Dómasafn gefið út af dómstólum

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli Samkeppniseftirlitsins gegn Samskip Holding B.V., Samskipum hf., Samskipum innanlands ehf. og Jónum Transport hf. var vísað frá dómi vegna annmarka. Frávísunin var einkum byggð á því að stefna sóknaraðila fæli í sér óhóflegan skriflegan málflutning í andstöðu við meginreglu einkamálaréttarfars um munnlega málsmeðferð. Þá vísaði héraðsdómur einnig til þess að framlagningu gagna af hálfu sóknaraðila hefði verið ábótavant, ásamt því að fundið er að því að sóknaraðili noti á köflum aðeins skammstafanir nafna í stefnu sinni. Í úrskurði Landsréttar kom fram að dómstólar yrðu að meta hvert atvik fyrir sig við mat á því hvort of langt væri gengið í átt að skriflegum málflutningi. Landsréttur taldi að samhengi málsatvika og málsástæðna sóknaraðila, sem og tilvísun til réttarreglna, væru nægilega ljós til þess að varnaraðilar gætu tekið til efnisvarna. Ekki væri heldur talið að notkun skammstafana á nöfnum í stefnu leiddi til þess að lýsing sakarefnisins yrði óskýr. Var það niðurstaða Landsréttar að málatilbúnaður sóknaraðila væri hvorki í heild né um einstök atriði haldinn slíkum annmörkum að tilefni hefði verið til að vísa málinu frá héraðsdómi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Mæðginin A og B festu kaup á fasteign árið 2011 og var eignarhlutur A í fasteigninni samkvæmt kaupsamningi 60% og B 40% en óumdeilt var að fjárframlag B hefði numið 86,9% af kaupverði hennar. B, sem býr við þroskaskerðingu, krafðist þess að viðurkennt yrði að eignarhlutur hans í fasteigninni yrði í samræmi við fjárframlag hans við kaupin og var krafan studd þeim rökum að sökum þroskaskerðingar hefði hann ekki haft skilning á skiptingu eignarhlutfalla samkvæmt kaupsamningi og hann því aldrei samþykkt hana. Með hinum áfrýjaða dómi var fallist á viðurkenningarkröfuna, auk fjárkröfu B sem ekki tengdist fasteignakaupunum með beinum hætti, og var fyrir Landsrétti eingöngu til skoðunar viðurkenningarkrafan. Í dómi Landsréttar kom fram að viðurkenningarkrafa B einskorðaðist við innbyrðis lögskipti þeirra og fælist í málatilbúnaði B að skipting á eignarhlutdeild aðila í fasteigninni yrði breytt til samræmis við hlut hvors þeirra í kaupverði eignarinnar. Taldi Landsréttur ekkert fram komið sem stæði því í vegi að kröfugerð B hlyti efnislega úrlausn dómstóla. Við mat á því hvort grundvöllur væri fyrir því að skráningu eignarhlutfalla yrði breytt vísaði Landsréttur meðal annars til þess að fasteignakaupin hefðu að mestu verið fjármögnuð af B og greiddi hann rekstrarkostnað af eigninni. Þá hefði B ekki burði til að gera sér grein fyrir því hvað fólst í ákvæði kaupsamningsins um eignarhlutföll og yrði að ganga út frá því að A hefði verið það ljóst. Hefði sú skýring sem A teldi liggja að baki skráningu eignarhlutfalla samkvæmt kaupsamning í reynd ráðið för hefði henni borið að sjá til þess að staðið yrði að málum með þeim hætti að hagsmunum B yrði gætt í hvívetna og lögum samkvæmt. Féllst Landsréttur því á viðurkenningarkröfu B, með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936, og staðfesti niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að viðurkennt yrði að eignarhlutdeild B í fasteigninni væri 86,9% og A 13,1%.

