Hæstiréttur

Kærumál. Fjárnám.

Felld var úr gildi ákvörðun sýslumannsins í Reykjavík um að fjárnám yrði tekið í innstæðu á nánar tilgreindum fjárvörslureikningi, þar sem óvíst þótti að gerðarbeiðandi ætti þau réttindi sem hann krafðist fullnægt.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Árni Kolbeinsson, Jón Steinar Gunnlaugsson og Þorgeir Örlygsson.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 20. ágúst 2012 sem barst héraðsdómi degi síðar og Hæstarétti ásamt kærumálsgögnum 31. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 8. ágúst 2012, þar sem felld var úr gildi ákvörðun sýslumannsins í Reykjavík 14. júní 2011 um að taka fjárnámi að kröfu sóknaraðila innstæðu á fjárvörslureikningi nr. 515-29-500099 að fjárhæð 2.678.598,3 sterlingspund. Kæruheimild er í 3. mgr. 95. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili krefst þess „að hinum kærða úrskurði verði hrundið, hann sýknaður af öllum kröfum varnaraðila og að staðfest verði“ framangreind ákvörðun sýslumannsins í Reykjavík. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.

Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.

Gerðarþoli Kcaj LLP hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

Nafni sóknaraðila hefur verið breytt úr VBS fjárfestingarbanka hf. í VBS eignasafn hf.

Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Sóknaraðili greiði varnaraðila kærumálskostnað eins og í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Sóknaraðili, VBS eignasafn hf., greiði varnaraðila, Vingþóri ehf., 250.000 krónur í kærumálskostnað.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 8. ágúst 2012.

Með tilkynningu, móttekinni í Héraðsdómi Reykjavíkur 13. júlí 2011, var þessu máli skotið til dómsins. Sóknaraðili, Vingþór ehf., kt. 420709-0480, Austurstræti 16, Reykjavík, krefst þess að felld verði úr gildi fjárnámsgerð Sýslumannsins í Reykjavík, nr. 011-2011-05273, sem fór fram, 14. júní 2011, að kröfu varnaraðila í innstæðu á fjárvörslureikningi nr. 515-29-500099 að fjárhæð 2.678.598,3 bresk pund.

Verði ekki fallist á kröfu sóknaraðila um ógildingu þessarar fjárnámsgerðar, krefst hann þess að frekari fullnustuaðgerðum verði frestað þar til endanlegur dómur Hæstaréttar liggur fyrir, sbr. 2. mgr. 95. gr. laga nr. 90/1989 um aðför.

Sóknaraðili krefst málskostnaðar úr hendi varnaraðila.

Varnaraðili, VBS fjárfestingarbanki, sem sætir nú slitameðferð, kt. 621096-3039, Suðurlandsbraut 22, Reykjavík, krefst sýknu af öllum kröfum sóknaraðila og að staðfest verði sú ákvörðun sýslumanns að fallast á kröfu varnaraðila um aðför hjá réttargæsluaðila.

Varnaraðili krefst málskostnaðar úr hendi sóknaraðila að teknu tilliti til virðisaukaskatts á málflutningsþóknun.

Réttargæsluaðili, Kcaj LLP, breskt félagsnúmer OC 317991, 42 New Broad Street, London, Bretlandi, lætur málið ekki til sín taka að öðru leyti en því að hann krefst málskostnaðar úr hendi sóknaraðila.

Málsatvik

Málavextir eru þeir að enska félagið Ghost Ltd. tók 5.000.000 breskra punda að láni hjá varnaraðila, 2. ágúst 2007. Að lánssamningnum voru tveir ábyrgðarmenn, annars vegar KevinStanford og hins vegar Kcaj LLP, sem hefur réttargæsluaðild að þessu dómsmáli en var gerðarþoli hinnar umdeildu fjárnámsgerðar hjá sýslumanni.

Að sögn varnaraðila var fyrsta afborgun lánsins, á gjalddaga 30. september 2008, ekki greidd og gjaldfelldi hann því allt lánið, 21. október 2008, og krafðist greiðslu. Þar sem greiðslan var ekki innt af hendi krafði varnaraðili ábyrgðarmenn lánsins um greiðslu þess 12. nóvember 2008, en bú lántakans, Ghost Ltd., hafði verið tekið til skipta 31. október 2008. Ábyrgðarmennirnir höfnuðu því að þeir hefðu tekið á sig sjálfskuldarábyrgð á greiðslu lánsins. Því höfðaði varnaraðili mál á hendur þeim fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, 6. janúar 2009. Með dómi héraðsdóms, 2. október 2009, voru Kevin Stanford og réttargæsluaðili sýknaðir. Varnaraðili áfrýjaði þeim dómi og með dómi Hæstaréttar, 25. nóvember 2010, í máli nr. 715/2009, var hvor ábyrgðarmaður um sig dæmdur til að greiða varnaraðila 2.500.000 bresk pund, ásamt 10,45% dráttarvöxtum á ári frá 12. desember 2008 til greiðsludags, og 3.000.000 króna í málskostnað.

Á meðan málið var rekið fyrir dómi gerði varnaraðili tvo samninga sem varða sjálfskuldarábyrgð réttargæsluaðila, Kcaj LLP, og dómur Hæstaréttar fjallar meðal annars um. Annars vegar gerðu kröfuhafar réttargæsluaðila, þar á meðal varnaraðili, sérstakt kröfuhafasamkomulag (e. Creditors Agreement), 29. janúar 2009, um greiðslur réttargæsluaðila á kröfum þeirra kröfuhafa sem áttu aðild að samningnum. Hins vegar gerði varnaraðili kaupsamning við sóknaraðila, 31. ágúst 2009, þar sem hann keypti af honum hluti í sóknaraðila fyrir 4.344.773.656 krónur og greiddi fyrir þá með ýmsum kröfum.

Að sögn sóknaraðila seldi varnaraðili honum, með kaupsamningnum, 31. ágúst 2009, nánar tilteknar eignir, þeirra á meðal fjárkröfur varnaraðila á hendur réttargæsluaðila, þar með talið fjárkröfu sem sé skilgreind þannig í samningnum, í gr. 1.7.:

Fjárkrafa, í erlendum myntum, skv. ábyrgð sem Kcaj LLP., [...], tókst á hendur sem ábyrgðaraðili (e. guarantor) á lánssamningi dags. 02.08.2007, milli VBS [varnaraðila], sem lánveitanda, og Ghost Ltd., sem lántaka, um lán að fjárhæð upphaflega GBP 5.000.000.

ÁbyrgðKcaj LLP., skv. framagreindum lánssamningi takmarkast við GBP 2.500.000 auk áfallinna vaxta, en VBS hefur stefnt Kcajtil greiðslu ábyrgðarkröfunnar, og nemur dómkrafa skv. stefnu dags. 4. desember 2008 með dráttarvöxtum GBP 2.618.238,93. KcajLLP. gekkst undir skuldbindingu sem ábyrgðaraðili (e. guarantor) með undirritun á lánssamninginn, en ekki var gerð sérstök yfirlýsing milli VBS og Kcaj vegna ábyrgðarinnar. KcajLLP. hefur hafnað greiðsluskyldu skv. ábyrgðinni og hefur tekið til varna í áðurnefndu dómsmáli.

VBS skuldbindur sig til þess að standa straum af öllum kostnaði sem hlýst af málarekstriLex lögmannsstofu, í ofangreindu máli VBS gegn Kcaj og Kevin Stanford, sem einnig er stefnt sem ábyrgðaraðila, vegna hinnar seldu ábyrgðarkröfu, sbr. grein 1.7., sem rekið er fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur og eftir atvikum, Hæstarétti Íslands.

Kaupverð framangreindrar fjárkröfu og annarra fjárkrafna á hendur réttargæsluaðila sem varnaraðili hafi selt sóknaraðila samkvæmt gr. 1.5 og 1.6 í kaupsamningum, hafi numið 1.772.929.319 krónum, sbr. gr. 2.1 í kaupsamningnum. Sóknaraðili hafi að fullu greitt fyrir þær eignir sem hann keypti með samningnum, þar með talda margnefnda fjárkröfu samkvæmt gr. 1.7. Með kaupsamningnum hafi varnaraðili einnig framselt sóknaraðila öll réttindi og skyldur samkvæmt framangreindu samkomulagi kröfuhafa réttargæsluaðila, KcajLLP, sbr. gr. 1.5 í samningnum. Réttargæsluaðila hafi verið tilkynnt um þetta framsal með sérstakri tilkynningu, dags. 27. október 2009, og einnig um framsal annarra seldra fjárkrafna.

Frá því að dómur Hæstaréttar í framangreindu máli, nr. 715/2009, gekk, 25. nóvember 2010, hafi sóknar- og varnaraðili deilt um hvor þeirra eigi rétt til greiðslu á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar réttargæsluaðila og hafi báðir gert tilkall til hennar, sbr. D-lið 1. gr. samkomulags um geymslugreiðslu (e. Escrow Agreement). Í því skyni að skilgreina ágreininginn milli sóknar- og varnaraðila og jafnframt að gera réttargæsluaðila kleift að fullnægja greiðsluskyldu samkvæmt dóminum hafi sóknar-, varnar- og réttargæsluaðili, ásamt Logos slf., sem umsjónaraðila geymslureiknings (e. Escrow Agent), og Logos Legal Services Limited, gert með sér, 6. maí 2011, sérstakt samkomulag um geymslugreiðslu. Réttargæsluaðili hafi greitt geymslufjárhæðina (e. Escrow Amount), 10. maí 2011, samtals 2.676.918 bresk pund, inn á geymslureikninginn í samræmi við 6. gr. samkomulagsins. Í samkomulaginu lýsi sóknar- og varnaraðili yfir að með því að greiða geymslufjárhæðina hafi réttargæsluaðili fullnægt greiðsluskyldu sinni samkvæmt dóminum. Bæði sóknar- og varnaraðili hafi þannig samþykkt að með framangreindri greiðslu fullnægði réttargæsluaðili greiðsluskyldu sinni í peningum.

Hinn 9. apríl 2010 var varnaraðili tekinn til slitameðferðar samkvæmt lögum nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Sóknaraðili kveðst ekki hafa lýst kröfu í búið þar sem honum hafi, á þeim fresti sem hafi verið veittur til að lýsa kröfum í bú varnaraðila, ekki verið kunnugt um afstöðu varnaraðila til þeirrar kröfu sem sóknaraðili telur sig eiga samkvæmt kaupsamningi þeirra, gerðum 31. ágúst 2009. Hann hafi því ekki haft hugmynd um að ástæða væri til að lýsa kröfunni.

