Dómasafn gefið út af dómstólum

Ágreiningur aðila laut að því hvort að L hf. hafi ofgreitt R fasteignaskatt á árunum 2016 til 2020 sem lagður var á fasteign L hf. að S39, ásamt 41,2% eignarhlut L hf. í bílastæðahúsi að G16A, á grundvelli II. kafla laga nr. 4/1995. Beindi L hf. fjárkröfu sinni að R sem hann taldi hafa innheimt hærri fasteignaskatt en heimilt hafi verið í ljósi raunverulegrar notkunar fasteignarinnar. Fjárkrafa L hf. byggðist jafnframt á því að skatturinn hafi verið of hár þar sem gjaldstofninn, það er matsverð eignarinnar í fasteignaskrá, hefði átt að vera til muna lægri. Til vara krafðist L hf. ógildingar ákvörðunar R um að hafna kröfu L hf. að miða skattstofn fasteignagjalda vegna fasteignarinnar samkvæmt a-lið 3. mgr. 3. gr. laga um tekjustofna sveitarfélaga nr. 4/1995. Í dómi Landsréttar kom fram að L hf. hafi ekki leitt í ljós að rangt hafi verið að leggja fasteignaskatt á fasteign L hf. miðað við að hún væri í gjaldflokki samkvæmt c-lið 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu R af ógildingarkröfu L hf. Aftur á móti taldi Landsréttur að sterkar líkur hafi verið leiddar að því að matsstig fasteignarinnar hefði átt að færast á stig níu á árinu 2018. Ef það hefði verið gert hafi jafnframt verið leiddar sterkar líkur að því að það hefði leitt til lækkunar á matsverði hennar í árslok 2018 og álögðum fasteignarsköttum á árunum 2019 og 2020. Á hinn bóginn hafi áfrýjandi ekki lagt viðhlítandi grundvöll að fjárkröfum sínum og því var þeim vísað frá dómi.

A og B höfðuðu mál á hendur C og D og kröfðust þess að ákvæði um kaupverð í samningi þeirra yrði vikið til hliðar og því breytt með dómi þannig að það yrði 96.878.836 krónur í stað 52.000.000 króna. Byggðu A og B á því að samningurinn væri ósanngjarn í skilningi 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Í dómi Landsréttar kom fram að margt væri óljóst um aðdraganda og forsendur samningsins, sem meðal annars gæti skýrst af því að aðilar málsins væru tengdir nánum fjölskylduböndum. Ágreiningslaust væri að félagið E ehf., sem var skráð í eigu C og D, hefði keypt allar íbúðir í tilteknu fjöleignarhúsi og að kaupin hefðu meðal annars verið fjármögnuð með eiginfjárframlagi aðila. Lagði Landsréttur til grundvallar að það hafi verið skilningur aðila að með fjárframlagi sínu til fasteignakaupanna hefðu A og B hið minnsta átt að njóta góðs af þeirri eignaaukningu sem framlagið átti þátt í að mynda. Hins vegar taldi Landsréttur að ekki hefði verið bersýnilegur munur á verðmæti þeirra hagsmuna sem A og B afsöluðu sér með samningnum og því endurgjaldi sem þau fengu í sinn hlut. Þá væru ekki skilyrði til að víkja til hliðar og breyta kaupverðsákvæði samningsins af öðrum ástæðum. Voru C og D því sýknuð af kröfum A og B.

Í málinu krafðist S ehf. greiðslu dagsekta úr hendi L ehf. vegna tafa á afhendingu fasteignarinnar að Álhellu 5a og staðfestingar á kyrrsetningargerð sem sýslumaður framkvæmdi í eignum L ehf. vegna kröfunnar. Samkvæmt kaupsamningi aðila átti L ehf. að afhenda fasteignina 1. desember 2022 á byggingarstigi 7 og að lokinni lokaúttekt. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var af Landsrétti með vísan til forsendna hans, var tekið fram að fasteignin hefði ekki verið afhent á umsömdu byggingarstigi og að lokaúttekt hefði ekki farið fram. Ekki var fallist á það með L ehf. að krafa um dagsektir gæti ekki orðið gjaldkræf fyrr en við lokauppgjör, þ.e. við afhendingu S ehf. á fasteigninni að Þingholtsstræti 25. Jafnframt var talið að S ehf. bæri ekki að afhenda fasteignina að Þingholtsstræti 25 fyrr en L ehf. hefði afhent Álhellu 5a og væri því ekki runnið upp það tímamark að aflétta skyldi tryggingarbréfi af fyrrnefndu fasteigninni. Var L ehf. því gert að greiða S ehf. 33.500.000 krónur í dagsektir og staðfest sú kyrrsetningargerð sem framkvæmd var í eignum L ehf.