S var sakfelldur í héraði fyrir meiriháttar brot gegn skattalögum og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa í fyrsta lagi staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2016 til og með 2019 vegna tekjuáranna 2015 til og með 2018 með því að vanframtelja annars vegar rekstrartekjur sínar og hins vegar leigutekjur sínar. Í öðru lagi fyrir að hafa staðið skil á efnislega röngum virðisaukaskattskýrslum fyrir sjálfstæðan rekstur sinn uppgjörstímabilin janúar/ febrúar rekstrarárið 2015 til og með nóvember/desember rekstrarárið 2018 og í þriðja lagi látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald vegna sjálfstæðrar starfsemi sinnar í samræmi við kröfur laga nr. 145/1994 um bókhald. Landsréttur féllst á það með S að tekjur hans á árinu 2015 hefðu verið tvítaldar í ákæru sem næmi tiltekinni fjárhæð og að frádráttarbær kostnaður í rekstri hans hafi verið hærri en gert væri ráð fyrir í málinu. Niðurstaða Landsréttar var sú að undanskot S frá greiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatts næmu samtals 14.507.731 krónu og taldi rétturinn að brot hans samkvæmt 1. og 2. tölulið ákæru væru stórfelld í skilningi 1. mgr. 262. gr. almenna hegningarlaga. Sakargiftum um bókhaldsbrot samkvæmt 3. tölulið ákæru var vísað frá dómi þar sem háttsemislýsing ákæruliðarins uppfyllti ekki skilyrði c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Refsing S var ákveðin sem hegningarauki við eldri dóm. Við ákvörðun refsingar var litið til 1., 2., 5. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga og einnig til þess að dráttur hafði orðið á meðferð málsins. Var refsing S ákveðin fangelsi í 10 mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Einnig var S gert að greiða sekt í ríkissjóð að fjárhæð 29 milljónir króna en sæta ella fangelsi í 330 daga.

A ehf. og B deildu um rétt B til kjarasamningsbundinna launahækkana, greiðslu launa, launa í veikindaforföllum og launa í uppsagnarfresti á nánar tilgreindu tímabili, auk greiðslu orlofs- og desemberuppbótar. Einnig hvort H hefði sýnt af sér tómlæti sem hefði þýðingu fyrir rétt hans til greiðslna. Með hinum áfrýjaða dómi var fallist á kröfur B að öðru leyti en því að A ehf. var sýknað af kröfu um launahækkanir á grundvelli kjarasamnings. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að H hefði átt rétt til þeirra launabreytinga sem um ræddi samkvæmt þeim kjarasamningi sem gilti um kjör H og bókunar við hann um almenna launahækkun. Þá taldi Landsréttur að einu gilti þó laun B hefðu verið hærri en lágmarkslaun og hann notið vissra launahækkana á starfstíma sínum en litið var til þess að fyrir dómi áréttaði A ehf. að það hefði ekki ætlað sér að mæta kjarasamningsbundnum launahækkunum með breytingu á launum B eða nýta heimild í bókuninni til að flýta hækkun launa. Var krafa B um greiðslu í samræmi við kjarasamningsbundnar launahækkanir því tekin til greina. Að öðru leyti staðfesti Landsréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms, þar á meðal um ætlað tómlæti B, með vísan til forsendna.

A höfðaði mál og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr frjálsri ábyrgðartryggingu Háskólans í Reykjavík hjá S hf. vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir þegar hún féll fyrir utan aðalinngang skólans í janúar 2023. A byggði viðurkenningarkröfu sína á sakarreglunni, reglum skaðabótaréttar um vinnuveitandaábyrgð og á nánar tilgreindum skráðum reglum. Byggði hún á því að vátryggingartakinn, Háskólinn í Reykjavík, bæri ábyrgð á líkamstjóni hennar, sem hefði verið afleiðing óforsvaranlegra aðstæðna við fasteign skólans og vanrækslu starfsmanna hans á að bregðast við hættulegri gangbraut við aðalinngang skólans. Í hinum áfrýjaða dómi, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna, var ekki talið að slysið yrði rakið til saknæmrar háttsemi eða athafnaleysis sem vátryggingartaki bæri skaðabótaábyrgð á heldur að slys A væri fyrst og fremst að rekja til óhappatilviljunar og/eða eigin aðgæsluleysis hennar. Var s hf. því sýknað af kröfum A.

H ehf. fékk fjárstuðning frá Í á grundvelli laga nr. 50/2020 um stuðning úr ríkissjóði vegna greiðslu hluta launakostnaðar á uppsagnarfresti. Með ákvörðun Skattsins 15. nóvember 2021 var fjárstuðningurinn endurákvarðaður vegna launakostnaðar á uppsagnarfresti tveggja uppkominna dætra eiganda H ehf., þar sem sá kostnaður var ekki talinn styrkhæfur. H ehf. endurgreiddi þann hluta fjárstuðningsins í samræmi við ákvörðun Skattsins og höfðaði í kjölfarið mál á hendur Í til ógildingar á ákvörðuninni og endurgreiðslu stuðningsins. Deildu aðilar einkum um það hvaða skilning bæri að leggja í orðið launakostnað í 1. mgr. 4. gr. laga nr. 50/2020 en hugtakið var skilgreint í 4. tölulið 3. gr. laganna. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að hinn umþrætti launakostnaður hafi verið styrkhæfur og tók kröfur H ehf. til greina. Í dómi Landsréttar var meðal annars tekið fram að hvorki í lögunum né lögskýringargögnum væri kveðið á um að slíkur kostnaður vegna tiltekinna launamanna væri undanskilinn. Yrði fallist á þann skýringarkost sem Í teldi réttan yrði að gagnálykta frá skilgreiningu 4. töluliðar 3. gr. laganna en sá lögskýringarkostur fengist ekki staðist gagnvart uppkomnum dætrum eiganda H ehf. Þá var af hálfu Í ekki á því byggt að skort hafi á að öðrum skilyrðum laga nr. 50/2020 væri fullnægt. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