Hinn 13. maí 2011 hafi varnaraðili lagt fram aðfararbeiðni hjá Sýslumanninum í Reykjavík, þar sem hann hafi krafist þess að fjárnám yrði gert í nánar tilteknum reikningi Logos slf., vegna kröfu sinnar á hendur réttargæsluaðila á grundvelli framangreinds dóms. Með heimild í 28. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, sbr. 27. gr. laganna, hafi sóknaraðili verið viðstaddur þegar aðfararbeiðni varnaraðila var tekin fyrir hjá sýslumanni, 6. júní sl. Hann hafi mótmælt framgangi gerðarinnar og krafist þess að aðfararbeiðni varnaraðila yrði hafnað. Sýslumaður hafi ákveðið að fresta aðfarargerðinni til 14. júní 2011. Þann dag hafi sýslumaður ákveðið að aðfarargerðin skyldi ná fram að ganga og hafi tekið fjárnámi innstæðu á fjárvörslureikningi nr. 515-29-500099 að fjárhæð 2.678.598,3 bresk pund eftir ábendingu varnaraðila. Sóknaraðili hafi mótmælt því að fjárnám yrði gert og hafi farið fram á að aðfarargerð yrði frestað þar til leyst yrði úr ágreiningi um hana fyrir héraðsdómi. Logos, sem umsjónaraðili geymslureiknings hins fjárnumda, hafi mótmælt því að hið fjárnumda yrði tekið úr sínum vörslum. Varnaraðili hafi mótmælt því að aðfarargerð yrði frestað og hafi sýslumaður ákveðið að aðfarargerð yrði fram haldið að kröfu varnaraðila. Þeirri ákvörðun sýslumanns skaut sóknaraðili til héraðsdóms, 13. júlí 2011, með kröfu um ógildingu hennar.

Þetta ágreiningsmál um ákvörðun sýslumanns var þingfest 15. ágúst sl. Á dómþingi 25. nóvember krafðist sóknaraðili þess að dómurinn heimilaði vitnaleiðslur í málinu en vitnaleiðslur eru einungis heimilar í sérstökum undantekningartilvikum í málum sem eru rekin samkvæmt lögum nr. 90/1989 um aðför. Með úrskurði 25. janúar 2012 hafnaði héraðsdómur því að sóknaraðila væri heimilt að leiða vitni. Hæstiréttur féllst hins vegar á kröfu hans með dómi 23. mars sl.

Málsástæður og lagarök sóknaraðila

Sóknaraðili byggir aðallega á því að það sé hann, en ekki varnaraðili, sem sé réttur og löglegur eigandi þeirra réttinda sem aðfararbeiðni varnaraðila grundvallist á. Teljist sóknaraðili ekki hafa fært nægar sönnur fyrir fyrstu málsástæðu sinni byggir hann á því að í öllu falli sé óljóst að varnaraðili eigi þau réttindi sem hann krefjist fullnægt, sbr. 2. mgr. 27. gr. laga nr. 90/1989 um aðför.

Varnaraðili hafi selt sóknaraðila fjárkröfu sína á hendur réttargæsluaðila með kaupsamningi, dags. 31. ágúst 2009. Sóknaraðili skyldi greiða kaupverð þeirra eigna, sem varnaraðili seldi honum með kaupsamningnum, með hækkun hlutafjár og skyldi varnaraðili eignast allt hlutafé í sóknaraðila, sbr. gr. 2.2 í kaupsamningnum. Fyrir liggi að sóknaraðili hafi að fullu greitt fyrir þær eignir sem varnaraðili seldi honum með kaupsamningnum, þar með talið fjárkröfu á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar, sbr. gr. 1.7 í samningnum.

Varnaraðili hafi framselt sóknaraðila rétt sinn til greiðslu úr hendi réttargæsluaðila þegar fjárkrafa á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar réttargæsluaðila á skuldbindingumGhost var seld sóknaraðila með kaupsamningi, dags. 31. ágúst 2009. Með framsali á fjárkröfunni hafi varnaraðili fyrirgert rétti sínum til greiðslu fjárkröfunnar úr hendi réttargæsluaðila, og þar af leiðandi rétti til fullnustuaðgerða gegn réttargæsluaðila. Varnaraðila hafi því skort eignarréttindi yfir fjárkröfunni til þess að hann gæti krafist aðfarar á grundvelli hennar hjá réttargæsluaðila. Í öllu falli sé óvíst að varnaraðili eigi þau réttindi, sem hann krefst fullnægt, sbr. 2. mgr. 27. gr. laga um aðför.

Kaupsamningurinn sem sóknar- og varnaraðili gerðu, 31. ágúst 2009, standi óhaggaður. Varnaraðili hafi hvorki rift samningnum né gert til þess nokkra tilraun og samningurinn hafi ekki verið ógiltur með dómi, hvorki í heild né að hluta. Því sé ekki hægt að líta fram hjá honum í lögskiptum sóknar- og varnaraðila. Varnaraðili hafi selt þá fjárkröfu sem sé grundvöllur aðfararbeiðni hans og óumdeilt sé að greitt hafi verið fyrir hana fullt verð sem ákveðið var í kaupsamningnum. Þar með sé ekki hægt að komast að annarri niðurstöðu en þeirri að varnaraðili eigi ekki lengur þá fjárkröfu sem var grundvöllur fjárnáms hans.

Varnaraðili hafi með kaupsamningnum selt sóknaraðila allar fjárkröfur sínar á hendur réttargæsluaðila, þar með talda fjárkröfu vegna sjálfskuldarábyrgðar réttargæsluaðila á skuldbindingum Ghost. Samanlagt kaupverð þessara fjárkrafna hafi numið 1.772.929.319 krónum, sbr. gr. 2.1 í kaupsamningnum, sem sóknaraðili hafi að fullu greitt. Varnaraðili hafi staðfest að sóknaraðili hafi að fullu greitt honum fjárkröfur á grundvelli lánasamninga, sbr. gr. 1.5 og 1.6 í kaupsamningnum, í fram lögðum tölvupósti frá 28. mars 2011, sbr. einnig til hliðsjónar eftirfarandi úr B-lið 1. gr. samkomulags um geymslugreiðslu, þar sem segi:

VBS framseldi réttindi sín samkvæmt kröfuhafasamkomulaginu til Vingþórsþann 27. október 2009 og framseldi undirliggjandi lán VBS til Kcaj í ágúst 2009, eins og Kcajvar tilkynnt um 27. október 2009.

Sóknaraðili hafi því greitt fyrir allar kröfur sem varnaraðili átti á hendur réttargæsluaðila og fengið þær framseldar sér. Fjárkröfur varnaraðila á hendur réttargæsluaðila, lánasamningar skv. gr. 1.5 og gr. 1.6, og krafa á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar skv. gr. 1.7, í kaupsamningnum, hafi verið seldar sóknaraðila og hann greitt fyrir allar kröfurnar á sama tíma með sama hætti, það er með útgáfu nýs hlutafjár. Af þessu sé ljóst að varnaraðili hafi framselt sóknaraðila rétt sinn til greiðslu á fjárkröfu sem aðfararbeiðni hans grundvallast á. Varnaraðili eigi þannig ekki þau réttindi sem hann krefst fullnægt og geti þar af leiðandi ekki gert fjárnám á grundvelli þeirra. Í öllu falli liggi fyrir að óljóst sé hvort varnaraðili eigi þau réttindi sem hann krefst fullnægt, sbr. 2. mgr. 27. gr. laga nr. 90/1989 um aðför.

Varnaraðili hafi undirritað, 29. janúar 2009, sérstakt kröfuhafasamkomulag. Það taki meðal annars til allra framangreindra fjárkrafna (lánasamninga og sjálfskuldarábyrgðar). Í því séu ítarleg ákvæði um fjárkröfu varnaraðila á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar réttargæsluaðila. Samkomulagið kveði meðal annars á um meðhöndlun þeirrar kröfu og skilyrði fyrir greiðslu á grundvelli hennar, sbr. nánar 10. gr. þess. Í samkomulaginu séu lán kröfuhafa skilgreind sem „lánin sem veitt hafa verið Kcaj af kröfuhöfum (þ.m.t. ábyrgð VBS) en upplýsingar um þau séu í fylgiskjali nr. 1“. Þá séu lán kröfuhafa skilgreind á meðal krafna, sbr. eftirfarandi skilgreiningu á kröfum í samkomulaginu: „[K]röfur kröfuhafa á hendur Kcajvegna allra fjárhæða sem gjaldfallnar eru skv. lánum kröfuhafa, að meðtöldum öllum áföllnum vöxtum.“ Í 8. gr. samkomulagsins sé mælt fyrir um með hvaða hætti kröfur kröfuhafa skuli endurgreiðast. Þar komi eftirfarandi fram í gr. 8.3:

Ef greiða á kröfuhöfunum áður en úrskurður er fenginn um gildi ábyrgðar VBS, sbr. grein 10, skal eftirlitsstjórnin tryggja að fjárhæð sem svarar til fjárhæðar sem VBS bæri vegna ábyrgðar VBS verði lögð inn á geymslureikning og greidd út samkvæmt skilmálum greinar 10.

Í gr. 10.3 í samkomulaginu komi eftirfarandi fram:

Ef niðurstaða héraðsdóms Reykjavíkur (eða Hæstaréttar Íslands, ef málinu verður áfrýjað) verður sú að ábyrgð VBS sé gild skulu réttindi VBS samkvæmt ábyrgðinni fá stöðu kröfu í skilningi samnings þessa og VBS skal fá það greitt sem því ber samkvæmt grein 8, þ.m.t. það sem hefur verið lagt inn á geymslureikninginn vegna ábyrgðar VBS.

Af framangreindu, sem og efni kröfuhafasamkomulagsins í heild, sé ljóst að greiðsla krafna kröfuhafa réttargæsluaðila, þar með talið greiðsla fjárkröfu á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar, réðist af ákvæðum kröfuhafasamkomulagsins. Af þeim sökum hafi öll réttindi og skyldur varnaraðila samkvæmt kröfuhafasamkomulaginu, þar með talið réttur til greiðslu á grundvelli framseldrar fjárkröfu vegna sjálfskuldarábyrgðar, verið sérstaklega framseldar sóknaraðila með yfirlýsingu. Því hafi skuldara fjárkröfu á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar, réttargæsluaðila, verið tilkynnt um framsal ábyrgðarkröfunnar með fullnægjandi hætti. Þetta fái og stoð í fundargerð eftirlitsstjórnar réttargæsluaðila (e. Supervisory Board), 6. nóvember 2009, en þar komi meðal annars eftirfarandi fram:

FRAMSAL AF HÁLFU VBS

4.1. Fram kom að félagið hefði móttekið afrit af bréfi frá VBS til allra aðila kröfuhafasamkomulagsins þann 13. október þar sem fram kom að VBS hefði framselt réttindi sín samkvæmt kröfuhafasamkomulaginu milli félagsins, Aska, Straums og Foldungs dags. 29. janúar 2009 (kröfuhafasamkomulagið) til Vingþórs ehf. Framkvæmdastjóri félagsins, Rupinder Cheema, hafi í kjölfarið rætt við fulltrúa VBS, Brynjólf Bjarnason, sem hafi staðfest að Vingþór ehf, væri félag undir stjórn Landsbanka Íslands hf. (Landsbankinn) og að fulltrúi Vingþórs yrði Sigfús Oddsson frá Landsbankanum en að Brynjólfur Bjarnason myndi áfram koma að málum þar til breytingin væri formlega frágengin.