Í málinu deildu aðilar um hvort viðmiðunarlaun eftirlauna B á grundvelli svokallaðrar eftirmannsreglu hefðu réttilega tekið mið af launabreytingum forstjóra Tryggingastofnunar ríkisins, eða hvort miða hefði átt við annað og hærra viðmið. B byggði meðal annars á því að eftir breytingar á starfsemi Tryggingastofnunar sem gerðar voru með lögum nr. 112/2008 hefðu forsendur brostið fyrir framangreindu viðmiði. Í dómi Landsréttar var talið að B hefði ekki fært sönnur á að nefnd lagasetning hefði leitt af sér slíkar breytingar á eðli og umfangi starfsemi Tryggingastofnunar að unnt væri að slá föstu að laun forstjóra hennar væru ekki lengur tæk til viðmiðunar fyrir lífeyri B. Var L því sýknað af fjárkröfum stefnda. Landsréttur taldi jafnframt að L hefði aflað fullnægjandi upplýsinga til að leggja mat á hvort laun forstjóra Tryggingastofnunar væru áfram tæk til viðmiðunar á eftirlaunum B, og því yrði ekki séð að ákvörðun stjórnar L um að hafna erindi B um endurskoðun viðmiðunarlauna væri ólögmæt. Var kröfu B um ógildingu þeirrar ákvörðunar því sömuleiðis hafnað.

Í málinu deildu aðilar um hvort viðmiðunarlaun eftirlauna R á grundvelli svokallaðrar eftirmannsreglu hefðu réttilega tekið mið af launabreytingum forstjóra Tryggingastofnunar ríkisins, eða hvort miða hefði átt við annað og hærra viðmið. R byggði meðal annars á því að eftir breytingar á starfsemi Tryggingastofnunar sem gerðar voru með lögum nr. 112/2008 hefðu forsendur brostið fyrir framangreindu viðmiði. Í dómi Landsréttar var talið að R hefði ekki fært sönnur á að nefnd lagasetning hefði leitt af sér slíkar breytingar á eðli og umfangi starfsemi Tryggingastofnunar að unnt væri að slá föstu að laun forstjóra hennar væru ekki lengur tæk til viðmiðunar fyrir lífeyri R. Var L því sýknað af fjárkröfum stefnda. Landsréttur taldi jafnframt að L hefði aflað fullnægjandi upplýsinga til að leggja mat á hvort laun forstjóra Tryggingastofnunar væru áfram tæk til viðmiðunar á eftirlaunum R, og því yrði ekki séð að ákvörðun stjórnar L um að hafna erindi B um endurskoðun viðmiðunarlauna væri ólögmæt. Var kröfu R um ógildingu þeirrar ákvörðunar því sömuleiðis hafnað.

Með dómi héraðsdóms var ákærði sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 206. gr. og 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa greitt brotaþola fyrir vændi og í kjölfarið veist að henni og slegið hana ítrekað með krepptum hnefa í andlitið með nánar tilgreindum afleiðingum. Fyrir Landsrétti krafðist ákærði sýknu af ákæru um líkamsárás en undi sakfellingu að öðru leyti. Í dómi Landsréttar kom fram að ákærði hefði játað að hafa veist að brotaþola svo sem honum var gefið að sök í ákæru en krefðist sýknu á grundvelli neyðarvarnar. Tekið var fram að brotaþoli hefði hvorki komið fyrir dóm til skýrslugjafar í héraði né fyrir Landsrétti. Hún væri stödd erlendis en ekki væri vitað hvar og hefði ekki tekist að hafa uppi á henni. Var því fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að skýrslur brotaþola við lögreglurannsókn málsins yrðu ekki lagðar til grundvallar við úrlausn þess. Með vísan til játningar ákærða, sem fengi stoð í gögnum málsins, var talið sannað að hann hefði slegið brotaþola nokkur hnefahögg í andlit og valdið henni þeim áverkum sem greindi í ákæru. Talið var að frásögn ákærða af málmhlut sem brotaþoli hefði haldið á er hún veittist að honum væri ekki svo skýr að lagt yrði til grundvallar að um hníf hefði verið að ræða. Þá var talið að ákærða hefði gefist ráðrúm til að yfirgefa vettvang í kjölfar þess að brotaþoli veittist að honum. Voru skilyrði neyðarvarnar því ekki talin uppfyllt. Ákærði var því sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga og var refsing hans ákveðin í einu lagi skilorðsbundið fangelsi í 60 daga.

