Landshöfuðlénið „.is“ er hluti af ómissandi innviðum samfélagsins og miklir hagsmunir eru bundnir við það að umsýsla með lénið sé framkvæmd á skilvirkan, ábyrgan og öruggan hátt. Skráning léna undir „.is“ hefur um árabil verið í höndum hlutafélags í einkaeigu, Internet á Íslandi hf. (ISNIC), sem er eini útnefndi skráningaraðili íslensks landshöfuðléns gagnvart alþjóðlegu stjórnkerfi internetsins og er því í einokunaraðstöðu hvað varðar úthlutun léna með endingunni „.is“. Hvergi annars staðar á Norðurlöndum er sambærileg starfsemi í höndum hagnaðardrifins einkafyrirtækis og víðast hvar er reglurammi um starfsemina þannig úr garði gerður að stjórnvöld hafa meira um það að segja hvernig henni er háttað.

Árið 2021 voru í fyrsta sinn sett lög um íslensk landshöfuðlén. Lagasetningin miðaði að meginstefnu við að halda starfseminni óbreyttri og eftirlitsúrræðum var stillt mjög í hóf. Skráningarstofa hefur því frjálsar hendur um flesta þætti starfseminnar, svo sem verðlagningu, gæði þjónustu, skráningarreglur og úrlausn ágreiningsmála. Ráðuneytið telur að reynslan af framkvæmd laganna gefi tilefni til úrbóta.

Meðal þeirra úrlausnarefna sem fram hafa komið er að gildandi lög hafa að geyma mjög takmarkaðar reglur um hvernig skráningarstofa skuli haga starfsemi sinni og að ákvæði um umgengni við landslénið skorti, svo sem um að skráning þjóni lögmætum hagsmunum og skerði ekki lögvarin réttindi annarra. Verðlagning léna er mun hærri en í nágrannaríkjum og engin viðmið eða reglur gilda um hana. Ekkert í lögunum kemur í veg fyrir svonefndar leppskráningar léna, þ.e. þegar milliliður sem skráður er rétthafi léns er ekki raunverulegur stjórnandi þess, en slíkt eykur hættu á að íslensk lén séu notuð í sviksamlegum tilgangi og getur skapað ógn við netöryggi og aukið orðsporsáhættu. Þá eru réttindi neytenda ekki nægilega tryggð, sem er sérstaklega mikilvægt þegar um einokunarstöðu þjónustuaðila er að ræða. Ekki er til staðar ódýr og skilvirk leið, með aðkomu óháðs aðila, til úrlausnar ágreiningsmála milli skráningarstofu og notanda. Engin heimild er til að innheimta gjald af skráningarstofu til að standa straum af eftirliti. Lögregluyfirvöld og dómsmálaráðuneyti hafa bent á að lögreglu skorti sjálfstæða heimild til að krefjast lokunar og haldlagningar á lénum sem tengjast brotastarfsemi. Ákvæði um beitingu forkaupsréttar mættu vera skýrari og hlutverk Fjarskiptastofu í því ferli betur skilgreint.

Áformað er að bregðast við þessu með sérstöku frumvarpi til breytinga á gildandi lögum.