Almennt er hægt að sækja um gagnkvæmt samkomulag í málum þar sem upp koma álitaefni vegna hugsanlegrar tvísköttunar. Ekki skiptir máli hvort aðgerðum íslenskra skattyfirvalda eða erlendra hafi verið hrundið í framkvæmd, nægilegt er að um yfirvofandi tvískattlagningu geti verið að ræða. Tekið skal fram að ekki er hægt að fara fram á gagnkvæmt samkomulag í málum þar sem skattaðili telur að brotið sé á sér skv. innanlandslöggjöf.Sem dæmi um mál sem hægt er að fara fram á gagnkvæmt samkomulag um má nefna:

• Milliverðlagningarmál.

• Hvort um fasta starfsstöð sé að ræða.

• Tilfærsla hagnaðar frá fastri starfsstöð.

• Ákvörðun skattalegrar heimilisfesti einstaklinga og fyrirtækja.

• Hvernig tekjur einstaklinga skulu skattlagðar, laun eða rekstartekjur?

• Skattlagning eftirlauna.

• Skattlagning fjármagnstekna.

• Afdráttarsköttum ranglega haldið eftir.

• Misbeiting ákvæðis varðandi banni við mismunun skv. tvísköttunarsamningum.

Þá skal tekið fram að hægt er að óska eftir gagnkvæmu samkomulagi þó svo að mál sé einnig í gangi skv. innanlandsrétti, t.d. erindi til ríkisskattstjóra, kæra til yfirskattanefndar eða mál fyrir dómstólum. Sé þannig ástatt, er mikilvægt að upplýst sé um að mál sé í gangi á öðrum stöðum og í hvaða röð skattaðili óskar eftir að málin séu leyst.Almennt skal beiðni um gagnkvæmt samkomulag berast innan þriggja ára frá því tímamarki sem skattaðila hefði mátt vera ljóst að hann yrði fyrir tvískattlagningu á tekjur sínar. Nokkrir samningar kveða á um lengri tímafrest, s.s. Norðurlandasamningurinn.

Almennt skal óskað eftir gagnkvæmu samkomulagi við bært stjórnvald í því ríki þar sem skattaðilinn er heimilisfastur (ríkisskattstjóri ef heimilisfesti er á Íslandi). Ef skattaðili er heimilisfastur í báðum ríkjum skal hann snúa sér til stjórnvalds í því ríki þar sem hann telur sig heimilisfastan. Í nokkrum tvísköttunarsamningum er þó kveðið á um að ekki skipti máli til hvors stjórnvaldsins sé leitað. Íslenska ríkið hefur einnig skrifað undir svokallað Multilateral Instrument sem kveður á um að allir tvísköttunarsamningar sem Ísland hefur gert við önnur ríki sem einnig hafa skrifað undir samkomulagið breytast þannig að ekki skiptir máli til hvors stjórnvaldsins skattaðilinn snýr sér til að óska eftir gagnkvæmu samkomulagi.

Listi yfir ríki sem skrifað hafa undir Multilateral Instrument

Beiðni um gagnkvæmt samkomulag skal senda skriflega til Skattsins, Katrínartúni 6, 105 Reykjavík eða á netfangið skatturinn@skatturinn.is. Í beiðninni skal gera grein fyrir eftirfarandi:

• Nafn, heimilisfang og kennitala skattaðila ásamt netfangi og símanúmeri.

• Nafn umboðsmanns, netfang og sími – ef við á.

• Upplýsingar um þau tekjuár sem beiðnin tekur til.

• Upplýsingar um þær tekjur sem beiðnin varðar og sem hafa verið eða munu verða skattlagðar í andstöðu við ákvæði tvísköttunarsamnings að mati beiðanda.

• Vísað skal til viðeigandi ákvæðis tvísköttunarsamnings.

• Veita greinargóða lýsingu á staðreyndum málsins og leggja fram viðeigandi gögn málinu til stuðnings, t.d. afrit af skattframtölum, álagningarseðlum og/eða úrskurðum.

• Hafi beiðni verið send til hins erlenda stjórnvalds, vegna sama máls, skal afrit af henni fylgja.