4.2. Í kjölfar þessa bréfs hafi tilkynningar verið mótteknar af Rupinder Cheema þar sem félaginu var skýrt frá framsalinu og óskað var eftir því að félagið greiddi það sem VBS ætti tilkall til samkvæmt kröfuhafasamkomulaginu eða lánssamningunum sem vísað er til að ofan, inn á reikning Vingþórs ehf.

Af framangreindri fundargerð sé ljóst að réttargæsluaðili hafi, sem skuldari, tekið við tilkynningu um framsal og að honum var ljóst að greiðsla á grundvelli kröfuhafasamkomulagsins, þar með talið greiðsla fjárkröfu á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar hans eftir ákvæðum gr. 8.3 og 10.3, ætti að berast sóknaraðila, þar sem réttur til greiðslunnar hefði verið framseldur. Byggir sóknaraðili á því, að til viðbótar því að fjárkrafa á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar réttargæsluaðila hafi verið framseld sóknaraðila með fullgildum og skuldbindandi hætti, hafi skuldara fjárkröfunnar, réttargæsluaðila, verið tilkynnt um framsal með fullnægjandi hætti, með framangreindri tilkynningu, og fundargerð eftirlitsstjórnar réttargæsluaðila. Réttargæsluaðila hafi að fullu verið kunnugt um framsal fjárkröfunnar. Til frekari stuðnings þeirri staðhæfingu leggi sóknaraðili fram tölvupóstsamskipti. Í dæmaskyni megi nefna að í tölvupósti Ann Grewar, lögmanns réttargæsluaðila hjá Logos Legal Service í Bretlandi, til Dagmarar Þórðardóttur, lögfræðings hjá varnaraðila, dags. 13. október 2009, segi:

Kæra Dagmar Þakka þér fyrir tilkynninguna. Gætir þú vinsamlegast staðfest hvort þetta þýði að VBS hafi einnig framselt réttindi sín í tengslum við lánið sem veitt var tilKcaj LLP? Ég geri ráð fyrir að svo sé en yrði þakklát ef þú gætir staðfest það.

Þá hafi Rupinder Cheema, framkvæmdastjóri (e. Investment Director) réttargæsluaðila, sent Sigfúsi Oddssyni, fulltrúa sóknaraðila í kröfuhafaráði réttargæsluaðila, Sverri Bergsteinssyni og Arnljóti Ástvaldssyni, auk Ólafs Haraldssonar hrl., lögmanns varnaraðila, og áðurnefndri Ann Grewar, hjá Logos í Bretlandi, tölvupóst, 30. nóvember 2010. Þar komi fram að Kcajhafi tapað framangreindu dómsmáli, nr. 715/2009, í Hæstarétti. Af tölvupóstinum sé ljóst að framkvæmdastjóri réttargæsluaðila beini honum til fulltrúa sóknaraðila, sem eiganda þeirrar fjárkröfu sem réttargæsluaðili var dæmdur til að greiða samkvæmt dóminum, og að skuldari fjárkröfunnar, réttargæsluaðili, ætlaði sér að greiða sóknaraðila vegna fjárkröfunnar. Í öllu falli hafi ábyrgðarmaðurinn vitað af og þekkt framsal fjárkröfunnar og það því fullnægjandi. Í tölvupóstinum komi meðal annars eftirfarandi fram:

Í kjölfar úrskurðar Hæstaréttar í síðustu viku um ábyrgð á lánveitingu til Ghost vildi ég heyra í þér varðandi kröfuna ykkar, sérstaklega þar sem Ólafur Haraldsson hefur haft samband við Ann hjá Logos varðandi greiðslu.

Eins og fram hafi komið hafi varnaraðili stefnt réttargæsluaðila áður en kaupsamningur um fjárkröfu var gerður. Varnaraðili hafi því verið sóknaraðili að því máli frá upphafi. Aðildinni til sóknar hafi ekki verið breytt undir rekstri málsins. Réttargæsluaðili hafi tekið við tilkynningu um framsal á fjárkröfunni áður en rekstri málsins lauk en mótmælti ekki aðild til sóknar enda hafi deila málsaðila snúist um hvort ábyrgðin væri gild sjálfskuldaábyrgð, en ekki hver væri eigandi kröfunnar. Dómsorðið geti því ekki breytt gildum kaupsamningi milli sóknar- og varnaraðila og ekki sé tilefni til að líta á dómsorðið sem endanlega niðurstöðu um hver sé hinn eiginlegi kröfueigandi þar sem umræddur kaupsamningur hafi ekki verið umfjöllunarefni dómsins og ekki hafi verið tekist á um það hver ætti fjárkröfuna á hendur réttargæsluaðila. Til að mynda hafi kaupsamningurinn ekki verið lagður fram í málinu. Með aðildinni hafi réttindum málsaðila ekki verið ráðstafað enda hafi öllum aðilum málsins, bæði til sóknar og varnar, verið ljóst að varnaraðili hefði þá þegar framselt sóknaraðila kröfuna.

Þá bendir sóknaraðili á 22. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þar sem segi að framselji sóknaraðili í máli þau réttindi sem dómkrafa hans varðar eftir að mál er höfðað en áður en það er tekið til dóms taki nýi eigandinn í hans stað við aðild að málinu í því horfi sem það er. Af lagaákvæðinu sé ljóst að sóknaraðili sé hinn rétti dómhafi, en hvergi í ákvæðinu sé krafist tilkynningar til skuldarans eða annarra aðila. Í versta falli gæti dómur Hæstaréttar í máli nr. 715/2009 hafa fallið á grundvelli rangra forsendna, það er þeirra að varnaraðili væri eigandi kröfunnar, en ekki sé, undir neinum kringumstæðum, hægt að líta svo á að sá aðili sem haldi uppi dómsmáli vegna kröfu sem hann hafi framselt sé réttmætur eigandi kröfunnar þrátt fyrir framsalið. Þá sé 22. gr. laga nr. 91/1991 skýr um réttaráhrif framsals undir rekstri dómsmáls, þ.e. framsalið sé gilt og hinn nýi eigandi taki við málinu.

Sóknaraðili bendir jafnframt á að tilkynning til skuldara sé ekki skilyrði fyrir því að framsal taki gildi, heldur sé það hið eiginlega framsal frá framseljanda til framsalshafa sem ráði úrslitum um hvort sóknaraðili sé eigandi kröfunnar, sem í þessu tilviki sé kaupsamningur aðila, auk framsalstilkynningar. Tilkynning til skuldara kunni að varða réttarvernd framsalshafa gegn því að skuldarinn geti ekki lokið greiðsluskyldu sinni með greiðslu til framseljanda kröfunnar, en í því tilfelli sem hér sé til skoðunar hafi skuldarinn ætlað að greiða sóknaraðila, ekki varnaraðila, en með samkomulagi um geymslugreiðslu hafi skuldarinn greitt Logos sem skyldi greiða réttmætum eiganda kröfunnar eftir að dómstóll hefði úrskurðað um hvor væri réttur eigandi kröfunnar.

Sóknaraðili telur allt framangreint sýna, að ógilda beri aðfarargerðina. Varnaraðili eigi ekki fjárkröfuna á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar réttargæsluaðila, heldur sóknaraðili. Varnaraðili hafi fengið greitt fyrir fjárkröfuna fullt verð og geri nú tilraun til þess að fá hana að auki greidda frá skuldara hennar, réttargæsluaðila. Þá kröfu byggi varnaraðili eingöngu á því að hann sé dómhafi samkvæmt framangreindum dómi Hæstaréttar, og virðist sú staðreynd, að hann hafi þegar selt fjárkröfuna og fengið greitt fyrir hana, ekki skipta hann máli. Fyrir slíkum málatilbúnaði séu ekki neinar röksemdir og því ekki tækt að varnaraðili komist upp með slíka tilburði.

Sóknaraðili byggir í öðru lagi á því að lokið sé þeim kröfuréttindum sem voru grundvöllur aðfarar að því marki sem varnaraðili krafðist aðfarar. Sóknar-, varnar- og réttargæsluaðili hafi bundist samkomulagi um geymslugreiðslu, þar sem réttargæsluaðila hafi verið gert kleift að inna af hendi greiðslur sem aðilar mátu sem fullnaðargreiðslu. Hvorki varnar- né sóknaraðili geti gert kröfu um frekari peningagreiðslu á hendur réttargæsluaðila heldur eigi aðeins rétt á því fé sem hafi verið geymslugreitt. Því beri, þegar af þeirri ástæðu, að ógilda aðfarargerðina enda ljóst að ekki sé heimilt að krefjast aðfarar á grundvelli kröfuréttinda sem séu ekki lengur til.

Í samkomulagi málsaðila um geymslugreiðslu sé ákvæði í gr. 4.2, sem staðfesti ofangreint það er að bæði sóknar- og varnaraðili samþykki greiðslu, á grundvelli samkomulags um geymslugreiðslu, sem fullnaðargreiðslu burt séð frá því hvort það dómsorð, sem aðförin byggist á, veiti ríkari rétt til greiðslu. Jafnframt sé það staðfest að greiðsla á grundvelli samkomulagsins sé fullnaðargreiðsla á kröfunni. Umrædd gr. 4.2 hljóði svo í löggiltri þýðingu:

VBS og Vingþór lýsa því hér með yfir, ábyrgjast og lofa Kcaj að kröfur þeirra á hendur Kcajá grundvelli Ghost-dómsins takmarkist við fjárhæð umdeildu kröfunnar og að engar aðrar kröfur en umdeilda krafan verði gerðar á hendur Kcaj á grundvelli Ghost-dómsins. Enn fremur lýsa Vingþór og VBS því yfir að greiðsla til annað hvort VBS eða Vingþórs (með fyrirvara um gr. 7.1 samnings þessa) jafngildi fullu og endanlegu uppgjör af hálfu Kcaj samkvæmt Ghostdómnum.

Með því að greiða geymslufjárhæðina (e. Escrow Amount), samtals 2.676.918 bresk pund, inn á geymslureikninginn í samræmi við 6. gr. samkomulagsins, hafi réttargæsluaðili fullnægt þeim hluta greiðsluskyldu sinnar sem greiða átti í peningum. Frá þeim tíma teljist þeim kröfuréttindum, sem voru grundvöllur kröfu um aðför, lokið gagnvart réttargæsluaðila. Eftir standi deila sóknar- og varnaraðila um hvor þeirra sé réttmætur eigandi kröfunnar. Aðilar hafi samið um að úrlausn dómstóla eða stjórnvalds á Íslandi veitti öðrum aðilanum rétt til greiðslunnar. Í þessu sambandi vísar sóknaraðili til lokamálsgreinar liðar ii, í gr. 7.1 í samkomulagi um geymslugreiðslu. Efnisleg úrlausn ágreinings sóknar- og varnaraðila hafi ekki komið til og ljóst að núverandi málsmeðferð sé ekki til þess fallin að dæma um réttindi og skyldur aðila samkvæmt kaupsamningi sóknar- og varnaraðila.

