Dómasafn gefið út af dómstólum

X var sakfelldur fyrir nauðgun og kynferðisbrot gegn barni með því að hafa, án samþykkis og með því að beita ólögmætri nauðung, haft samræði við B, sem þá var 13 ára. Þá var X sakfelldur fyrir kynferðislega áreitni með því að hafa í nokkur skipti á um sex mánaða tímabili áreitt A kynferðislega með því að þukla að minnsta kosti þrisvar sinnum á brjóstum A innanklæða og reyna í tvígang að færa hönd að kynfærum hennar, rasskellt hana einu sinni og sagt að hún væri með flottan rass. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að X hefði gerst sekur um kynferðisbrot gegn tveimur stúlkum á barnsaldri. Brot hans væru alvarleg og beindust að mikilsverðum hagsmunum. X væri ungur að árum en ætti sér ekki málsbætur að öðru leyti. Var refsing hans ákveðin fangelsi í þrjú ár og sex mánuði. Þá var X gert að greiða A 1.200.000 króna miskabætur og B 2.000.000 króna. Þar sem upplýst var að þær hefðu þegar fengið þær fjárhæðir að fullu greiddar úr ríkissjóði voru ekki efni til að verða við kröfu þeirra um hærri miskabætur og var X því sýknaður af kröfum um greiðslu hærri miskabóta.

Í málinu var deilt um uppgjör eftirstöðva kaupverðs vegna kaupa L á eignarhlutum I í félaginu I ehf. Laut ágreiningurinn að því hvort I hefði brotið gegn umsömdum trúnaðarskyldum um samkeppnisbann sem firrti hana rétti til greiðslu eftirstöðva kaupverðsins. Með hinum áfrýjaða dómi var L gert að greiða I eftirstöðvar kaupverðsins auk nánar tilgreindra vaxta. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að ákvæði um samkeppnisbann hefðu í dómaframkvæmd gjarnan verið túlkuð þröngt og að sá sem héldi fram broti gegn slíku ákvæði bæri almennt sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu sinni. Ekki var talið að nánar greind áskorun L í héraði og sú staðreynd að I gaf þar ekki aðilaskýrslu breytti neinu um sönnunarstöðu í málinu. Landsréttur tók fram að samkeppnisákvæðið hefði falið í sér að I væri óheimilt í þrjú ár að stunda eða taka þátt í nánar tilgreindri starfsemi. Ekki lægju fyrir gögn sem styddu það að I hefði tekið þátt í slíkri starfsemi á tímabilinu. Þá hefði stofnun eiginmanns hennar á tveimur einkahlutafélögum á tímabilinu ekki falið í sér brot á samningsákvæðinu og yrði raunar ekki séð að eiginmaðurinn eða félögin hefðu hafið starfsemi í skilningi ákvæðisins á umræddu þriggja ára tímabili. Að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.

A hafði starfrækt daggæslu barna á heimili sínu um árabil er hún var svipt starfsleyfi tímabundið í þrjá sólarhringa. A höfðaði mál gegn R og krafðist nánar tilgreindra skaðabóta úr hendi R vegna sviptingarinnar, auk vaxta og dráttarvaxta. Til vara krafðist A skaðabóta að álitum. Héraðsdómur taldi að þó svo svipting starfsleyfis A hefði verið saknæm og ólögmæt hefði henni ekki tekst sönnun þess að hún hefði orðið fyrir tjóni vegna sviptingarinnar. Var R því sýknuð af kröfum A. A vildi ekki una þeirri niðurstöðu og áfrýjaði málinu til Landsréttar. R gagnáfrýjaði og krafðist staðfestingar hins áfrýjaða dóms að öðru leyti en um málskostnað. Landsréttur staðfesti hinn áfrýjaða dóm um sýknu R með vísan til forsendna hans og gerði A að greiða R málskostnað fyrir Landsrétti.

Félagið Ísland-Paestína boðaði til mótmæla við húsnæði umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins þar sem ríkisstjórnin kom saman til fundar þann 31. maí 2024. Lögreglan var með nokkurn viðbúnað á svæðinu en erfiðlega gekk að koma ráðherrum að fundarstað þar sem mótmælendur reyndu að hindra för ráðherrabíla. Þegar ríkisstjórnarfundi lauk var enn nokkur fjöldi mótmælenda á staðnum og reyndu nokkrir þeirra að hindra för ráðherrabíls með því að leggjast í götuna eða standa í vegi fyrir honum. Í kjölfar þess að tekist hafði að koma fyrsta ráðherrabílnum fram hjá hópnum beitti lögregla úðavopni gagnvart mótmælendum, en von var á fleiri ráðherrabílum. Deilt var um hvort notkun úðavopna hafi verið nauðsynleg eða hvort eðlilegra hefði verið að grípa til vægari úrræða. Einnig var deilt um aðra valdbeitingu lögreglu. Áfrýjendur kröfðust miskabóta vegna aðgerða lögreglu en þau höfðu öll fengið piparúða í andlit í mismiklu magni. Með dómi héraðsdóms var ekki fallist á það með áfrýjendum að lögregla hefði gengið fram með ólögmætum hætti og stefndi sýknaður af kröfum þeirra. Landsréttur staðfesti dóminn.

