Dómasafn gefið út af dómstólum

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi milli A og B við opinber skipti til slita á óvígðri sambúð. Með hinum kærða úrskurði var viðurkennt að 30% af hreinni eign A í nánar tiltekinni fasteign skyldi falla í hlut B. Landsréttur tók undir þá niðurstöðu, sem greindi í forsendum hins kærða úrskurðar, að hvað sem liði opinberri skráningu á fasteignum, aðgreindum skattskilum og óskráðri sambúð aðila, hefði fjárhagsleg samstaða verið með þeim á sambúðartímanum. Jafnframt að eftir heildarmat á eignastöðu aðila við upphaf sambúðar, fjárhagslegri samstöðu á sambúðartíma, lengd sambúðar, fjölskylduhögum, vinnuframlagi innan og utan heimilis, öflunar A í tvígang á menntun á sambúðartímanum, tekjuöflun aðila og framlag til eignamyndunar, þar með talið framlag föður B við endurbætur og breytingar á fasteignum, og notkun aðila á þeim, að fallast yrði á að forsendur væru til að meta sérstaklega hlutdeild B í þeirri eignamyndun sem varð á sambúðartímanum. Landsréttur rakti meðal annars að töluverð eignamyndun hefði orðið í fasteignum A á sambúðartímanum og staðfesti hinn kærða úrskurð.

S hf. höfðaði mál gegn SE til ógildingar á úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála í máli 1/2021 þar sem kæru S hf. var vísað frá áfrýjunarnefndinni. Kæra S hf. til nefndarinnar sneri að ákvörðun SE sem fólst í gerð sáttar SE og E hf. en með sáttinni skuldbatt E hf. sig meðal annars til þess að hætta viðskiptalegu sambandi við S hf., væri það til staðar. Með hinum áfrýjaða dómi var úrskurður áfrýjunarnefndarinnar felldur úr gildi. Í dómi Landsréttar kom fram að aðilar að samráðsmáli sem til rannsóknar væri og ekki hefðu viðurkennt brot, eins og átti við um S hf., gætu ekki talist aðilar að sátt málsaðila sem viðurkennt hefði brot. Ætti það bæði við um þau skilyrði sem viðkomandi aðili undirgengist með sáttinni og greiðslu sektar. Aðild að stjórnsýslumáli er varðaði ólögmætt samráð sem væri lokið gagnvart einum aðila gæti ekki sjálfkrafa leitt til aðildar annarra málsaðila að þeirri úrlausn, enda beindust þau málalok að þeim sem gengist undir sáttina. Landsréttur vísaði til þess að við rannsókn SE á ætluðum brotum S hf. hefði félagið átt þess kost að koma að sínum sjónarmiðum, meðal annars varðandi skuldbindingar E hf. samkvæmt sátt E hf. við SE og áhrif sáttarinnar á hagsmuni S hf. Var S hf. því ekki talið hafa sýnt fram á að félagið hefði lögvarða hagsmuni af úrlausn um hvaða skuldbindingu E hf. gekkst undir gagnvart SE með sátt þeirra á milli. S hf. var því ekki talið njóta kæruaðildar fyrir áfrýjunarnefnd samkeppnismála vegna þeirrar ákvörðunar SE sem fólst í gerð sáttarinnar. Var SE því sýknað af kröfum S hf.