Sóknaraðili byggir jafnframt á því að hið fjárnumda sé ekki eign réttargæsluaðila. Byggir sóknaraðili á því að hið fjárnumda sé geymslugreiðsla sem réttargæsluaðili hafi innt af hendi til lúkningar kröfuréttindunum sem fjárnámið byggist á. Af því leiði, sem og af samkomulagi málsaðila um geymslugreiðsluna, að réttargæsluaðili hafi misst allan eignarrétt yfir hinu fjárnumda. Hann hafi ekkert tilkall til þeirra fjármuna sem varnaraðili gerði fjárnám í enda séu þeir samkvæmt áðurnefndu samkomulagi eign sóknaraðila, eða að minnsta kosti sóknar- eða varnaraðila. Það ráðist af endanlegri úrlausn dómstóla hvort sóknar- eða varnaraðili eigi rétt til að fá geymslufjárhæðina greidda frá umsjónaraðila geymslureiknings. Ítreka beri í þessu samhengi að ekki komi til álita að geymslufjárhæðin sé eign réttargæsluaðila, enda hafi hann fullnægt greiðsluskyldu sinni með greiðslu fjárhæðarinnar sem sé óafturkallanleg.

Sóknaraðili bendir á gr. 3.2 í samkomulagi um geymslugreiðslu þar sem fram komi að greiðslan sé geymd fyrir hönd sóknar- og varnaraðila. Ekki séu nein skilyrði í lögum eða heimildir fyrir því að varnaraðili geri fjárnám í eignum sóknaraðila, hvað þá í eigin eignum, sé sú raunin.

Óumdeilt sé að réttargæsluaðili hafi fullnægt þessari greiðsluskyldu sinni, 10. maí 2011, áður en varnaraðili lagði fram aðfararbeiðni sína. Réttargæsluaðili hafi þar af leiðandi ekki verið eigandi andlags fjárnáms, hvorki á þeim tíma er varnaraðili lagði fram aðfararbeiðni til sýslumanns, 13. maí 2011, né þegar sýslumaður tók ákvörðun um að aðfaragerð skyldi ná fram að ganga 14. júní sl. Af framangreindri gr. 3.2 í samkomulagi um geymslugreiðslu megi enn fremur skýrt sjá að samkomulagið geri ráð fyrir því, að fullnægðri greiðsluskyldu réttargæsluaðila inn á geymslureikninginn, að umsjónaraðili geymslugreiðslu, Logos, haldi á greiðslunni fyrir hönd sóknar- og varnaraðila þessa máls, sem skilyrtra eigenda fjármunanna. Sóknar- og varnaraðili hafi þá þegar verið orðnir skilyrtir eigendur að þeirri fjárhæð sem var á geymslureikningnum.

Allt framangreint sýni að varnaraðili uppfylli ekki nein skilyrði aðfarar. Hann eigi ekki þá kröfu sem var grundvöllur aðfarar hans, kröfuréttindunum sé lokið að því marki sem aðför hafi farið fram og þeir fjármunir sem teknir hafi verið fjárnámi séu ekki eign réttargæsluaðila. Í öllu falli séu réttindi varnaraðila ekki nægilega ljós til þess að þau uppfylli skilyrði laga um aðför til þess að aðför geti farið fram. Því standi ekki rök til annars en að ógilda aðfarargerðina.

Sóknaraðili byggir í þriðja lagi á því að ógilda eigi fjárnámið á grundvelli þess að að minnsta kosti sé óljóst eða óvíst hvort varnaraðili eigi þau kröfuréttindi sem fjárnámið hafi byggst á. Sóknaraðili vísar til þess að ein af ástæðum þess að samkomulag um geymslugreiðslu hafi verið gert hafi verið að óljóst var hvort sóknar- eða varnaraðili væri réttmætur eigandi greiðslunnar, þótt sóknaraðili hafi haldið fram rétti sínum frá upphafi og í engu fallist á málatilbúnað varnaraðila.

Þá vísar sóknaraðili til þeirrar umfjöllunar hér að ofan að umræddur dómur Hæstaréttar fjalli ekki um kröfuhafaskiptin og verði því að telja dóminn óhæfan sem grundvöll aðfarar. Skilyrði aðfarar sé að aðfararheimildin sé skýr og hafin yfir allan vafa. Bendir sóknaraðili þessu til stuðnings á ákvæði laga nr. 90/1989 um aðför, sérstaklega 1. gr., þar sem aðfararheimildir séu mjög takmarkaðar. Þá bendir sóknaraðili jafnframt á 2. mgr. 27. gr. laganna sem mæli fyrir um skyldu sýslumanns til að stöðva gerðina telji hann „óvíst“ að gerðarbeiðandi eigi þau réttindi sem hann krefst fullnægt. Þótt varnaraðili sé tilgreindur sem dómhafi í niðurstöðu Hæstaréttar hafi sóknaraðili lagt gögn fyrir sýslumann sem geri það að minnsta kosti „óvíst“ að varnaraðili sé réttmætur eigandi þeirrar kröfu sem dómur Hæstaréttar fjallaði um. Þessari óvissu um eignarhald á kröfunni verði ekki eytt með fullnægjandi hætti undir núverandi málsmeðferð þar sem ákveðnar takmarkanir séu í lögum um málsmeðferð ágreiningsmála vegna aðfarar, sem grundvallist á því að aðfararheimildir verði að vera svo skýrar og yfir allan vafa hafnar að sé þörf á úrlausn, til að mynda um hver teljist réttmætur eigandi kröfunnar, verði gerðarbeiðandi að afla sér nýrrar aðfararheimildar sem ekki sé háð sömu óvissu.

Þá vísar sóknaraðili til þeirrar umfjöllunar hér að framan að í samkomulagi um geymslugreiðslu komi fram að ágreining aðila um hver sé réttmætur eigandi hinnar umþrættu kröfu skuli leggja til úrlausnar dómstóla. Núverandi málsmeðferð, sem sé háð lögboðnum takmörkunum, geti ekki leitt til þess að endanlega verði skorið úr um það hver hinn réttmæti eigandi kröfunnar sé. Dómur Hæstaréttar muni áfram vera endanleg niðurstaða um gildi kröfunnar og kaupsamningurinn muni áfram vera heimild sóknaraðila til kröfunnar. Kaupsamningnum hafi ekki verið vikið til hliðar og þar sem hann hafi ekki komið til umfjöllunar Hæstaréttar geti niðurstaða hans ekki haft áhrif á kaupsamninginn. Kaupsamningi verði einungis vikið til hliðar með dómi, en hvorki með framkvæmd aðfarar né úrskurði dómstóla um það hvort aðför hafi átt að fara fram eða ekki.

Sóknaraðili krefst þess, komist héraðsdómur að þeirri niðurstöðu að aðfarargerðin verði ekki ógilt, að frekari fullnustu í hinu fjárnumda verði frestað. Sóknaraðili byggir þá kröfu sína á 2. mgr. 95. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Sóknaraðili telur að það muni skerða fullnustumöguleika hans verulega verði krafa hans um frestun frekari fullnustu ekki tekin til greina. Eins og áður greini hafi verið gert samkomulag við réttargæsluaðila þess efnis að greiðsla hans inn á geymslureikninginn teljist fullnaðargreiðsla þeirrar kröfu sem varnaraðili framseldi sóknaraðila. Sóknaraðili sé bundinn af því samkomulagi. Sóknaraðili bendir jafnframt á að varnaraðili sé í slitameðferð og séu möguleikar sóknaraðila á því að gera kröfu á hendur varnaraðila takmarkaðir, og þá séu líkur á endurheimtu kröfu sóknaraðila takmarkaðar. Sóknaraðili geti því orðið fyrir stórkostlegum skaða verði frekari fullnustu ekki frestað þar til endanlegur úrskurður liggi fyrir.

Mál sitt byggir sóknaraðili á lögum nr. 90/1989 um aðför, sérstaklega 2. mgr. 27. gr., 28. gr., 92. gr., 2. mgr. 95. gr., svo og almennum meginreglum samninga- og kröfuréttar. Málskostnaðarkrafa hans er byggð á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök varnaraðila

Varnaraðili vísar til þess að sú krafa hans að fjárnám verði gert hjá réttargæsluaðila styðjist við dóm Hæstaréttar í máli nr. 915/2009. Þegar krafa um fjárnám byggist á dómi samkvæmt 1. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga um aðför beri sýslumanni að fullnusta dóminn á grundvelli dómsorðs viðkomandi dóms án frekari skýringa, sé dómsorðið nægilega skýrt. Réttur aðili að slíkri aðfarargerð sé sá sem eigi kröfu samkvæmt dómsorðinu og sé þannig rétthafi kröfunnar í skilningi 2. gr. laga um aðför. Annar aðili geti ekki krafist aðfarar á grundvelli þess dóms nema að dómurinn hafi í millitíðinni sannanlega verið framseldur með skýrum og ótvíræðum hætti, sbr. meðal annars dóma Hæstaréttar í málum nr. 131/2000 og 86/2001. Í þeim dómi Hæstaréttar, sem sé aðfararheimild varnaraðila, komi skýrt fram að varnaraðili sé rétthafi kröfu á hendur réttargæsluaðila. Í dóminum komi ekkert fram um að sóknaraðili eigi rétt til dómkröfunnar. Hvorki dómurinn sjálfur né réttindi samkvæmt honum hafi verið framseld sóknaraðila eftir að dómur gekk.

Varnaraðili mótmælir sem rangri og ósannaðri þeirri fullyrðingu sóknaraðila að sú krafa sem dómurinn fjalli um hafi einhvern tíma verið framseld sóknaraðila. Ekkert hafi verið lagt fram í málinu því til stuðnings og því verði að hafna þeirri málsástæðu. Gera verði greinarmun á þeim ágreiningi annars vegar hvort krafa hafi þegar verið framseld og hins vegar hvort til staðar sé skylda til þess að framselja kröfuna. Varnaraðili telji hvorki fyrir hendi framsal né skyldu til framsals. Sýslumanni og þá um leið héraðsdómi, sem endurskoði ákvörðun sýslumanns, væri rétt að huga að því hvort krafa hefði verið framseld og hvort gerðarþoli í viðkomandi máli væri þannig réttur kröfuhafi að viðkomandi kröfu. Sýslumaður hafi hins vegar ekki vald til, og það sé ekki í hans verkahring, að leggja mat á það hvort til staðar sé skylda til framsals kröfu. Það sama ætti við um héraðsdóm þegar hann tæki ákvarðanir sýslumanns í slíku máli endurskoðunar. Slíkur ágreiningur eigi undir öllum kringumstæðum heima í sérstöku dómsmáli. Það sé þannig hvorki sýslumanns né héraðsdóms að leysa úr ágreiningi aðila þessa máls um það hvort skylda hvíli á varnaraðila að framselja hina umdeildu kröfu. Í þessu tilviki hafi krafan verið dæmd af Hæstarétti og í dómsorði komi skýrt fram hver sé rétthafi kröfunnar. Sýslumaður geti ekki endurskoðað þá niðurstöðu Hæstaréttar og beri honum að byggja á dómsorði þess dóms. Í þessu máli sé einungis fjallað um það hvort ákvörðun sýslumanns hafi verið rétt og beri héraðsdómi að byggja á dómsorði dóms Hæstaréttar í máli nr. 715/2009 með sama hætti og sýslumanni. Gera verði þá kröfu til þriðja manns, sem mótmæli aðför á grundvelli 28. gr. laga um aðför, að hann geti gert grein fyrir réttindum sínum með skýrum og ótvíræðum hætti enda sé meginreglan sú að mótmæli gerðarþola, eða eftir atvikum þriðja manns, stöðvi ekki gerðina, sbr. 2. mgr. 27. gr. laga um aðför.