A og B deildu um hvort fallast bæri á kröfu B um leyfi til lögskilnaðar frá A á grundvelli leyfis til skilnaðar að borði og sæng sem gefið var út í desember 2018. Laut ágreiningur málsaðila jafnframt að fjárskiptasamningi sem gerður var við sama tímamark og krafðist B þess að A yrði gert að undirrita skiptayfirlýsingu vegna fasteignar í samræmi við fjárskiptasamning aðila. Byggði A einkum á því að málsaðilar hefðu í raun ekki slitið sambúð í framhaldi af skilnaði að borði og sæng 2018, réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng hefðu því fallið niður áður en B óskaði lögskilnaðar 2023 og þar með yrði fjárskiptasamningurinn ekki lagður til grundvallar við fjárslit þeirra á milli. Í dómi Landsréttar kom fram að leysa bæri úr kröfu um lögskilnað eftir hjúskaparlögum eins og þau voru fyrir gildistöku breytingarlaga nr. 71/2022. Kvað Landsréttur sönnunarbyrði þess að skilyrðum 35. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 væri fullnægt hvíla á A en ekki var talið að A hefði fært sönnur á að réttaráhrif skilnaðar að borði og sæng hefðu fallið niður og dregin sú ályktun að sambúð aðila hefði lokið fljótlega í kjölfar þess að þeim var veittur skilnaður að borði og sæng. Þá vísaði Landsréttur meðal annars til þess að A hefði ekki leitað eftir ógildingu fjárskiptasamnings aðila og var samningurinn lagður til grundvallar við mat á því hvort uppfyllt væru lagaskilyrði til þess að veita B lögskilnað frá A. Meðal annars að framangreindu gættu var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að veita B lögskilnað frá A staðfest. Loks taldi Landsréttur kröfu B um skyldu A til undirritunar skiptayfirlýsingar svo vanreifaða og óljóst um lögvarða hagsmuni hennar af úrlausn kröfunnar að ekki yrði komist hjá því að vísa henni frá héraðsdómi.

D var gefið að sök brot í nánu sambandi gagnvart þáverandi stjúpsonum sínum, A og B, á tímabilinu 6. mars 2013 til 25. nóvember 2019, með því að hafa á sameiginlegu heimili þeirra ítrekað, endurtekið og á alvarlegan hátt, með nánar tilgreindri háttsemi, ógnað lífi, heilsu og velferð þeirra, með líkamlegu og andlegu ofbeldi og með þeirri háttsemi sinni ítrekað misþyrmt og misboðið þeim þannig að líkamlegri og andlegri heilsu þeirra var hætta búin, sýnt af sér vanvirðandi háttsemi, ruddalegt og ósiðlegt athæfi gagnvart þeim, beitt þá líkamlegum refsingum, móðgað þá og sært. Var háttsemi hans í ákæru aðallega talin varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með dómi héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti, var D fundinn sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök á tímabilinu frá 5. apríl 2016 til 1. apríl 2019, að öðru leyti en því að D var sýknaður af þeirri háttsemi sem lýst var í þremur tilgreindum undirliðum ákæru. D var hins vegar sýknaður vegna tímabilsins fyrir 5. apríl 2016 og eftir 1. apríl 2019. Við ákvörðun refsingar D var litið til 1., 2. og 3. töluliðar 1. mgr. og 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing D ákveðin fangelsi í 12 mánuði, auk þess sem honum var gert að greiða A og B miskabætur.