SR kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu S um frávísun málsins frá héraðsdómi og kröfu SR um endurupptöku máls héraðsdóms nr. G-2429/2023. S kærði ekki úrskurðinn fyrir sitt leyti og krafðist staðfestingar hans fyrir Landsrétti. Sú niðurstaða héraðsdóms að hafna frávísunarkröfu S var því ekki til endurskoðunar fyrir Landsrétti. Með úrskurði héraðsdóms í máli nr. G-2429/2023 var fallist á kröfu S um að SR yrði tekið til skipta samkvæmt 6.- 8. mgr. 17. gr. laga nr. 82/2019 um skráningu raunverulegra eigenda, sbr. ákvæði II til bráðabirgða við lögin. Í úrskurði Landsréttar var vísað til þess að beiðni SR um endurupptöku málsins hefði borist héraðsdómi innan þriggja mánaða frá uppkvaðningu úrskurðar um töku bús SR til skipta og innan mánaðar frá því félaginu urðu málsúrslit kunn, sbr. 1. mgr. 137. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Landsréttur skírskotaði jafnframt til 1. gr. laga nr. 82/2019 þar sem lýst væri því markmiði laganna að tryggja að ávallt væru til staðar réttar og áreiðanlegar upplýsingar um raunverulega eigendur aðila samkvæmt 2. gr. laganna svo unnt væri að greina og koma í veg fyrir peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka. Krafa S um skipti á SR hefði byggt á því að félagið hefði ekki sinnt þeirri skyldu sinni samkvæmt lögunum að tilkynna um raunverulegan eða raunverulega eigendur sína. Samkvæmt 7. mgr. ákvæðis II til bráðabirgða væri ríkisskattstjóra heimilt að afturkalla kröfu um skipti aðila fram að dómsúrskurði um skipti, enda hefði aðili fullnægt skráningarskyldu sinni. Af þessu yrði ráðið að skráningarskyldur aðili gæti með því að fullnægja skráningarskyldu sinni, að fram kominni kröfu S um skipti, komið í veg fyrir skiptin, enda fyrrgreindu markmiði laganna þá náð og grundvöllur að kröfu S ekki lengur fyrir hendi. Samkvæmt framansögðu þóttu vera uppfyllt lagaskilyrði fyrir endurupptöku fyrrgreinds máls og var því fallist á þá kröfu SR.

L og Í höfðuðu mál og kröfðust þess að úrskurður áfrýjunarnefndar samkeppnismála frá 11. mars 2021 yrði felldur úr gildi. Með úrskurðinum hafnaði nefndin kröfu L og Í um að felld yrði úr gildi ákvörðun S frá 25. ágúst 2020 um að kaup M á öllum hlutum í L og Í fælu í sér samruna í skilningi 17. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005 og að samruninn væri ógiltur með vísan til 17. gr. c sömu laga. Ákvörðun S um að ógilda samrunann byggðist einkum á því að samruni L og Í hefði skaðleg áhrif á markaðinn fyrir þjónustu við myndgreiningar utan sjúkrahúsa á höfuðborgarsvæðinu en samanlögð markaðshlutdeild þeirra væri um 90 til 95%. Að mati S gæfi slík markaðshlutdeild tilefni til að ætla að með samrunanum yrði til markaðsráðandi staða eða að slík staða styrktist. Krafa L og Í um ógildingu úrskurðarins byggðist í meginatriðum á því að S hefði ekki tekið ákvörðun innan lögbundinna fresta, auk þess sem ákvörðun S hefði verið haldin efnislegum annmörkum, einkum hvað varðar mat S á samkeppnislegum áhrifum samruna. Í dómi Landsréttar var rakið að með ákvæði 7. gr. laga nr. 103/2020 hefðu verið gerðar breytingar á þeim fresti sem S hafði til að ógilda samruna samkvæmt 17. gr. d samkeppnislaga. Þar sem meðferð málsins hefði verið ólokið hjá S þegar frestir til að taka ákvörðun voru lengdir við gildistöku 7. gr. laga nr. 103/2020 yrði að leggja til grundvallar að ákvæði síðastnefndu laganna hefðu átt við um atvik