X var í ákæru gefið að sök kynferðisbrot gegn dóttur sinni með nánar tilgreindri háttsemi. Var brotið talið varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með hinum áfrýjaða dómi var X sýknaður af öðrum sakargiftum en þeim að hafa sett munn sinn yfir munn A og reynt að setja tunguna upp í hana og var fyrir Landsrétti eingöngu til endurskoðunar sú háttsemi sem sakfellt var fyrir í héraði. Í dómi Landsréttar kom fram að X yrði ekki sakfelldur fyrir brot samkvæmt ákæru nema fyrir lægi sönnun um ásetning hans til þess að viðhafa háttsemi gagnvart A sem væri kynferðislegs eðlis. Vísað var til þess að X hefði eindregið hafnað því að hafa viðhaft kynferðislega háttsemi gagnvart A og hefði framburður hans verið staðfastur hjá lögreglu og fyrir dómi. Ekkert væri fram komið sem væri til þess fallið að draga úr trúverðugleika framburðar hans að þessu leyti. Á hinn bóginn drægju ákveðnir þættir og aðstæður úr sönnunargildi og áreiðanleika framburðar A um atvik umrætt kvöld og gæti endursögn móður A, sálfræðings og annarra á frásögn hennar ekki breytt því. Að öllu virtu þótti lýsing A ekki fá þá stoð í gögnum málsins að nægði til þess, gegn eindreginni neitun X, að sannað væri svo hafið væri yfir skynsamlegan vafa að hann hefði af ásetningi viðhaft þá kynferðislegu háttsemi sem lýst væri í ákæru. Var X því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Að kröfu A var málið fellt niður fyrir Landsrétti með vísan til c-liðar 1. mgr. 105. gr., sbr. 166. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Með úrskurði Landsréttar var ákveðið að A skyldi greiða B málskostnað fyrir Landsrétti, sbr. 2. mgr. 130. gr. sömu laga.

X var ákærður fyrir brot gegn 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft samræði við A þar sem hún lá sofandi í rúmi og notfært sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum svefndrunga. Með hinum áfrýjaða dómi var X sakfelldur samkvæmt ákæru. Í dómi Landsréttar kom fram að X hefði staðfastlega neitað sök í málinu og skýrt svo frá að hann hefði haft samræði við A umrætt skipti en að það hafi verið með samþykki hennar en að hún hafi verið vakandi. Taldi Landsréttur að framburður X hefði í öllum meginatriðum verið stöðugur og að nánar tilgreindir hnökrar á honum væru ekki þess eðlis að draga úr trúverðugleika hans. Þá var ekki talið að Snapchat skilaboð sem X sendi A gætu falið í sér viðurkenningu X á að hafa brotið gegn A með þeim hætti sem í ákæru greindi. Því taldi Landsréttur að framburður A fengi ekki þá stoð í öðrum gögnum málsins að hann nægði, gegn eindreginni neitun ákærða, til að fella á hann sök. Að þessu virtu var ekki talið að ákæruvaldinu hefði tekist að sanna svo hafið væri yfir skynsamlegan vafa, sbr. 108. og 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála að X hefði gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök í ákæru. Var X því sýknaður af kröfu ákæruvaldsins og einkaréttarkröfu A vísað frá dómi.

X var ákærður fyrir þjófnað, með því að hafa tekið samtals 4.785.252 krónur í reiðufé úr hraðbönkum með greiðslukorti A, og fyrir fjársvik, með því að hafa svikið út vörur og þjónustu með framvísun á greiðslukorti A, fyrir samtals 1.699.256 krónur. Með dómi héraðsdóms var ákærði sakfelldur fyrir alla þá háttsemi sem hann var ákærður fyrir. Fyrir Landsrétti var ákærði sýknaður að hluta en sakfelldur að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, eða sem nam þjófnaði að fjárhæð 4.515.993 króna og fjársvikum að fjárhæð 1.567.625 króna. Var X dæmdur hegningarauki og gert að sæta fangelsi í sex mánuði en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Við ákvörðun refsingar var meðal annars litið til dráttar á meðferð málsins. Þá var X gert að greiða A samtals 6.083.618 krónur í skaðabætur með vöxtum og dráttarvöxtum.