúkdómur sem getur valdið bjúg og háþrýstingi)

Fyrirbygging

• Góður handþvottur

• Forðast náin samskipti við smitaða

• Ekki deila glösum, hnífapörum eða tannburstum

• Börn ættu að vera heima þar til þau hafa verið á sýklalyfjum í a.m.k. 24 klst.