Með vísan til þessa beri að hafna fram komnum málsástæðum og kröfum sóknaraðila og fallast á kröfur varnaraðila enda liggi ekkert fyrir um að viðkomandi krafa hafi verið framseld eftir að dómur Hæstaréttar féll.

Að öðru leyti mótmælir varnaraðili málsástæðum sóknaraðila með þessum rökum:

Varnaraðili mótmælir því að sú krafa sem aðfararheimild lúti að hafi verið framseld sóknaraðila með þeim kaupsamningi sem lagður hafi verið fram í málinu. Ekkert komi fram í gögnum málsins, hvorki í kaupsamningi Vingþórs og VBS fjárfestingarbanka hf. né öðrum, að krafan hafi verið framseld. Skýrt komi fram að fram lögð skjöl, tilkynning um framsal dagsett 27. október 2009, fjalli aðeins um framsal krafna samkvæmt liðum 1.5 og 1.6 í kaupsamningi. Að því marki sem tölvupóstsamskipti starfsmanna VBS hf., Vingþórs og Kcaj LLP, frá 13. október 2009 til 3. desember 2010 fjalli um meint framsal á umræddri kröfu hafi þessi skjöl ekkert sönnunargildi enda séu á þeim tölvupóstsamskipti einstakra aðila sem skapi ekki á neinn hátt skuldbindingar fyrir varnaraðila og hafi því ekki nein sjálfstæð réttaráhrif, hvorki fyrir varnaraðila né aðra en þá sem undir þau skjöl riti.

Það sé óumdeilt að kröfur á hendur réttargæsluaðila samkvæmt liðum 1.5 og 1.6 í samningi Vingþórsog VBS fjárfestingarbanka hafi verið framseldar sóknaraðila á grundvelli samningsins en krafa samkvæmt lið 1.7 hafi hins vegar aldrei verið framseld. Ástæða þess sé sú að ekki sé unnt að aðskilja kröfur á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar frá þeirri aðalkröfu sem sjálfskuldarábyrgðin varði, en í lið 1.7 komi skýrt fram að þar sé aðeins fjallað um 2.500.000 punda ábyrgðarkröfu réttargæsluaðila á efndum á aðalkröfunni sem nemi 5.000.000 breskra punda. Eðli málsins samkvæmt verði ábyrgðarkrafan aldrei framseld ein og sér heldur hljóti hún að fylgja aðalkröfunni nema að krafan sé klofin upp með sérstöku samkomulagi aðila og með samþykki ábyrgðarmanns. Framsal ábyrgðarkröfunnar sem slíkrar hafi því verið ómögulegt frá upphafi. Því verði að leiða líkur að því að af þeirri ástæðu hafi aðilar orðið ásáttir um að umrædd krafa yrði ekki notuð sem greiðsla fyrir þá hluti sem Vingþór seldi samkvæmt umræddum kaupsamningi. Það styðji þessa niðurstöðu að hinir seldu hlutir séu afhentir án þess að umrædd krafa hafi verið framseld og engin tilraun hafi síðan verið gerð til þess að fá hana framselda.

Við úrlausn þessa máls verði að gera skýran greinarmun á milli þess að eiginlegt framsal hafi átt sér stað og þess að fyrir hendi sé ágreiningur um skyldu til framsals. Þetta sé grundvallaratriði sem líta verði til við úrlausn málsins enda skapi 28. gr. laga um aðför þriðja manni aðeins rétt til þess að stöðva gerðina á grundvelli 27. gr. laganna að hann eigi þá þegar þau réttindi sem krafist sé aðfarar fyrir. Því verði að krefjast þess af sóknaraðila, sem þriðja manni, að hann sanni það á ótvíræðan hátt að hann eigi þau réttindi sem fjárnámið byggist á. Ágreiningur þessa máls snúist í raun um það hvort varnaraðila sé skylt að framselja umrædda kröfu til sóknaraðila. Sýslumaður geti ekki tekið afstöðu til slíkrar kröfu þegar fyrir liggi skýr dómur Hæstaréttar um það hver sé kröfuhafi. Þessi krafa hafi aldrei verið framseld sóknaraðila eins og áður segi og ekkert í framlögðum gögnum gefi tilefni til að ætla það. Það eina sem liggi fyrir í málinu sé sú krafa sóknaraðila að krafan verði framseld honum og höfnun varnaraðila á því. Slíkur ágreiningur eigi hins vegar ekki að fresta gerðinni eða að stöðva hana, sbr. 2. mgr. 27. gr. laga um aðför.

Eins og áður segi megi leiða líkur að því að sóknaraðili og varnaraðili sem aðilar að kaupsamningi, 31. ágúst 2009, hafi fallið frá því að krafa samkvæmt lið 1.7 yrði notuð sem greiðsla samkvæmt kaupsamningnum, hugsanlega vegna þess að vafi léki á því hvort hún fengist viðurkennd. Verði hins vegar ekki fallist á þá túlkun, verði umræddur kaupsamningur ekki túlkaður á annan hátt en að með lið 1.7 í samningum hafi aðilar samið um að ef og þegar greiðsla fengist á grundvelli umræddrar ábyrgðar réttargæsluaðila ætti varnaraðili að greiða sóknaraðila samsvarandi fjárhæð. Varnaraðili yrði hins vegar áfram eigandi kröfunnar, ræki mál hennar vegna, innheimti hana og greiddi sóknaraðila síðan umrædda fjárhæð þegar og ef umrædd krafa fengist greidd.

Framlagt skjal, tilkynning VBS fjárfestingarbanka hf., 2. október 2009, til Lex lögmannsstofu staðfesti þá túlkun varnaraðila að ekki hafi átt að framselja umrædda kröfu í eiginlegum skilningi heldur hafi átt að innheimta kröfuna hjá réttargæsluaðila og síðan, eftir að greiðsla fengist, að greiða sóknaraðila þá fjárhæð sem kveðið er á um í 1.7 gr. kaupsamnings. Þetta komi skýrt fram í umræddu skjali þar sem jafnframt séu tilgreindir þeir reikningar sóknaraðila sem átt hefði að leggja greiðslur inn á. Þetta staðfesti þá túlkun á samningnum að í honum hafi ekki falist framsal heldur loforð um greiðslu þegar greiðsla á grundvelli ábyrgðarinnar fengist, enda hafi, eins og áður hafi komið fram, verið ómögulegt að framselja umrædda ábyrgð með sjálfstæðum hætti. Þetta skipti miklu við úrlausn málsins enda felist í þessu að varnaraðili eigi kröfuna, sjái um innheimtu hennar og skuldbindi sig síðan til þess að greiða sóknaraðila það sem kunni að greiðast.

Það að í kaupsamningnum felist ekki framsal heldur greiðsluloforð skipti jafnframt miklu varðandi efndir á umræddri skyldu samkvæmt samningnum nú eftir að varnaraðili hafi verið tekinn til slitameðferðar. Þar sem samningurinn sé aðeins greiðsluloforð hafi sóknaraðila borið að lýsa þeirri kröfu í slitabú varnaraðila á grundvelli 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti. Það hafi ekki verið gert og sé krafan því fallin niður fyrir vanlýsingu, sbr. 118. gr. laganna. Sóknaraðili eigi samkvæmt þessu hvorki rétt til greiðslunnar, hvorki á hendur varnaraðila né öðrum, né til þess að fá umrædda ábyrgðarkröfu framselda. Þótt sóknaraðili hefði lýst kröfunni í bú varnaraðila á réttan hátt á grundvelli 113. gr. laga um gjaldþrotaskipti hefði hann einungis átt hlutfallslegan rétt til greiðslunnar til jafns við aðra kröfuhafa sem eigi almennar kröfur á hendur búi varnaraðila. Taka verði tillit til þessa við úrlausn málsins enda væri það í andstöðu við ákvæði laga um gjaldþrotaskipti og fæli í sér mismunun á milli kröfuhafa væri þessari greiðslu ráðstafað óskertri til sóknaraðila. Með vísan til þessara málsástæðna sé ljóst að lögmætur og eðlilegur framgangur á innheimtu þeirrar kröfu sem um ræðir og dæmd hafi verið varnaraðila af Hæstarétti sé að varnaraðili innheimti hana eins og hann gerði með kröfu um aðför hjá réttargæsluaðila og að andvirði greiðslunnar verði síðan ráðstafað í samræmi við ákvæði laga um gjaldþrotaskipti.

Varnaraðili áréttar að ómögulegt hafi verið að framselja ábyrgðarkröfuna eina og sér. Slík ábyrgðarkrafa fylgi, eðli málsins samkvæmt, alltaf aðalkröfu og sé greiðsla innt af hendi á grundvelli ábyrgðarinnar sé hún greidd kröfuhafa aðalkröfunnar enda losni ábyrgðarmaður ekki undan skuldbindingum sínum gagnvart aðalkröfuhafa nema að það sé gert. Óumdeilt sé að aðalkrafan, það er krafa varnaraðila á hendur Ghost Ltd., upphaflega að fjárhæð 5.000.000 breskra punda, hafi aldrei verið framseld sóknaraðila enda haldi hann því ekki fram og leggi ekki fram nein gögn því til stuðnings. Það sama eigi við um hina sjálfskuldarábyrgðina sem staðfest hafi verið af Hæstarétti í málinu nr. 715/2009 á hendur Kevin Stanford að fjárhæð 2.500.000 bresk pund. Eðli málsins samkvæmt og samkvæmt meginreglum kröfuréttar fylgi sjálfskuldarábyrgðir alltaf aðalkröfunni. Þar sem varnaraðili sé óumdeilanlega kröfuhafi aðalkröfunnar sé hann jafnframt kröfuhafi gagnvart sjálfskuldarábyrgðaraðilum enda hafi hvorki aðalkrafan né kröfur á hendur ábyrgðarmönnum verið framseldar, hvorki til sóknaraðila né annarra. Þessu til stuðnings vísar varnaraðili til þess að vegna kröfu 1.5, sem óumdeilanlega hafi verið framseld sóknaraðila samkvæmt kaupsamningnum, hafi öll frumskjöl verið afhent sóknaraðila eftir gerð kaupsamnings, það er lánssamningur, Creditor Agreement,Notice of default in payment, auk stefnu á hendur réttargæsluaðila. Jafnframt hafi réttargæsluaðila verið tilkynnt sérstaklega um það framsal og hafi hann staðfest móttöku þeirrar tilkynningar.

