Fara beint í efnið

Hæstiréttur

Mál nr. 23/2026

Mánudagurinn 8. júní 2026

A (sjálfur)

gegn

íslenska ríkinu (enginn)

Lykilorð

Kærumál. Dómsmálagjöld. Frávísunarúrskurður felldur úr gildi

Reifun

Með hinum kærða úrskurði var máli A á hendur Í vísað frá dómi á þeim grundvelli að A hefði ekki greitt lögákveðið gjald til héraðsdóms vegna kæru sinnar til réttarins, sbr. 3. mgr. 145. gr. laga nr. 91/1991 og 1. tölulið 2. mgr. 1. gr. laga nr. 88/1991. Fyrir lá hins vegar að A greiddi umrætt gjald til héraðsdóms innan kærufrests samkvæmt 1. mgr. 144. gr. laga nr. 91/1991. Taldi Hæstiréttur því ekki efni til að vísa málinu frá Landsrétti. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi og lagt fyrir Landsrétt að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Dómur Hæstaréttar

1. Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Ása Ólafsdóttir, Karl Axelsson, Sigurður Tómas Magnússon og Skúli Magnússon.

2. Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 11. maí 2026 sem barst réttinum 15. sama mánaðar en kærumálsgögn bárust 20. þess mánaðar. Kærður er úrskurður Landsréttar 30. apríl sama ár þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá Landsrétti. Kæruheimild er í a-lið 1. mgr. 167. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

3. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir Landsrétt að taka málið til efnismeðferðar. Jafnframt hefur sóknaraðili uppi þá kröfu fyrir Hæstarétti að fallist verði á að fyrirhugað dómsmál hans á hendur dómsmálaráðherra vegna Fangelsismálastofnunar ríkisins sæti flýtimeðferð í héraði. Sú krafa kemur ekki til álita hér fyrir dómi.

4. Varnaraðili hefur ekki látið málið til sín taka fyrir Hæstarétti.

5. Með úrskurði héraðsdóms 10. apríl 2026 var hafnað beiðni sóknaraðila um að fyrrgreint dómsmál sætti flýtimeðferð samkvæmt XIX. kafla laga nr. 91/1991. Með bréfi 11. sama mánaðar kærði sóknaraðili úrskurð héraðsdóms til Landsréttar og krafðist þess að krafa hans um flýtimeðferð yrði tekin til greina. Landsréttur lagði til grundvallar að sóknaraðili hefði ekki greitt lögákveðið gjald til héraðsdóms vegna kæru sinnar til réttarins, sbr. 3. mgr. 145. gr. laga nr. 91/1991 og 1. tölulið 2. mgr. 1. gr. laga nr. 88/1991 um aukatekjur ríkissjóðs, eins og þeim var breytt með 38. gr. laga nr. 129/2022. Af þeirri ástæðu var málinu vísað frá Landsrétti.

6. Fyrir liggur að sóknaraðili greiddi umrætt gjald til héraðsdóms 24. apríl 2026. Þar sem gjaldið var greitt innan kærufrests samkvæmt 1. mgr. 144. gr. laga nr. 91/1991 voru ekki efni til að vísa málinu frá Landsrétti. Skiptir þá ekki máli þótt gjaldið hefði ekki verið innt af hendi samhliða því að kæran var afhent héraðsdómi. Þess er þó að gæta að héraðsdómi hefði verið rétt að innheimta gjaldið þegar við afhendingu kærunnar en synja ella móttöku hennar.

7. Samkvæmt þessu verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir Landsrétt að taka málið til efnislegrar meðferðar.

8. Kærumálskostnaður verður ekki dæmdur.

Dómsorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og málinu vísað aftur til Landsréttar til efnislegrar meðferðar.