málsins. Ákvörðun S um að ógilda samrunann hefði því verið innan lögmæltra fresta samkvæmt gildandi ákvæði 17. gr. d. Sú málsástæða L og Í að ákvörðun S hefði verið haldin efnislegum annmörkum byggðist einkum á því að S hefði ekki tekið nægilegt mið af því hvernig kaupendastyrkur SÍ vægi upp á móti sterkri markaðsstöðu þeirra þegar metið yrði hvernig fyrirhugaður samruni hefði áhrif á virka samkeppni. Í dómi Landsréttar var meðal annars vísað til þess að við mat S á því hvort fyrirhugaður samruni væri til þess fallinn að draga úr virkri samkeppni í skilningi 17. gr. c yrði að líta til þess hvernig samkeppni á markaði geti þróast í kjölfar samruna og taka þá jafnframt afstöðu til þess hvaða þróun væri líklegust. S nyti ákveðins svigrúms við þetta mat en yrði þó að geta sýnt fram á að matið væri forsvaranlegt. Áfrýjunarnefndin hefði talið að þótt kaupendastyrkur SÍ væri verulegur tæki staða L og Í mið af því að þeir aðilar sem væru fyrir á markaðnum hefðu takmarkaða getu til aukinnar myndgreiningarþjónustu, auk þess sem sjúkrahúsin gætu að óbreyttu ekki bætt við sig verkefnum nema að takmörkuðu leyti. Þá gæfi rannsókn S til kynna að aðgangshindranir væru inn á markaðinn og ólíklegt væri að á næstunni kæmu þangað inn burðugir keppinautar til að veita hinu sameinaða fyrirtæki samkeppnisaðhald. Taldi Landsréttur ekki efni til að hnekkja þessu mati. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að ekki hefði verið sýnt fram á að mat S á grundvelli 17. gr. c samkeppnislega, sem áfrýjunarnefnd samkeppnismála staðfesti með úrskurði sínum, hefði verið slíkum annmörkum háð að valdið gæti ógildingu úrskurðarins. Þá hafnaði Landsréttur því að gagnaöflun S og áfrýjunarnefndarinnar hefði verið áfátt eða að forsendur hefðu verið fyrir því að bregðast við með öðrum og vægari hætti en að ógilda samrunann, sbr. 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu S.

Aðilar máls deildu um það hvort SÍ hf. hefði brotið gegn 3. gr. sáttar 15. apríl 2015 og 19. gr. og 3. mgr. 20. gr. sáttar 23. janúar 2015 en báðar sáttirnar gerði SÍ hf. við S á grundvelli 1. mgr. 17. gr. f samkeppnislaga nr. 44/2005. Með úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála 13. janúar 2021 í máli nr. 1/2020 staðfesti nefndin niðurstöðu S um brot SÍ hf. gegn 3. gr. sáttarinnar 15. apríl 2015 en vísaði þeim hluta ákvörðunar S er laut að ætluðu broti SÍ hf. gegn 19. gr. og 3. mgr. 20. gr. sáttarinnar 23. janúar 2015 til nýrrar ákvörðunar S. Jafnframt lagði áfrýjunarnefndin 200.000.000 króna sekt á SÍ hf. vegna brota hans gegn 3. gr. sáttarinnar 15. apríl 2015. Snerist ágreiningur aðila um það hvort SÍ hf. hefði beitt ólögmætri samtvinnun sjónvarpsþjónustu og fjarskiptaþjónustu við sölu á áskrift að útsendingum frá ensku úrvaldsdeildinni í knattspyrnu. SÍ hf. sýndi það efni á sérstakri sjónvarpsrás, Símanum Sport, sem hann bauð í þrenns konar áskrift, í fyrsta lagi í stakri áskrift að sjónvarpsrásinni, í öðru lagi sem hluta af efnisveitunni Sjónvarpi Símans Premium og í þriðja lagi sem hluta áskriftarleiðar sem hét Heimilispakkinn og innihélt ýmsa fjarskiptaþjónustu og efnisveituna Sjónvarp Símans Premium. Hægt var að kaupa alla þjónustuþætti í Heimilispakkanum staka og eftir júlí 2019 var hægt að kaupa aðgang að útsendingum frá ensku úrvalsdeildinni í knattspyrnu af samkeppnisaðilum SÍ hf. sem hann seldi efnið í heildsölu. Fram kom í dómi Landsréttar