Með hinum áfrýjaða dómi í málinu hafði X verið sakfelldur fyrir stórfellt brot í nánu sambandi samkvæmt 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga, með því að hafa yfir nokkurra ára tímabil vegið á alvarlegan og meiðandi hátt að lífi, heilsu og velferð þáverandi eiginkonu sinnar, A, og andlegri heilsu og velferð dætra þeirra, B og C, og með því meðal annars freklega misnotað yfirburðastöðu sína gagnvart þeim og valdið þeim ómældum kvíða, vanmætti, ótta og áhyggjum. Í dómi Landsréttar var kröfum X um frávísun á þeim grundvelli að ákæra í málinu uppfyllti ekki kröfur c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 hafnað, en í því tilliti var meðal annars vísað til þess að virða bæri háttsemi X og ástandið á heimili hans og A heildstætt, og ekki væri þörf á að færa fullar sönnur á hvert og eitt tilvik ofbeldis eða hótana. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest um sakfellingu ákærða og honum gert að sæta átján mánaða fangelsisrefsingu. Var X jafnframt gert að greiða A, B og C nánar tilgreindar miskabætur.

R krafðist þess að A yrði svipt forsjá sonar síns á grundvelli a- og d- liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Fyrir lá matsgerð sálfræðings um forsjárhæfni A þar sem fram kom að A hafi í viðtölum við matsmann komið fyrir sem sjálfhverf og með takmarkaða innsýn í eigin foreldrahæfni og þarfir barnsins. Var það niðurstaða héraðsdóms að A væri ekki fær um að fara með forsjá sonar síns og veita honum það öryggi og skjól sem nauðsynlegt er til að hann næði að þroskast og dafna með eðlilegum hætti. Í dómi Landsréttar kom fram að gögn málsins bæru með sér að A hefði ekki náð að nýta sér þá aðstoð sem henni var boðin meðan á vinnslu málsins stóð hjá R og við blasi að forsjárhæfni hennar hefði ekki aukist þrátt fyrir mikinn og langvarandi stuðning. Þá sýndu gögn málsins einnig að nokkuð skorti á að A væri samstarfsfús eða gæti yfirfært þekkingu sem miðlað var til hennar yfir á eigin aðstæður til hagsbóta fyrir barnið. Að því virtu og forsendum hins áfrýjaða dóms var hann því staðfestur.

Ó var ákærður fyrir meiriháttar brot gegn skattalögum og lögum um bókhald í rekstri B ehf., sem framkvæmdastjóri og stjórnarmaður, tímabilið 1. október 2015 fram til 11. janúar 2016. Var Ó, ásamt öðrum ákærða í héraði, gefið að sök að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattskýrslum félagsins fyrir uppgjörstímabilið september-október rekstrarárið 2015 og hafa ekki staðið skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var eða innheimta bar fyrir sama tímabil, samtals að fjárhæð 5.259.669 krónur. Í dómi Landsréttar var rakið að samkvæmt yfirliti skattrannsóknarstjóra væru sölureikningar sem ekki hefði verið staðið skil á virðisaukaskatti vegna uppgjörstímabilsins september-október alls 16. Málsvörn Ó byggði einkum á því að engin starfsemi hefði verið í félaginu seinna hluta árs 2015 og að hann hefði ekki gefið út neina reikninga í nafni B ehf. Vísaði Ó sérstaklega til gagna sem sýndu að nafni félagsins hafði verið breytt í B ehf. eftir 14. janúar 2016 og bar að einhver annar hefði gefið út reikningana á árinu 2016 og dagsett aftur í tímann. Af þeim 16 útgefnu reikningum sem ákæra miðaði vangoldinn virðisaukaskatt við voru tveir gefnir út 11. september 2015 í nafni D ehf., en félagið B ehf. notaði ýmist það nafn eða E ehf. allt til 11. janúar 2016. Afrit þessara reikninga voru meðal málsgagna og var það ekki talið samrýmast gögnum málsins að þeir reikningar hefði verið gefnir út á árinu 2016. Var Ó, sem framkvæmdastjóri og skráður stjórnarmaður, talinn hafa borið ábyrgð á skilum virðisaukaskattskýrslna og virðisaukaskatti vegna þessara tveggja reikninga. Að öðru leyti var talinn leika vafi á um hvort einhverjir hinna 14 sölureikninganna hefðu verið gefnir út eftir að Ó vék úr stjórn félagsins. Var Ó látinn njóta vafans þar um og ekki talið að ákæruvaldinu hefði tekist sönnun á að þeir sölureikningar hefðu verið gefnir út af félaginu B ehf. á þeim tíma. Var refsing Ó ákveðin skilorðsbundið fangelsi í 30 daga og þá var honum gert að greiða sekt í ríkissjóð að fjárhæð 640.000 krónur, að viðlagðri vararefsingu.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem felld var úr gildi ákvörðun L um að svipta X ökurétti til bráðabirgða. Landsréttur féllst á það með L að uppfyllt væru skilyrði 1. mgr. 102. gr. umferðarlaga nr. 77/2019 til að svipta X ökurétti til bráðabirgða. Var ákvörðun L því staðfest.