Ákvörðun nr. 24/2026
Þann 27. apríl 2026 kom nefnd um eftirlit með lögreglu saman til fundar og tók eftirfarandi ákvörðun nr. 24/2026.

I.
Efni kvörtunar
Nefnd um eftirlit með lögreglu barst erindi frá [...] dags. 3. febrúar 2026. Í erindinu eru gerðar athugasemdir við framkomu og starfsaðferðir starfsmanna lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu þegar afskipti voru höfð af ólögráða syni hans, [...] þann 10. janúar sl. Fram kemur í erindinu að vinir [...] hafi verið að sprengja flugelda og þegar lögregla mætti á vettvang hafi þeir forðað sér en ekki [...] þar sem hann var ekki að taka þátt. Einn lögreglumannana hafi skrúfaði niður rúðuna og skipað [...] að koma að bílnum, gripið svo í úlpuna hans og dregið hann að sér harkalega þannig að úlpan opnaðist. Þá hafi tveir lögreglumenn stigið út úr bifreiðinni og stillt sér upp sitthvoru megin við [...] og annar þeirra gripið fast í öxl hans. Þeir hafi þá talað harkalega til hans og sagt honum að það yrði ekkert úr honum og hæðst að honum þegar hann táraðist og spurt hann af hverju hann væri með svona miklar tilfinningar, hvort hann væri ekki maður og sagt honum að hann ætti að skammast sín.
Nefndin óskaði eftir frekari upplýsingum frá embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu með bréfi dags. 4. mars 2026.

II.
Valdsvið nefndarinnar
Nefnd um eftirlit með lögreglu starfar á grundvelli VII. kafla lögreglulaga nr. 90/1996, sbr. breytingar á þeim með lögum nr. 62/2016. Helstu verkefni nefndarinnar, sbr. 1. mgr. 35. gr. a. í nefndum lögum, eru að taka við kærum á hendur starfsmanni lögreglu fyrir ætlað refsivert brot við framkvæmd starfa hans annars vegar og taka við kvörtunum vegna starfsaðferða lögreglu eða framkomu starfsmanns lögreglu sem fer með lögregluvald hins vegar. Berist nefndinni erindi um ætlaða refsiverða háttsemi skal erindinu beint án tafar til héraðssaksóknara eða eftir atvikum ríkissaksóknara. Hið sama á við ef einstaklingur lætur lífið eða verður fyrir stórfelldu líkamstjóni í tengslum við störf lögreglu, óháð því hvort grunur er um refsivert brot.
Að því er varðar kvartanir vegna háttsemi eða starfsaðferða sem ekki verða taldar refsiverðar en gætu meðal annars leitt til starfsmannaréttarlegra viðurlaga, skal nefndin sbr. 2. mgr. 35. gr. a., taka rökstudda afstöðu til þeirra og senda viðeigandi embætti kvörtun til frekari meðferðar ef tilefni er til. Þessu til viðbótar hefur nefndin heimild til að senda viðeigandi embætti eða eftir atvikum öðrum stjórnvöldum athugasemdir sínar við afgreiðslu einstakra
mála eða tilmæli um aðrar aðgerðir. Það fellur hins vegar ekki undir valdsvið nefndar um eftirlit með lögreglu að endurskoða ákvarðanir handhafa ákæruvalds um það hvort rétt sé að gefa út ákæru í máli. Nefndin fylgist einnig með meðferð viðkomandi embættis á erindum sem stafa frá henni og embætti sem fá til meðferðar kvartanir sem heyra undir nefndina skulu tilkynna henni um niðurstöður þeirra.

III.
Gögn frá lögreglu
Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu svaraði nefndinni með bréfi dags. 26. mars sl. Meðfylgjandi voru dagbókarfærsla vegna atviksins ásamt dagbókarfærslum vegna annarra afskipta sem höfð hafa verið af syni kvartanda. Í bréfi embættisins kemur m.a. eftirfarandi fram: „[…]Kannað hefur verið með upptökur vegna málsins en því miður er ekki neitt til sem varpað getur ljósi á málið nema dagbók lögreglu vegna málsins. Lögregla hefur haft afskipti af félagahóp sem sonur kvartanda er í m.a. vegna hnífaburðar og hópasöfnun unglinga. Dagbækur þeirra mála fylgja með til upplýsinga.“