Ekkert af þessu hafi hins vegar verið gert vegna þeirrar kröfu sem deilt sé um í þessu máli og liggi til grundvallar fjárnámskröfu varnaraðila. Frumrit lánssamnings eða ábyrgðar hafi ekki verið afhent og hvorki send tilkynning til réttargæsluaðila né annarra vegna framsals. Enn síður liggi fyrir að réttargæsluaðili eða annar hafi tekið við slíkri tilkynningu. Hefði það verið ætlun aðila kaupsamningsins að framselja sóknaraðila umrædda kröfu með þeim hætti sem hann staðhæfi hefðu öll frumrit skuldaskjala verið afhent árituð um framsal, tilkynning send skuldara því til staðfestingar og sóknaraðili hefði þá jafnframt tekið við rekstri málsins fyrir dómstólum enda hefði ekkert verið því til fyrirstöðu. Ekkert af þessu hafi hins vegar gerst.

Þegar krafa sé framseld verði framsalið að vera sannanlegt og ótvírætt og jafnframt tilkynnt skuldara eða eftir atvikum ábyrgðarmanni. Það hafi ekki verið gert heldur sé krafan áfram eign varnaraðila sem hafi rekið mál vegna hennar sem kröfuhafi fyrir héraðsdómi og Hæstarétti án nokkurra fyrirvara um framsal kröfunnar, hvorki innheimtuframsals né annars framsals og án athugasemda af hálfu sóknaraðila. Skýrt komi fram í kaupsamningi að gert sé ráð fyrir því að framsal kröfunnar skuli ekki eiga sér stað, sbr. ákvæði 1.7 í kaupsamningnum, þar sem það sé þvert á móti tekið skýrt fram að varnaraðili muni reka mál vegna hennar fyrir dómstólum.

Í 3. gr. kaupsamningsins sé sérstaklega áskilið að framselja skuli hverja kröfu fyrir sig á sjálfstæðan hátt með sérstakri yfirlýsingu. Sú krafa sem deilt sé um hafi aldrei verið framseld með slíkum hætti enda sé það óframkvæmanlegt eins og áður hafi verið lýst.

Framsal hafi ekki heldur átt sér stað í samræmi við gr. 4.5.4 í samningnum með tilkynningu til Lexlögmannsstofu. Því er mótmælt að tilkynning VBS hf. 27. október 2009 hafi eitthvert sönnunargildi í þessu sambandi enda komi ekkert fram á því skjali að Lex hafi tekið við þeirri tilkynningu. Jafnframt hafi Lex upplýst að ekkert liggi fyrir í gögnum málsins hjá stofunni um að slík tilkynning hafi borist.

Að öllu þessu virtu sé ljóst að varnaraðili sé kröfuhafi umræddrar kröfu og eigi þannig einn rétt til þess að krefjast fjárnáms fyrir henni. Hvort sóknaraðili eigi rétt til að fá greiðslu frá varnaraðila í framhaldi af því að krafan fáist greidd muni síðar verða leitt í ljós en það breyti ekki neinu um það að kröfurétturinn og þar með rétturinn til þess að krefjast fjárnáms sé í höndum varnaraðila og engra annarra. Fyrir liggi ótvíræður dómur Hæstaréttar því til stuðnings og þau réttindi hafi ekki verið framseld enda séu þau ekki framseljanleg. Skylda varnaraðila til framsals sé ekki heldur til staðar enda réttindin, eins og margoft hafi komið fram, óframseljanleg auk þess sem aðilar hafi með skýrum hætti samið um að varnaraðili greiði þá greiðslu sem um ræðir þegar innheimtu sé lokið.

Varnaraðili mótmælir kröfum og rökstuðningi sóknaraðila í greinargerð hans til héraðsdóms, bókun hans fyrir sýslumanni og í kæru til héraðsdóms að því leyti sem hann fer í bága við málatilbúnað varnaraðila. Í greinargerð tilgreinir varnaraðili mótmæli sín allnákvæmlega og endurtekur margt sem áður var komið fram og því þykir ekki þörf á að taka öll mótmæli hans upp í dóminn.

Varnaraðili mótmælir því að nokkur viðurkenning á réttindum sóknaraðila felist í samningi sóknar-, varnar- og réttargæsluaðila frá 6. maí sl., hvorki í C-lið né öðrum liðum samkomulagsins. Í B-lið sé aðeins vikið að kröfum sem féllu undir gr. 1.5 og 1.6 í kaupsamningi aðila og ekki sé á neinn hátt hægt að draga þá ályktun, sem sóknaraðili geri, að það sama eigi við um kröfu skv. gr. 1.7, sbr. það sem rakið hefur verið.

Ekkert komi fram í kröfuhafsamkomulagi frá 29. janúar 2009 sem styðji fullyrðingar sóknaraðila. Þar sé fyrst og fremst fjallað um kröfur skv. liðum 1.5 og 1.6 í kaupsamningi. Eina umfjöllunin í þeim samningi um þá kröfu, sem krafan um fjárnám snúi að, komi fram í gr. 10 en þar sé þvert á móti alltaf fjallað um þá kröfu sem kröfu „VBS“ og þar sé átt við varnaraðila. Samkvæmt því verði að líta á kröfuhafasamkomulagið sem staðfestingu á kröfum og röksemdum varnaraðila enda sé það undirritað af sóknaraðila til staðfestingar á efni þess.

Því er mótmælt að framsal kröfunnar hafi verið staðfest af skuldara á fundi stjórnar réttargæsluaðila. Þar sé ótvírætt fjallað um kröfur skv. liðum 1.5 og 1.6 í kaupsamningi enda sé aðeins móttaka framsalstilkynninga vegna þeirra krafna árituð á grundvelli ákvarðana sem teknar voru á þessum fundi.

Því er mótmælt að þeim lögmanni sem rak mál vegna kröfunnar fyrir varnaraðila hafi verið tilkynnt um framsal kröfunnar. Ekkert liggi fyrir í málinu sem styðji það og ekkert hafi fundist um slíka tilkynningu í gögnum lögmannsins, sbr. það sem áður hafi komið fram. Einungis varnaraðili hafi átt samskipti við hann en sóknaraðila hafi verið gefinn kostur á að fylgjast með framgangi málsins þar sem félagið gæti átt hagsmuni af niðurstöðu þess enda hafi átt að greiða sóknaraðila samkvæmt kaupsamningi fengist greiðsla á grundvelli umræddrar ábyrgðar.

Varnaraðili mótmælir fullyrðingum sóknaraðila um óeðlilega auðgun varnaraðila yrði fallist á kröfu hans um fjárnám. Varnaraðili gæti réttar síns lögum samkvæmt og muni ráðstafa þeirri greiðslu sem fáist á grundvelli fjárnámsins í samræmi við það sem lög bjóði. Slíkt geti aldrei flokkast undir ólögmæta auðgun. Jafnframt liggi ekkert fyrir um endanlegt verðmæti þeirra hluta í Vingþóri sem varnaraðili keypti og því sé enn síður hægt að fullyrða nokkuð í þessum efnum. Hvað sem þessu líði sé það hvorki hlutverk sýslumanns né héraðsdóms að leysa úr flóknum ágreiningsefnum sem varði ágreining um ólögmæta auðgun og því komi það álitamál ekki til úrlausnar hér enda hafi það engin áhrif á rétt varnaraðila til að krefjast fullnustu á grundvelli dóms Hæstaréttar í máli nr. 715/2009.

Því er sérstaklega mótmælt að sóknaraðili eigi þá peninga sem liggja á þeim fjárvörslureikningi sem vísað er til í aðfararbeiðni. Fjármunirnir séu greiðsla frá réttargæsluaðila sem lögð hafi verið inn á fjárvörslureikning hjá LOGOS slf. skv. gr. 2.1 í umræddum samningi og eigi innstæða reikningsins að standa til fullnustu kröfu þeirri sem krafa um aðför byggist á. Fjármunirnir séu því ótvírætt eign réttargæsluaðila sem eigi að ráðstafa þeim til að greiða umræddra kröfu þeim aðila sem eigi rétt á greiðslu hennar. Með vísan til þess sem fram komi hér að framan þá sé varnaraðili rétthafi þeirrar greiðslu en ekki sóknaraðili.

Varnaraðili mómælir því að sú krafa sem fjárnám lúti að hafi verið greidd að fullu með greiðslu réttargæsluaðila inn á fjárvörslureikning hjá Logos og að réttargæsluaðili hafi þannig fullnægt greiðsluskyldu sinni. Þetta sé tryggingarráðstöfun á grundvelli samnings sem tryggði það að umræddir fjármunir stæðu til fullnustu kröfunnar og að ekki yrði gengið frekar að réttargæsluaðila vegna sjálfskuldarábyrgðar hans. Ekki sé um greiðslu að ræða enda hafi hún ekki borist kröfuhafa eða umboðsmanns hans. Eiginleg greiðsla hafi ekki farið fram fyrr en hún hafi verið greidd kröfuhafa og því sé umrædd krafa enn ógreidd. Því sé heimilt að leita fullnustu hennar enda sé sérstaklega gert ráð fyrir því að það sé gert í 7. gr. samkomulags aðila (Escrow Agreement). Hvað varði tilvísun til gr. 4.2 í samkomulaginu þá staðfesti sú grein enn frekar það sem segi hér að framan enda kveði hún á um að engar frekari kröfur verði gerðar á hendur réttargæsluaðila og að um sé að ræða fullnaðargreiðslu þegar greiðsla hafi verið greidd annaðhvort til sóknar- eða varnaraðila.

Öllum fullyrðingum um að dómur Hæstaréttar hafi verið byggður á röngum forsendum eða að hann sé rangur að öðru leyti er mótmælt. Það sé í fyrsta lagi rangt og allar fullyrðingar um slíkt órökstuddar en því til viðbótar sé það hvorki í verkahring sýslumanns né dómstóla að endurskoða þá niðurstöðu Hæstaréttar.

Varnaraðili mótmælir kröfu sóknaraðila um að frekari fullnustugerðum verði frestað þar til endanlegur dómur Hæstaréttar liggi fyrir, sbr. 2. mgr. 95. gr. laga um aðför. Ekkert liggi fyrir um að það muni skerða rétt sóknaraðila þótt fullnustugerð yrði haldið áfram á grundvelli dóms héraðsdóms, fallist hann á kröfur varnaraðila. Varnaraðili sé slitabú sem sé stýrt af slitastjórn skipaðri af héraðsdómi og fari stjórnin með stjórn búsins sem opinberir sýslunarmenn. Ekkert gefi nokkra ástæðu til þess að ætla að slitastjórn varnaraðila kunni að brjóta gegn rétti sóknaraðila verði niðurstöðu héraðsdóms í málinu snúið af Hæstarétti og því beri að hafna þessari kröfu sóknaraðila.