að því yrði ekki slegið föstu að SÍ hf. hefði, með því að gera Símann Sport að hluta Heimilispakkans, tvinnað saman í sölu fjarskiptaþjónustu og sjónvarpsþjónustu þannig að jafnað yrði til skilyrðis samkvæmt 3. gr. sáttarinnar 15. apríl 2015. Var því felldur úr gildi sá hluti úrskurðar áfrýjunarnefndar samkeppnismála sem varðaði 3. gr. ákvörðunarinnar og Í gert að endurgreiða SÍ hf. sektarfjárhæðina. Þá taldi Landsréttur að við úrlausn á því hvort SÍ hf. hefði brotið gegn 19. gr. sáttarinnar 15. janúar 2015 yrði að liggja fyrir mat á því hvort SÍ hf. og M hf. væru í markaðsráðandi stöðu á mörkuðum fyrir sjónvarpsþjónustu og fjarskiptaþjónustu. Einnig taldi rétturinn að skýra yrði inntak 3. mgr. 20. gr. sáttarinnar til samræmis við 19. gr. sáttarinnar þannig að rannsaka yrði skilgreinda markaði málsins og taka afstöðu til þess hvort SÍ hf. væri í markaðsráðandi stöðu á einhverjum þeirra áður en hægt væri að leggja mat á það hvort hann hefði brotið gegn skilyrðum 3. mgr. 20. gr. sáttarinnar. Var málið að þessu leyti ekki talið að fullu upplýst, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Var því ekki hróflað við þeirri niðurstöðu áfrýjunarnefndar samkeppnismála að vísa þeim þætti er laut að ætluðum brotum SÍ hf. á 19. gr. og 3. mgr. 20. gr. sáttarinnar 15. janúar 2015 til nýrrar meðferðar og ákvörðunar S.

K ehf. höfðaði mál á hendur EL, O hf., S ehf. og HH og krafðist þess að ógiltur yrði með dómi að hluta úrskurður kærunefndar útboðsmála sem laut að innkaupum og þróun hugbúnaðar, nánar til tekið Sögu sjúkraskrárkerfis, Heklu heilbrigðisnets og Heilsuveru, til notkunar í heilbrigðiskerfinu. Með hinum kærða úrskurði var þeirri kröfu K ehf. vísað frá dómi að úrskurður kærunefndar útboðsmála yrði ógiltur með dómi að því leyti sem hafnað var kröfum félagsins er lutu að innkaupum EL á hugbúnaðarþróun Sögu sjúkraskrárkerfis og viðbótum við kerfið. Fyrir Landsrétti gerði K ehf. þá kröfu að fyrrgreint ákvæði hins kærða úrskurðar yrði fellt úr gildi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að krafa K ehf. sem var til umfjöllunar fyrir réttinum hefði ekki verið í samræmi við kröfur félagsins fyrir kærunefnd útboðsmála og að í stefnu hefði ekki verið að finna umfjöllun um þetta misræmi. Þá hefði í úrskurðarorði úrskurðar kærunefndarinnar ekki verið tekin afstaða til þeirra krafna K ehf. er lutu að innkaupum EL á hugbúnaðarþróun Sögu sjúkraskrárkerfis, auk þess sem ekki hefði verið greint á milli innkaupa er vörðuðu nytjaleyfi, viðbætur og þróun sjúkraskrárkerfisins í endanlegum kröfum K ehf. fyrir kærunefndinni. Í ljósi þess að í úrskurðarorði nefndarinnar hefði ekki verið kveðið á um þá niðurstöðu sem K ehf. gerði í máli sínu fyrir héraðsdómi kröfu um að yrði ógilt hefði borið sérstök nauðsyn til þess annars vegar að K ehf. gerði í stefnu grein fyrir kröfum sínum í málinu með tilliti til þess hvernig þær samrýmdust niðurstöðu kærunefndarinnar og kröfugerð félagsins fyrir nefndinni og hins vegar að K ehf. reifaði með viðhlítandi hætti þau sjónarmið sem til skoðunar kæmu að þessu leyti eftir því hvort um væri að ræða nytjaleyfi, viðbætur eða þróun Sögu sjúkraskrárkerfis. Var talið að framsetning kröfugerðar K ehf. og málatilbúnaður þess fullnægði að framansögðu gættu ekki áskilnaði d- og e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var ákvæði hins kærða úrskurðar um frávísun kröfunnar því staðfest.