Í dagbókarfærslu lögreglu vegna málsins kemur m.a. fram:
„Fengum nokkrar tilkynningar um ungmenni vera að sprengja flugelda í grennd við Álfheima og Gnoðarvog. Að ungmennin væru að henda flugeldum undir bifreiðar sem getur valdið miklum skaða og nota flugelda innan um fólk. Er við komum á svæðið benti einn tilkynnandi okkur á 3 drengi sem voru á bifreiðarstæðinu við [...]. Er við nálguðumst hópinn þá urðu þeir flóttalegir og tveir af drengjunum hlupu af stað. Sjá mátti að aðili í [...] úlpu hélt á kveikjara og hljóp hann á brott. Einn aðili gekk í burtu frá lögreglubifreiðinni en hljóp ekki. Við kölluðum á hann og báðum hann um að ræða við okkur. Hann virtist ekki hafa áhuga á því og héldum við því í hann fyrst um sinn til þess að ná athygli hans og koma í veg fyrir það að hann gæti hlaupið í burtu. Einnig voru þeir grunaðir um að vera að kasta flugeldum í átt að fólki og bifreiðum og vissum við því ekkert hvað hann væri með í vösunum, uppá að við yrðum sjálfir ekki fyrir einhverjum flugeldaskaða. Reyndist þetta vera [...]. [...] var mjög uppstökkur og dónalegur og snéri undan spurningum okkar með dónaskap. Sagði að lögreglumenn væru barnalegir í útliti, að við værum í lélegu líkamlegu ástandi og gætum ekkert hlaupið og sagði að við værum leiðinlegir og fleira. Reyndum við að útskýra fyrir honum um hvað málið snérist og að það varðaði flugeldasprengingar. [...] neitaði fyrir að hafa verið að sprengja, en sagði að vinir sínir hefðu verið að sprengja sem voru með honum. [...] var mjög uppstökkur og reiður og erfitt að eiga við hann samskipti vegna þess. Reynt var að útskýra fyrir honum að svona flugelda fikt gæti verið hættulegt og að menn gætu misst sjón, eyru og útlimi með því að meðhöndla þá á rangan hátt. Einnig var honum bent á að ef flugeldafíflaskapur myndi enda með því að kveikna myndi í bifreið eða húsnæði þá gætu menn farið á sakaskrá, þrátt fyrir að vera ungir. [...] gaf lítið fyrir þetta og sagðist ekki hafa gert neitt. Reynt var að hafa samband við foreldra [...] á vettvangi en án árangurs. Á meðan við vorum að ræða við [...] þá mátti heyra háværa hvelli úr nærliggjandi götum. [...] var mjög uppstökkur á meðan samskiptum okkar stóð og var farinn að gráta undir lokinn og fannst við ósanngjarnir og leiðinlegir. Reynt að benda honum á það að fjölmargir væru búnir að hringja inn útaf flugeldafíflaskap í þeim og menn þyrftu stundum að takast á við afleiðingar þegar verið er að meðhöndla flugelda utan leyfislegan tíma og þegar verið er að sprengja flugelda innan um fólk, ökutæki og húsnæði. Honum tjáð að þetta yrði bókað og að haft yrði samband við foreldra síðar. Ljóst að [...] virtist vera viðkvæmur og gaf lítið fyrir afskipti okkar og vildi ekkert taka þetta til sín. Ekki vitað hvort [...] væri með flugelda meðferðis í vösum þar sem við leituðum ekki á honum. [...] á eldri mál þar sem hann var að bera hníf á sér.“

IV.
Forsendur
Nefnd um eftirlit með lögreglu ber að greina hvort erindi sem henni berast vegna háttsemi lögreglu feli í sér kvörtun yfir starfsháttum eða kæru vegna ætlaðrar refsiverðrar háttsemi starfsmanna lögreglunnar. Af erindinu er ljóst að um er að ræða kvörtun sem lýtur að framkomu og starfsaðferðum starfsmanna embættis lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu. Nefnd um eftirlit með lögreglu fór yfir erindið og þau gögn sem henni bárust frá Lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu. Nefndin telur afar óheppilegt að ekki séu til upptökur af atvikinu, sér í lagi þar sem um er að ræða afskipti af ólögráða einstaklingi. Gögn málsins bera þó með sér að afskipti lögreglu af syni kvartanda voru í lögmætum tilgangi enda refsivert að sprengja flugelda á þessum tíma auk þess sem lýsingar á háttseminni benda til þess að af henni hafi getað stafað hætta fyrir almenning. Þá virðast viðbrögð kvartanda við afskiptum lögreglu hafa leitt til þess að gripið var í úlpu hans. Með hliðsjón af því hvernig málsatvikum var lýst í kvörtun [...] og þeim gögnum sem nefndin hefur undir höndum telur nefndin að þau afskipti lögreglu af kvartanda sem fram koma í meðfylgjandi kvörtun hafi verið í samræmi við III. kafla lögreglulaga nr. 90/1996 og og 18. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 og að ekki séu uppi vísbendingar um mögulega ámælisverða eða refsiverða háttsemi starfsmanna lögreglu, sbr. 2. mgr. 35. gr. a. laga nr. 90/1996. Nefndin telur því ekki tilefni til að aðhafast vegna erindisins.

V.
Niðurstaða
Ekki er tilefni til að aðhafast frekar vegna erindisins.
Reykjavík, 27. apríl 2026
Nefnd um eftirlit með störfum lögreglu