Krafan um virðisaukaskatt á dæmdan málskostnað byggist á skaðleysissjónarmiðum. Þar sem varnaraðili sé ekki virðisaukaskattskyldur og fái því ekki endurgreiddan virðisaukaskatt af málskostnaði verði að taka tillit til skattsins við ákvörðun málskostnaðar svo að varnaraðili verði skaðlaus af málssókninni.

Með vísan til framanritaðs beri að hafna kröfum sóknaraðila í þessu máli.

Afstaða réttargæsluaðila

Réttargæsluaðili áréttar að hann taki ekki afstöðu til þessarar þrætu enda hafi hvorugur málsaðila beint kröfu að honum.

Kröfu sína um málskostnað úr hendi sóknaraðila styður hann við 2. mgr. 21. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Sóknaraðili höfðar þetta mál með heimild í 15. kafla laga nr. 90/1989 um aðför, þar sem hann sættir sig ekki við þá ákvörðun sýslumanns að fallast á kröfu varnaraðila, og gera fjárnám í fjármunum sem réttargæsluaðili, Kcaj LLP, hafði greitt inn á fjárvörslureikning nr. 515-29-500099.

Í þessu máli þarf einungis að taka afstöðu til þess hvort varnaraðili hafi nægilega skýra aðfararheimild til þess að fallast megi á kröfu hans um fjárnám í fjármunum á fjárvörslureikningnum.

Ekki er ágreiningur um það að málsaðilar gerðu með sér kaupsamning 31. ágúst 2009. Hann var liður í uppgjöri á milli VBS fjárfestingarbanka og Landsbanka Íslands. VBS fjárfestingarbanki keypti hlutafélag með 500.000 kr. hlutafé, Vingþór. Samkvæmt samningnum skyldi Vingþór hækka hlutafé sitt í 4.345.276.656. kr. Varnaraðili skyldi eignast allt nýja hlutaféð og greiða fyrir með tilteknum kröfum og réttindum. Hann afsalaði síðan félaginu til Landsbankans, 13 nóvember 2009, og greiddi með því niður skuld sína við Landsbankann.

Varnaraðili styður aðfararbeiðni sína við dóm Hæstaréttar, 25. nóvember 2010, í máli nr. 715/2009, og 1. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Í dómsorði segir að KevinStanford og Kcaj LLP skuli hvor fyrir sig greiða VBS fjárfestingarbanka hf. 2.500.000 sterlingspund ásamt dráttarvöxtum, svo og málskostnað.

Að mati varnaraðila er það hvorki verkefni sýslumanns né héraðsdóms að endurskoða þessa dómsniðurstöðu enda sé dómur bindandi niðurstaða um sakarefni fyrir málsaðilana sjálfa, sbr. 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991, svo og dómarann. Dómur Hæstaréttar sé endanleg niðurstaða um eignarhald á ábyrgðarkröfunni á hendur KcajLLP og eftir honum beri sýslumanni og héraðsdómi að fara. Það sé hvorki hlutverk sýslumanns né dómara að leysa úr ágreiningi um atvik sem séu þegar að baki þegar beiðni um aðför sé tekin fyrir.

Þrátt fyrir þessi meginsjónarmið ber sýslumanni af sjálfsdáðum að hafna beiðni um aðför séu sterkar líkur fyrir því að með aðförinni verði brotið gegn rétti þriðja manns. Enda þótt varnaraðili framvísi dómi til sönnunar rétti sínum ber héraðsdómi því að kanna hvort líkur séu til þess að það fjárnám, sem varnaraðili krefst, skaði rétt þess þriðja manns sem hélt uppi mótmælum gegn fjárnámsgerðinni, færði fram gögn til stuðnings þeim og skaut ákvörðun sýslumanns til dómsins.

Sóknaraðili styður þá málsástæðu sína, að varnaraðili eigi ekki kröfu til þeirra fjármuna sem Kcajvar dæmdur til að greiða honum heldur sóknaraðili, við það að áður en dómur Hæstaréttar var kveðinn upp hafi varnaraðili framselt honum þá ábyrgðarkröfu sem varnaraðili átti á hendur Kcaj og dómurinn snerist um. Með kaupsamningnum, 31. ágúst 2009, hafi eignarréttur að ábyrgðarkröfunni flust frá varnaraðila til sóknaraðila enda hafi sóknaraðili að fullu efnt sínar skyldur samkvæmt samningum með hækkun hlutafjár.

Gegn þessu byggir varnaraðili fyrst á því að ómögulegt hafi verið að framselja ábyrgðarkröfuna á hendur Kcaj LLP án þess að framselja jafnframt kröfu varnaraðila á hendur aðalskuldaranum, Ghost Ltd., og hefur í greinargerð en þó einkum málflutningi tilgreint fjöldamarga meinbugi á slíku framsali. Í öðru lagi hafi umsamin formskilyrði fyrir framsali ekki verið frágengin. Í kaupsamningnum felist því ekki annað og meira en loforð um greiðslu kröfunnar. Þar sem varnaraðili hafi verið tekinn til slitameðferðar hafi sóknaraðila borið að lýsa þessari kröfu í bú hans en það hafi sóknaraðili ekki gert. Réttur hans á hendur varnaraðila sé því fallinn niður.

Sú ábyrgð sem KevinStanford og Kcaj LLP tóku á sig fyrir Ghost var ekki óskipt og sameiginleg milli þeirra heldur hlutfallsleg. Hvor um sig bar einungis ábyrgð á greiðslu 50% af höfuðstól láns Ghost hjá VBS fjárfestingarbanka. KevinStanford bar því ekki að greiða ábyrgð Kcaj LLP, hefði það félag ekki greitt sína ábyrgð. Hann gat því ekki átt neina endurkröfu á Kcaj LLP og því þurfti varnaraðili ekki að afla samþykkis hans fyrir ráðstöfun ábyrgðar Kcaj LLP.

Þeir höfðu hins vegar tekið á sig sjálfskuldarábyrgð á greiðslu lánsins. Hvor um sig bar því óskipta ábyrgð með aðalskuldara, Ghost Ltd., á greiðslu helmings höfuðstólsins. Þar sem aðalskuldari hafði vanefnt skyldu sína var greiðsluskylda ábyrgðarmannanna orðin virk, sbr. einnig dóm Hæstaréttar í máli nr. 715/2009. Varnaraðili krafði þá um greiðslu lánsins, 12. nóvember 2008. Þar sem þeir vefengdu ábyrgð sína höfðaði varnaraðili mál á hendur þeim 6. janúar 2009 og krafðist af hvorum um sig 2.500.000 breskra punda ásamt dráttarvöxtum. Þessi ábyrgðarkrafa er tilgreind í kröfuhafasamkomulaginu 29. janúar 2009. Þar segir í grein 10.3 að verði gildi ábyrgðarinnar samþykkt af dómstólum skuli hún fá stöðu kröfu samkvæmt samkomulaginu.

Allmörgum mánuðum síðar, 31. ágúst 2009, gerðu málsaðilar þann samning sem sóknaraðili byggir kröfu sína á. Í honum er tekið fram að ábyrgð Kcaj takmarkist við 2.500.000 bresk pund og áfallna vexti. Því verður ekki séð að skylda ábyrgðarmannsins aukist við framsalið. Ábyrgðarmaðurinn, réttargæsluaðili, hefur ekki heldur borið því við að skyldur hans gagnvart sóknaraðila yrðu meiri eftir framsal en þær voru gagnvart varnaraðila fyrir það.

Ekkert hefur komið fram um það hvort varnaraðili lýsti kröfu í bú Ghost Ltd. innan lögboðins kröfulýsingarfrests. Hann hefur að minnsta kosti ekki haldið því fram að aðalkrafa hans væri fallin niður vegna vanlýsingar, þrátt fyrir tilvísun til dóms Hæstaréttar nr. 119/1985. Ekkert er heldur komið fram um það að hluti kröfunnar hafi fengist greiddur úr þrotabúi Ghost. Þykir verða að ganga út frá því að varnaraðili hafi fengið fullnægjandi sönnur þess að hann fengi ekki neina greiðslu úr búinu upp í þá kröfu sem ábyrgðum Kevins Stanfordsog Kcaj LLP var ætlað að tryggja.

Ekki þykir þörf á að fara frekar yfir þá meinbugi sem varnaraðili telur á því að aðskilja aðalkröfu og sjálfskuldarábyrgð á greiðslu hennar en varnaraðili þykir ekki hafa sýnt fram á að nokkuð hafi staðið því í vegi að sú krafa, sem varnaraðili átti á hendur Kcaj LLP vegna sjálfskuldarábyrgðar félagsins, yrði framseld sóknaraðila með kaupsamningi 31. ágúst 2009, enda var hún þá enn gild og sannarlega orðin virk og gjaldkræf og naut stöðu kröfu samkvæmt kröfuhafasamkomulaginu.

Varnaraðili byggir einnig á því að kaupsamningurinn, 31. ágúst 2009, sé ekki fullgilt framsal kröfunnar heldur kveði hann eingöngu á um skyldu til þess að framselja vissa gerninga. Eftir gerð samningsins hafi málsaðilar þurft að efna þær skyldur sem hann kveði nánar á um. Varnaraðila hafi borið að afhenda öll frumskjöl árituð um framsal og skilmálabreytingar sbr. 3. og 4. gr. kaupsamningsins. Að þessum formsatriðum gerðum hafi sóknaraðili átt að verða réttur eigandi krafnanna. Formskilyrðin hafi verið uppfyllt vegna lánanna tveggja samkvæmt gr. 1.5 og 1.6 en ekki vegna kröfu samkvæmt grein 1.7 og þetta ágreiningsmál sé sprottið af.

Hinn 8. mars 2011 vísaði slitastjórn Landsbanka Íslands til héraðsdóms ágreiningi sem risið hafði vegna kröfu varnaraðila í slitabú Landsbankans. Varnaraðili krafðist greiðslu kröfu að fjárhæð 4.345.273.656 kr. og byggði á því að hann hefði skriflega, 24. ágúst 2010, rift greiðslu á skuld sinni við Landsbankann sem farið hefði fram með afsali á 100% hlutafjár í Vingþóri, þá dótturfélagi varnaraðila, til Landsbankans. Slitastjórn Landsbankans hafnaði kröfunni þar sem hún taldi skilyrði riftunar ekki uppfyllt. Þar sem ekki tókst að sætta ágreininginn var honum skotið til héraðsdóms. Málið fékk númerið X-80/2011 og varð varnaraðili þessa máls, VBS fjárfestingarbanki, sóknaraðili í því riftunarmáli. Á dómþingi 13. júlí 2011 lagði hann fram greinargerð sína til sóknar.

Málsástæður hans í greinargerðinni verða ekki skildar á annan hátt en þann að Vingþórhafi að fullu efnt skyldu sína samkvæmt samningnum og að VBS fjárfestingarbanki hafi sjálfur framselt Vingþóri það sem um var samið því hann telur sig hafa orðið fyrir tjóni sem samsvarar öllu kaupverði fjárkrafna samkvæmt kaupsamningnum, 31. ágúst 2009, það er 4.345.273.656 krónum, þegar hann afsalaði Vingþóri til Landsbankans.