A slhf. krafði AV hf., J og S hf. um skaðabætur vegna tjóns sem A slhf. taldi að AV hf. og J hefðu valdið sér í tengslum við kaup A slhf. á breska klæðaframleiðandanum D. A slhf. reisti kröfu sína á reglunni um ábyrgð á sérfræðiráðgjöf samkvæmt þeim samningum sem hann gerði um söluráðgjöf og eignastýringu við AV hf. og á reglunni um vinnuveitandaábyrgð. Krafa A slhf. á hendur S hf. var reist á ábyrgðartryggingu fyrrnefnda félagsins hjá síðarnefnda félaginu. Sakarefni málsins var skipt í héraði og laut ágreiningurinn því aðeins að því hvort krafa A slhf. væri fyrnd. Talið var að krafa vegna ábyrgðar á sérfræðiráðgjöf gæti átt rót að rekja til samnings í skilningi 3. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinga þegar samningur um slíka ráðgjöf væri hinn eiginlegi grundvöllur kröfunnar. Réði þá ekki úrslitum þótt krafan væri reist á reglum um skaðabótaábyrgð utan samninga. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að krafa A slhf. á hendur AV hf. ætti rót að rekja til samnings í skilningi 3. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 og því færi um fyrningu hennar eftir 2. og 3. gr. sömu laga. Taldi Landsréttur að ætluð vanefnd AV hf. á samningi um söluráðgjöf í skilningi 2. mgr. 2. gr. laga nr. 150/2007 hefði í síðasta lagi átt sér stað 4. júlí 2014 þegar fjárfestingaráð A slhf. tók kaupin til umfjöllunar og samþykkti þau. Þá hefðu ætlaðar vanefndir AV hf. á samningi um eignastýringu í skilningi 2. mgr. 2. gr. laga nr. 150/2007 í síðasta lagi átt sér stað 28. maí 2015 og 10. nóvember sama ár þegar lánasamningar milli A slhf. og D voru undirritaðir. Í samræmi við 3. gr. laga nr. 150/2007 var krafa A slhf. á hendur AV hf. því talin fyrnd þegar málið var höfðað á hendur honum 14. desember 2019. Varðandi kröfu A slhf. á hendur J vísaði Landsréttur til þess að þótt J hefði ekki verið aðili að fyrrgreindum samningum yrði að miða við að krafa A slhf. á hendur J væri jafnframt fyrnd að því leyti sem hún væri byggð á því að hann hefði sem starfsmaður AV hf. brotið gegn eða vanefnt þær skyldur sem kveðið væri á um í samningnum. Að því leyti sem krafa A slhf. á hendur J byggði á því að hann hefði sem stjórnarmaður í A slhf. vanrækt hvort tveggja trúnaðarskyldur sínar gagnvart félaginu og þær skyldur sem hvíldu á honum samkvæmt lögum nr. 2/1995 um hlutafélög, taldi Landsréttur að um fyrningu hennar færi samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007. Samkvæmt því þyrfti að meta hvenær A slhf. fékk nauðsynlegar upplýsingar um ætlað tjón sitt og þann sem ábyrgð bæri á því eða bar að afla sér slíkra upplýsinga. Vísaði Landsréttur til þess að með hliðsjón af hlutverki fjárfestingaráðs A slhf. og þeirri ríku ábyrgð sem fulltrúar í því báru gagnvart hluthöfum í félaginu yrði sú vitneskja sem þeir bjuggu yfir í kjölfar fundar ráðsins 30. september 2015 samsömuð vitneskju A slhf. Hefði því fyrningarfrestur kröfunnar hafist þann dag. Í samræmi við 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 hefði krafan verið fyrnd þegar málið var höfðað á hendur J 14. desember 2019. Um fyrningu kröfu A slhf. á hendur S hf. vísaði Landsréttur til þess að samkvæmt 2. mgr. 52. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga fyrnist ábyrgð vátryggingafélags samkvæmt sömu reglum og gilda um fyrningu skaðabótaábyrgðar. Þar sem kröfur A slhf. á hendur AV hf. og J væru fyrndar gilti hið sama um ábyrgð S hf. Þar sem krafa A slhf. á hendur AV hf., J og S hf. var fyrnd voru þeir sýknaðir af kröfunni.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi milli A og B sem reis við opinber skipti til fjárslita milli þeirra við lok óvígðrar sambúðar. Í úrskurði Landsréttar kom fram að með vísan til þeirra gagna sem lægju fyrir í málinu, auk framburða vitna í héraði, ætti A rétt á endurgreiðslu sem næmi 2.057.163 krónum vegna fjárframlaga hennar til endurbóta á fasteigninni Ö. Var endurgreiðslukröfu A vegna endurbóta á fasteigninni að öðru leyti hafnað. Þá var ekki talið unnt að fallast á kröfu A vegna vinnuframlags hennar við endurbætur á fasteigninni á grundvelli þeirra gagna sem lágu fyrir, þar á meðal vinnuskýrslna og dagbókarfærslna sem unnar voru einhliða af A, gegn andmælum B. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur hvað varðaði kröfu A um endurgjaldskröfur á hendur B vegna vinnuframlags hennar. Loks var viðurkennd krafa A um að við skiptin kæmu í hennar hlut nánar tilgreindir innanstokksmunir.

Kærður var úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem fallist var á kröfu B og C um að lækka þóknun A, skiptastjóra í dánarbúi D, úr 13.869.090 krónum með virðisaukaskatti í 9.963.989 krónur með virðisaukaskatti. Fyrir Landsrétti krafðist A þess að staðfest yrði þóknun hans sem skiptastjóri í fyrrnefndu dánarbúi. B og C kærðu úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti og kröfðust þess aðallega að þóknun A yrði lækkuð í 5.146.589 krónur með virðisaukaskatti. Í úrskurði Landsréttar var fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að taka bæri mið af því tímagjaldi sem A kynnti í upphafi við ákvörðun þóknunar hans. Aftur á móti féllst Landsréttur ekki á það með héraðsdómi að B og C hefðu sökum tómlætis glatað rétti sínum til að véfengja tímaskráningar og var því litið svo á að allt skiptatímabilið væri undir í málinu. Taldi Landsréttur að þegar fyrirliggjandi gögn og verkefni dánarbúsins væru virt heildstætt hefði B og C tekist að sýna fram á að fjöldi vinnustunda í yfirliti A hefði verið umtalsvert meiri en þau máttu vænta. Var því fallist á að lækka þóknun A, og var hún ákveðin að álitum 10.000.000 krónur með virðisaukaskatti.

G gegndi formennsku í húsfélagi E á árunum 2017 til 2019. Eftir að hún lét af formennsku gerðu aðrir sameigendur athugasemdir við ýmsar færslur inn á reikninga í eigu G og fimm annarra einstaklinga og höfðuðu í kjölfarið mál á hendur henni til greiðslu skaðabóta á grundvelli 2. mgr. 71. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að G hefði með ólögmætum hætti greitt sér þóknanir fyrir störf sín að fjárhæð 735.000 krónur, án þess að þær greiðslur hefðu verið bornar upp og samþykktar á húsfundi, samkvæmt 4. tölulið c-liðar 1. mgr. 41. gr., sbr. 65. gr. laga nr. 26/1994. Þá hefði hún tekið sér greiðslur að fjárhæð 2.101.218 króna og greitt fimm einstaklingum samtals 256.507 krónur án heimildar samkvæmt lögum nr. 26/1994 og án haldbærra skýringa. Með hliðsjón af framangreindu og kröfugerð E var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.