• Telji skattaðili að sambærilegt mál hafi fengið aðra úrlausn, t.d. af hálfu dómstóla, yfirskattanefndar eða annars stjórnvalds, skal afrit af úrskurði eða dómi fylgja beiðninni.

• Sé sama mál til úrlausnar hjá fleiri en einu stjórnvaldi að frumkvæði beiðanda skal leggja fram afrit af erindi, kæru eða stefnu með beiðninni eftir því sem við á. Upplýsa skal um í hvaða röð skattaðili óskar að málin séu leyst.

• Yfirlýsing um að allar upplýsingar og gögn sem lögð eru fram í beiðni um gagnkvæmt samkomulag séu rétt og að viðbótarupplýsingum og gögnum verði aflað innan eðlilegra tímamarka óski ríkisskattstjóri eftir þeim.

Mikilvægt er að öll nauðsynleg gögn fylgi með beiðni um gagnkvæmt samkomulag. Þá áskilur ríkisskattstjóri sér rétt til að óska eftir frekari gögnum sé þess nauðsyn. Vakin er sérstök athygli á því að þau gögn sem send eru með beiðni um gagnkvæmt samkomulag og þau viðbótargögn sem ríkisskattstjóri kann að óska eftir á síðari stigum, verða send hinu erlenda stjórnvaldi þegar óskað er eftir gagnkvæmu samkomulagi. Ef skattaðili lætur viljandi eða með stórfelldu gáleysi af hendi rangar eða ófullnægjandi upplýsingar, eða neitar að láta þær af hendi, getur ríkisskattstjóri synjað beiðni skattaðila um að leita eftir gagnkvæmt samkomulag.

Áður en beiðni er synjað samkvæmt framansögðu, er veittur hæfilegur frestur til að bæta úr gagna- og/eða upplýsingaskilum. Fresturinn tekur mið af því hversu flókið málið kann að vera og hvers konar gagna óskað er eftir, hvort afla þurfi þeirra erlendis frá eða hvort líklegt sé að skattaðili hafi þau undir höndum.

Gögnum skal skilað á íslensku, ensku, dönsku, sænsku eða norsku. Sé gögnum skilað á öðrum tungumálum getur ríkisskattstjóri farið fram á að þau séu þýdd á kostnað skattaðila. Þýðingar skulu gerðar af löggildum skjalaþýðanda.

Þegar ríkisskattstjóri hefur móttekið beiðni um gagnkvæmt samkomulag skal það metið hvort skilyrði slíkrar beiðni séu uppfyllt. Þetta felur m.a. í sér mat á:

• hvort málið taki til aðstæðna sem falla undir tvísköttunarsamning

• hvort beiðnin sé gerð af réttum skattaðila

• hvort beiðnin sé send til rétts bærs stjórnvalds

• hvort beiðnin sé send innan viðeigandi tímamarka

• hvort beiðnin innihaldi fullnægjandi upplýsingar og viðeigandi gögn

Eftir að lagt hafi verið mat á beiðnina, skal tilkynna skattaðila um hvort hún verði afgreidd samkvæmt reglum um framkvæmd gagnkvæms samkomulags eða með öðrum hætti.

Ríkisskattstjóri upplýsir ætíð hið erlenda bæra stjórnvald þegar beiðni um gagnkvæmt samkomulag berst. Beiðni um gagnkvæmt samkomulag er ekki hafnað vegna ófullnægjandi upplýsinga eða óréttmætrar beiðni án aðkomu hins erlenda bæra stjórnvalds.

Sé beiðni lögð fyrir ríkisskattstjóra er það embættisins að ákveða hvenær málið telst hafið og geta önnur úrræði sem skattaðili hefur óskað eftir haft þar áhrif. Það kann að vera mikilvægt fyrir skattaðila að óska eftir gagnkvæmu samkomulagi áður en máli hans er lokið á öðrum stigum ef stutt er eftir af tímafresti til að óska eftir slíku samkomulagi og ekki er útséð að úrlausn málsins liggi fyrir áður en frestur til að óska eftir gagnkvæmu samkomulagi rennur út. Dæmi um afgreiðslu máls á öðrum stigum samkvæmt framansögðu er úrlausn erindis eða kæru hjá ríkisskattstjóra, úrskurður frá yfirskattanefnd og dómsuppkvaðning dómstóla.