A höfðaði mál á hendur S til heimtu 10.000.000 króna miskabóta. Málið átti rætur að rekja til ákvörðunar barnaverndarþjónustu S um að taka forsjá dætra A í sínar hendur. Ákvörðunin var reist á grundvelli 2. mgr. 32. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 og því að Þjóðskrá hefði breytt skráningu forsjár þannig að stúlkurnar væru forsjárlausar af öðrum ástæðum en greindi í 1. mgr. ákvæðisins. Með dómi Landsréttar var ekki fallist á að S hefði með einhverju móti hlutast til um eða borið ábyrgð á ákvörðun Þjóðskrár. Þá var rakið að barnaverndarþjónustu S hefði ekki verið rétt að líta svo á að stúlkurnar væru „forsjárlausar“ í skilningi 2. mgr. 32. gr. barnaverndarlaga vegna breyttrar skráningar Þjóðskrár þannig að uppfyllt væru skilyrði til að taka við forsjánni án frekari málsmeðferðar. Í þeim efnum hefði ekki síst þýðingu vitneskja um að forsjáraðilar væru til staðar og íþyngjandi eðli ráðstöfunarinnar. Við þessar aðstæður hefði borið að kanna til hlítar hvort stúlkurnar gætu í reynd talist forsjárlausar og hefðu ekki staðið rök til að horfa fram hjá meginreglum um málsmeðferð í barnaverndarmálum. Hefði ákvörðun barnaverndarþjónustu S því brostið lagastoð og teldist hún ólögmæt. Var fallist á að ákvörðunin væri til þess fallin að valda A miska og að hann ætti rétt til 800.000 króna miskabóta.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem A var sviptur sjálfræði tímabundið í 2 ár.

Ágreiningur málsaðila átti rætur að rekja til málshöfðunar K, J og R gegn V ehf., B ehf., S hf. og J sf. til greiðslu skaðabóta vegna galla á fasteign sem þau höfðu keypt. Aðilar gerðu dómsátt undir rekstri málsins í héraði en lögðu ágreining um málskostnað í úrskurð héraðsdóms sem felldi málskostnað niður og sneri ágreiningurinn fyrir Landsrétti að þeirri niðurstöðu. Í úrskurði Landsréttar var litið til þess að greiðsla sem aðilar sömdu um hefði numið rúmlega helmingi af heildarfjárhæð höfuðstól þeirrar kröfu sem K, J og R beindu að V ehf., B ehf., S hf. og J sf. við höfðun málsins, en tæplega tveimur þriðju hlutum af heildarfjárhæð kröfunnar eftir að þau höfðu lækkað hana til samræmis við niðurstöðu yfirmatsgerðar. Þá hefðu K, J og R ekki höfðað málið að þarflausu. Var V ehf., B ehf., S hf. og J sf. því gert að greiða K, J og R málskostnað en við ákvörðun hans var talið að sú tímaskráning sem K, J og R byggðu málskostnaðarreikning sinn á væri úr hófi fram miðað við umfang og eðli málsins í heild og þá staðreynd að málinu lauk með samkomulagi án þess að til aðalmeðferðar kæmi. Var málskostnaður ákvarðaður að mati dómsins.

H svf. höfðaði mál þetta og krafðist meðal annars ógildingar á ákvörðun R um að honum bæri að fjarlægja merkingar á tilgreindum bifreiðastæðum en að öðrum kosti greiða kostnað vegna þessa, sem og ógildingar á úrskurði samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytisins þar sem hafnað var kröfu um að framangreind ákvörðun yrði felld úr gildi. Þá krafðist H svf. ógildingar á ákvörðun R um að H svf. væri skylt að deila stæðunum með „öðrum starfandi leigubílstjórum í Reykjavík“. Héraðsdómur féllst ekki á málsástæður H svf., sem byggðu meðal annars á kaupsamningi frá 1969, hefð og reglum stjórnsýsluréttar. Í dómi Landsréttar kom fram að H svf. bæri sönnunarbyrði fyrir því að hann hefði fyrir hefð áunnið sér rétt til afnota af stæðunum, sem kæmi í veg fyrir að R gæti gert honum að fjarlægja merkingar og heimilað öðrum að nota þau ásamt H svf.. Væri málatilbúnaður H svf. að þessu leyti mjög almenns eðlis og ófullnægjandi um stóran hluta þeirra stæða sem ákvarðanirnar hefðu tekið til. Þá yrði H svf. ekki talinn hafa getað vænst þess að afnot hans að stæðunum, sem R hefði átt og verið háð samþykki, leyfum og skilyrðum hans, tryggðu H svf. eignarréttindi er kæmu í veg fyrir að R gæti gert þær breytingar á fyrirkomulagi stæðanna sem um væri deilt. Þá var rakið að við mat á því hvort ákvarðanir R hefðu samrýmst reglum stjórnsýsluréttar væri til þess að líta að þær hefðu ekki falið í sér að H svf. hefði verið sviptur afnotum stæðanna. H svf. hefði enn afnot af þeim, með öðrum, og hefði að sama skapi fengið afnot af stæðum sem aðrar bifreiðastöðvar hefðu áður haft samsvarandi leyfi fyrir. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu R af kröfum H svf.