Sama dag og varnaraðili lagði fram í dómi greinargerð sína til sóknar í máli nr. X-80/2011 skaut sóknaraðili, Vingþór, þessu ágreiningsmáli til dómsins. VBS fjárfestingarbanki, varnaraðili í þessu ágreiningsmáli um fjárnámið, lagði fram greinargerð sína til varnar 21. október 2011. Málsástæður sem hann heldur fram í þessu máli stangast á við þær málsástæður sem hann heldur fram í áðurnefndu riftunarmáli nr. X-80/2011. Þar á meðal stangast sú málsástæða, að VBS fjárfestingarbanki hafi að fullu efnt kaupsamninginn með fullu framsali kröfunnar á hendur Kcaj LLP, á við þá málsástæðu í þessu máli að formlegt framsal þeirrar kröfu hafi átt eftir að fara fram.

Fyrir dóminum gáfu skýrslur Rupinder Cheema, áður framkvæmdastjóri Kcaj LLP, og Högni Friðþjófsson, fyrrum starfsmaður varnaraðila.

Rupinder Cheemakvaðst hafa unnið fyrir réttargæsluaðila, Kcaj LLP, frá því að kröfuhafasamkomulagið var gert, 1. febrúar 2009, til apríl 2011. Á þeim tíma hafi VBS fjárfestingarbanki verið aðili að kröfuhafasamkomulaginu og þar með verið einn af fjórum kröfuhöfum sem höfðu yfirráð yfir Kcaj. Að sögn vitnisins voru allar þær kröfur sem varnaraðili átti á hendur Kcaj hluti af því samkomulagi.

Í október 2009 hafi VBS fjárfestingarbanki tilkynnt Kcaj að hann hefði framseltVingþóri allar kröfur sínar samkvæmt kröfuhafasamkomulaginu. Af þessum sökum hefði fulltrúi varnaraðila vikið úr kröfuhafaráðinu og í hans stað komið fulltrúi Vingþórs. Hafi vitnið borið ábyrgð gagnvart kröfuhafaráðinu.

Þrátt fyrir að vitnið hafi ekki tekið þátt í samningi varnar- og sóknaraðila hafi þessi viðskipti, eins og þau horfðu við Kcaj, falist í því að Vingþórhefði einfaldlega leyst VBS fjárfestingarbanka af hólmi að öllu leyti sem kröfuhafi.

Í nóvember 2010 hafi vitninu skilist á lögmönnum VBS fjárfestingarbanka að þeir vefengdu framsal ábyrgðarkröfunnar. Þetta hafi verið um það leyti sem Kcaj tapaði í Hæstarétti máli um ábyrgðina á Ghost láninu. Kcaj hafi gert VBS og Vingþórigrein fyrir því að ágreiningur um eignarhald á kröfunni á hendur Kcaj væri þeirra í milli. Frá þessum tíma hafi Kcaj tryggt að fulltrúar bæði VBS fjárfestingarbanka og Vingþórs væru upplýstir um lykilákvarðanir Kcaj.

Vitnið kvaðst halda að hann hafi séð afrit af skriflegum framsölum lánasamninganna enda hafi Kcajborið að ganga úr skugga um að framsölin færu fram á réttan hátt. Honum hafi einnig borist tilkynning VBS fjárfestingarbanka, 27. október 2009, til gagnaðila sinna að kröfuhafasamkomulaginu þar sem komi fram að bankinn hafi framselt öll réttindi sín og skyldur til Vingþórs í samræmi við 18. gr. samkomulagsins. Til að komast að því hvaða kröfur sé þarna átt við sé nauðsynlegt að lesa kröfuhafasamkomulagið en að mati vitnisins tók yfirlýsingin til allra þriggja krafnanna.

Vitnið taldi að yfirlýsing um framsal ábyrgðarkröfunnar hefði ekki verið birt honum eins og mælt sé fyrir um í 3. gr. kaupsamningsins.

Að sögn vitnisins voru allar þær kröfur sem hver kröfuhafi um sig átti á hendur Kcaj hluti af kröfuhafsamkomulaginu. Þannig hafi allar kröfur VBS fjárfestingarbanka á hendurKcaj verið hluti af þessu samkomulagi. Kcaj skuldaði hverjum kröfuhafa ákveðna fjárhæð samkvæmt samkomulaginu. Þar sem það hafi leyst kröfurnar af hólmi, eða staðið þeim framar, hafi vitnið ekki kynnt sér einstök atriði hverrar kröfu í samkomulaginu enda hafi starf hans falist í að stýra eignasafni Kcaj, en eins og málin horfðu við Kcaj hafi Vingþór, í október 2009, tekið þá stöðu sem VBS fjárfestingarbanki hafði samkvæmt kröfuhafasamkomulaginu.

Frá og með 31. ágúst 2009 hafi allar ákvarðanir verið teknar af eftirlitsstjórn (supervisory board) Kcaj, sem hafi fylgt ákvörðunum kröfuhafaráðsins, eins og skýrt sé tekið fram í kröfuhafasamkomulagiKcaj. Vitnið kvaðst ekki hafa undirritað, og taldi engan annan hafa undirritað, fyrir hönd Kcaj, skilmálabreytingu vegna ábyrgðarinnar gagnvart VBS fjárfestingarbanka, eftir 31. ágúst 2009, enda hafi ágreiningsmál um kröfuna þá verið rekið fyrir dómstólum.

Högni Friðþjófsson, starfaði hjá VBS fjárfestingarbanka sumarið 2009 og fram til ársins 2010. Á þessu tímabili hafi starfsmenn VBS fjárfestingarbanka unnið að uppgjöri á skuldum bankans við Landsbankann í samstarfi við starfsmenn þess síðarnefnda. Hluti af því uppgjöri hafi verið að setja eignir inn í félag, Vingþór, og afhenda félagið Landsbankanum síðan sem greiðslu fyrir skuldunum. Á meðal þeirra eigna, sem hafi verið lagðar inn í félagið, hafi verið kröfur á hendur Kcaj LLP. Kaupsamningur um kröfurnar hafi orðið til á löngum tíma, á mörgum fundum, og hafi vitnið komið að gerð einhvers hluta hans enda hafi margir starfsmenn hvors banka um sig komið að gerð hans. Uppgjörið í heild hafi verið tekið fyrir í stjórn VBS fjárfestingarbanka, í tvígang.

Í kaupsamningum sé tilgreind fjárkrafa sem byggi á ábyrgð sem Kcaj hafði tekist á hendur vegna láns Ghost hjá bankanum. Kcajog Kevin Stanford, hafi verið í sjálfskuldarábyrgð vegna lánsins en hafi hafnað þeirri ábyrgð. Þessi ágreiningur hafi verið fyrir dómi þegar kaupsamningurinn, 31. ágúst 2009, var gerður. Eftir að þessi samningur var gerður hafi héraðsdómur fallið á þann veg að ábyrgðin væri ekki gild. Þá hafi starfsmenn VBS fjárfestingarbanka, lögmaðurinn sem flutti málið fyrir hann svo og starfsmenn Landsbankans farið yfir niðurstöðu dómsins. Hafi þeir strax ákveðið að áfrýja málinu til Hæstaréttar. Ljóst hafi verið að VBS ætti að reka málið áfram en jafn ljóst að greiðslurnar ættu að berast Landsbankanum.

Vitnið kvaðst ekki muna hvort framsal ábyrgðarkröfunnar hefði verið rætt á fundinum. Hins vegar hafi þeim öllum verið kunnugt um kaupsamninginn enda flestir komið að gerð hans og jafnframt ljóst að fengist krafan greidd ætti að greiða Landsbankanum hana.

Vitnið kvaðst ekki muna til þess að rætt hefði verið um að kaupsamningurinn fæli einungis í sér greiðsluloforð en ekki fullt framsal ábyrgðarkröfunnar. Vitnið kvaðst ekki heldur minnast þess að kaupsamningnum hefði síðar verið breytt.

Að sögn vitnisins var tilkynning VBS fjárfestingarbanka til Lex lögmannsstofu, 2. október 2009, unnin af starfsmanni þess banka og starfsmanni Landsbankans. Hafi vitnið undirritað skjalið þar sem hann hafi haft heimildir til þess samkvæmt undirskriftarreglum VBS fjárfestingarbanka. Hann kvaðst ekki muna hvort tilkynningin var send af stað til lögmannsstofunnar enda hafi aðrir starfsmenn bankans haft þann hluta málsins á sínum snærum. Vitnið kvaðst ekki heldur geta fullyrt að hafa afhent Ólafi Haraldssyni tilkynninguna.

Þegar litið er til þess að sóknaraðili hafði sannarlega uppfyllt skyldu sína samkvæmt kaupsamningnum 31. ágúst 2009, þess að varnaraðili byggir á því í öðru dómsmáli, sem er rekið hér fyrir dóminum, að báðir aðilar hafi að fullu efnt skyldur sínar samkvæmt þeim samningi og þess sem kom fram hjá vitnum fyrir dómi, einkum Rupinder Cheema, þykir sýnt að hvort sem formskilyrði fyrir framsali kröfunnar, tilgreind í samningnum, höfðu verið frágengin eða ekki hafi báðir samningsaðilar hagað athöfnum sínum eins og þau væru frágengin.

Sóknaraðili þykir því hafa fært nægilega sterkar líkur fyrir því að eignarréttur varnaraðila að ábyrgðarkröfu á hendur réttargæsluaðila, Kcaj LLP, sé ekki svo skýr og ótvíræður sem dómur Hæstaréttar í máli nr. 715/2009 gefur tilefni til að ætla. Með vísan til 2. mgr. 27. gr. laga nr. 90/1989 um aðför þykir því verða að fella úr gildi þá ákvörðun Sýslumannsins í Reykjavík, 14. júní 2011, að taka fjárnámi innstæðu á fjárvörslureikningi nr. 515-29-500099.

Vegna þessarar niðurstöðu málsins og með vísan til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 94. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, verður varnaraðili dæmdur til að greiða sóknaraðila málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 700.000 kr.

Réttargæsluaðili hefur frá upphafi málsins haldið uppi réttargæslu í málinu og bæði lagt fram greinargerð og flutt málið munnlega. Með vísan til 2. mgr. 21. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 94. gr. laga um aðför, verður sóknaraðili dæmdur til að greiða réttargæsluaðila málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn 150.000 kr.

Ingiríður Lúðvíksdóttir, settur héraðsdómari, kveður upp þennan úrskurð.

Úrskurðarorð

Felld er úr gildi sú ákvörðun Sýslumannsins í Reykjavík, 14. júní 2011, að taka fjárnámi innstæðu á fjárvörslureikningi nr. 515-29-500099.

Varnaraðili, VBS fjárfestingarbanki, greiði sóknaraðila, Vingþóriehf., 700.000 kr. í málskostnað.

Sóknaraðili greiði réttargæsluaðila, Kcaj LLP, 150.000 kr. í málskostnað.