Þegar ríkisskattstjóri hefur metið sem svo að farið skuli með beiðni samkvæmt reglum um framkvæmd gagnkvæms samkomulags, þarf að skoða hvort hægt sé að komast að fullnægjandi lausn á Íslandi. Hátti svo til skal ríkisskattstjóri hlutast til við að álagning viðkomandi skattaðila verði leiðrétt. Ef ekki er unnt að leysa málið einhliða hér á landi skal ríkisskattstjóri og hið erlenda bæra stjórnvald leitast við að finna lausn á málinu og komast að gagnkvæmu samkomulagi með það að markmiði að leysa skattaðila undan skattlagningu sem er ekki í samræmi við hlutaðeigandi tvísköttunarsamning.

Endurákvörðun skatta og/eða endurgreiðslur í kjölfar gagnkvæms samkomulags er hrundið í framkvæmd eins fljótt og hægt er. Almennt er miðað við að slíkar breytingar séu unnar innan mánaðar.

Hafa skal í huga að ef gagnkvæmt samkomulag hefur í för með sér að gjaldstofnar skattaðila hækka, ber ríkisskattstjóra að fara eftir ákvæðum 96. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, og boða hækkun opinberra gjalda. Fimmtán daga andmælafrestur er veittur og er endurákvörðun hrundið í framkvæmd að honum liðnum.

Kæra til æðra stjórnvalds seinkar ekki réttaráhrifum þegar endurákvörðunum í kjölfar gagnkvæms samkomulags er hrundið í framkvæmd. Séu álagðir skattar ekki greiddir á réttum tíma, mun eftir atvikum, bætast við álag og dráttarvextir, sbr. ákvæði laga um tekjuskatt, laga um staðgreiðslu opinberra gjalda og laga um fjármagnstekjuskatt. Þá er álagi skv. 108. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt beitt eftir atvikum.

Eins og fram hefur komið er unnt að óska eftir því að ríkisskattstjóri leiti eftir gagnkvæmu samkomulagi við erlent bært stjórnvald þó innlend úrræði sem í boði eru hafi verið nýtt, s.s. erindi eða kæra til ríkisskattstjóra, kæra til yfirskattanefndar eða mál höfðað fyrir dómstólum.

Ekki þykir við hæfi að úrskurðað sé um sama málið hjá tveimur stjórnvöldum á sama tíma. Þar af leiðandi er mikilvægt að samræma málsmeðferðina. Skattaðili þarf að ákveða hvaða úrræði hann vill nýta sér en ríkisskattstjóri ákveður hver sé viðeigandi málsmeðferð samkvæmt reglum um framkvæmd gagnkvæms samkomulags og hvenær meðferð slíkrar beiðni telst hafin.

Sé óskað eftir gagnkvæmu samkomulagi og álagning jafnframt kærð til ríkisskattstjóra verður almennt að telja að leysa skuli úr kærunni fyrst, enda standa ákvæði tekjuskattslaga til þess. Tekið skal fram að líklegt má telja að úrlausn kæru til ríkisskattstjóra taki skemmri tíma en að komast að gagnkvæmu samkomulagi við erlent bært stjórnvald. Þá er rétt að taka fram að heimilt er að bera upp erindi við ríkisskattstjóra um að breyta kæruúrskurði í kjölfar niðurstöðu um gagnkvæmt samkomulag, ef tilefni er til þess.

Ef leysa þarf úr kærumáli er beiðni um gagnkvæmt samkomulag sett á bið þar til niðurstaða úr kærumálinu liggur fyrir. Ef skattaðili er enn á þeirri skoðun að skattlagning hans sé í andstöðu við ákvæði tvísköttunarsamnings eftir að niðurstaða liggur fyrir úr kærumáli, mun ríkisskattstjóri hefja málsmeðferð samkvæmt reglum um framkvæmd gagnkvæms samkomulags.

Sé málið lagt fyrir dómstóla bíður úrlausn gagnkvæms samkomulags niðurstöðu dómsmálsins.